اینترنت ماهواره ای یکی از روشهای دسترسی به محتویات وب است که به واسطه ارتباطات ماهوارهای محقق شده است. از این قابلیت در مناطقی استفاده میشود که امکان مستقر کردن تجهیزات سرویسدهی زمینی وجود نداشته باشد یا در صورت وجود از کیفیت لازم برخوردار نباشند.
اینترنت ماهواره ای و جزئیات مربوط به آن
اینترت ماهوارهای را میتوان در سه نوع آفلاین، آنلاین یک طرفه (One Way) و آنلاین دوطرفه (Two Way) دسته بندی کرد.
ماهوارهها اشیایی هستند که در یک مدار مشخص به دور جرمی بزرگتر در حال گردشاند. اساسا میتوان ماهوارهها را در دو دسته طبیعی و مصنوعی طبقه بندی کرد. برخی ماهوارهها طبیعی هستند، مانند اقمار سیارات که به دور آنها در حال گردش هستند. برخی دیگر نیز مصنوعی و ساخته دست بشرند؛ مانند ماهوارههای مختلف تلویزیونی و رادیویی که به دور زمین در حال گردش هستند. اگر اطلاعات بیشتری در خصوص ماهوارهها میخواهید، به مطلب زیر نگاهی بیاندازید.
تقریبا سه دهه بعد از آغاز به کار اولین شرکتهای خصوصی ارائهکننده خدمات اینترنتی، حالا کمپانی وان وب (OneWeb) که شعارش «دسترسی برای همه» است، توانسته مبلغ ۵۰۰ میلیون دلار برای ساخت سیستم ماهوارهای که اینترنت را با قیمت مناسب برای همه مردم در هر جای کره زمین ارائه میدهد، جمعآوری کند.
وان وب -شرکت ساخت و نصب تجهیزات ماهوارهای- اعلام کرده است که این مبلغ که از طرف اسپانسرهایی مثل کمپانی ایرباس، اینتلست، گروه ویرجین و کوکاکولا تأمین شده، صرف پژوهش و ساخت کلیدهای اصلی پروژهای خواهد شد که اینترنت ماهوارهای را برای مردم نقاط محروم در کره زمین قابل دسترسی خواهد کرد.
ماهوارهای که در مدار قرار دارد اطلاعات خود را به موقعیتی بر روی زمین که مرکز عملیات شبکه (Network Operations Center) نامیده میشود، منتقل میکند. مرکز عملیات شبکه نیز به یک شبکه خصوصی متصل است. بنابراین مجموع این ارتباط از دیش ماهوارهای تا ماهواره در مدار قبل از آنکه به اینترنت برسد توسط مرکز عملیات شبکه جریان دارد.
این دیاگرام ساده چگونگی انتقال اطلاعات در یک شبکه ماهوارهای را نشان میدهد.
شیوه ارتباط داده بوسیله ماهواره، حداقل از نقطه نظر کاربر اینترنت، چندان با روشی که یک شخص با آن از ارائهدهنده داده مستقر بر روی زمین استفاده میکند، تفاوت ندارد. نکته کلیدی که باید به خاطر داشته باشید این است که هر بار که یک سیستم ماهوارهای توسط یک نصبکننده پیکربندی شود، در این حالت سرویس ماهواره، عینا همانند سرویسدهندههای معمولی اینترنت یا همان ISPها خدمات رسانی میکند. البته تفاوتهای کوچکی وجود دارد که در ادامه به شرح آن میپردازیم.
ماهواره زمین ثابت (Geostationary satellites) چیست؟
منطقهای در فضا وجود دارد که اگر شما ماهوارهای را در به آنجا بفرستید، بر روی زمین ثابت و ایستا به نظر میرسد. اتفاقی که رخ میدهد، این است که این ماهواره در واقع با همان سرعتی در مدار زمین حرکت میکند که با آن سرعت، زمین به دور خودش در حال چرخش است.
در این حالت یک ماهواره زمین ثابت مدار حرکتی خودش به دور زمین را دقیقا در ۲۴ ساعت و یا یک روز زمینی طی میکند. ماهوارههای زمین ثابت همگی در مداری در ارتفاع حدود ۳۶ هزار کیلومتری (۲۲ هزار و ۳۰۰ مایلی) و دقیقا بر روی خط استوای زمین در حال گردش هستند و در مناطق دیگر حضور ندارند.
طول جغرافیایی یک ماهواره
اسامی تمامی ماهوارههای زمین ثابت با عبارت مانند “Galaxy 18” و یا “AMC-4” و همچنین طول جغرافیایی آنها همراه است. اگر از دوران دبیرستانتان به خاطر داشته باشید، طول جغرافیایی به آن خطوط فرضی اطلاق میشد که دو قطب زمین را به یکدیگر متصل میکردند و در نقشه برداری و جهتیابی کاربرد داشتند.
طول جغرافیایی زمین بر پایه ۳۶۰ درجه است که از منفی ۱۸۰ تا مثبت ۱۸۰ را شامل میشود. به صورت قراردادی اعداد مثبت مربوط به مناطق شرق زمین و اعداد منفی متوجه مناطق غربی زمین است.
حال اگر طول جغرافیایی یک ماهواره را بدانیم، میتوانیم به موقعیت دقیق آن ماهواره در آسمان بالای سرمان پی ببریم، چرا که همانطور که گفته شد ماهوارههای زمین ثابت (ژئواستیشنری) همواره بر بالای خط استوای زمین (عرض جغرافیایی صفر) قرار دارند.
بیایید قدری پیچیدهتر نگاه کنیم. مفهوم طول جغرافیایی، زمین را به دو نیمکره شرقی و غربی تقسیم بندی میکند. تمام نقاط مداری ماهوارهها بین ۰ تا ۱۸۰ درجه در نیمکره شرقی و نیز ۰ تا ۱۸۰ درجه در نیمکره غربی واقع است.
به عنوان مثال یک ماهواره که بر فراز جزایر گالاپاگوس واقع شده و به سرویسدهی مناطق آمریکای شمالی و جنوبی مشغول است، در نقطهای مداری با طول جغرافیایی ۱۰۱ درجه غربی واقع است. یا در مثالی دیگر، ماهوارهای که بر فراز مالزی قرار دارد و به سرویسدهی آسیا و استرالیا مشغول است، در نقطهای مداری با طول جغرافیایی ۱۰۰.۵ درجه شرقی قرار دارد.
طولهای جغرافیایی ماهوارههای ثابت زمین به نصبکنندهها میگویند که دیش ماهوارهای را باید در کدام جهات قرار دهند. به علاوه در یافتن موانع موجود در نقطه نصب و ماهواره کمک میکنند.
خط دید ماهواره (Satellite Look Angle)
هرگونه مانعی (مانند درخت و یا کوه) در سیگنالهای ارسالی ماهواره تداخل ایجاد خواهد کرد. موضوع بسیار مهمی است که نباید میان محل نصب دیش ماهواره و ماهواره موجود در مدار، مانعی وجود داشته باشد. در صنعت به این موضوع “خط دید” (line-of-sight) ماهواره اطلاق میشود.
خوشبختانه یافتن خط دید یک ماهواره یا استفاده از ابزار “محاسبهگر خط دید” (Look Angle Calculator) امری ساده شده است. تنها باید دو موضوع را وارد کنید؛ یکی آدرس دقیق (هر نطقهای در دنیا) و دیگر طول جغرافیایی ماهواره مداری.
این دو مورد را در محاسبهگر وارد کنید، پس به شما جهت دقیق ماهواره، میزانی که لازم است دستگاه نسبت به خط افق بالاتر باشد و یک تصویر هوایی از محل نصب که جهت دقیق ماهواره را میگوید، به شما گزارش خواهد کرد.
ادامه دارد...
منابع:
تکراتو
سایت سوپرفامیلی پروتکتور
