اولا، بايست منظور از عقلانيت خالص را معني کرد و سپس به اين پرسش پاسخ داد. اگر منظور اين است که عقل انسان ها به مراتبي از تکامل رسيده است شايستگي دين خاتم را داشته باشد، پاسخ مثبت است. اما اگر منظور اين است که عقل انسان به مرحله اي رسيده است که بدون نياز به وحي و راهنمايي اوليا و راهنمايان الهي زندگي کند، پاسخ منفي است. عقل انسان در جهات مختلفي داراي محدوديت است.
اولا، به هيچ وجه نمي تواند وارد جزئيات شود. اين که مثلا ناصرالدين شاه شخصيتي تاريخي بوده است، عقل درباره آن ساکت است و تنها تاريخ و اطلاعات موثق تاريخي است که مي تواند در اين باره داوري کند. درباره بسياري از احکام ديني اعم از احکام فقهي و اخلاقي نيز عقل نمي تواند داوري کند و تنها مي تواند بگويد که در اين موضوعات که سعادت و خير دنيا و آخرت به آن بستگي دارد به دين و راهنمايان الهي مراجعه کنيد. پس خاتميت دين نشان دهنده تکامل عقل بشري به حدي است که شايستگي فرا گرفتن دين کامل و غايي الهي بر وي نازل شود و از آن بهره مند شود و با نردبان دين، به تکامل غايي عقل برسد.

---

منبع : پرسمان/ معارف