عوارض مصرف داروهای افزایش اشتها را بشناسیم
روشهای بسیاری برای بالا بردن اشتهای افراد خصوصا کودکان وجود دارد از مصرف داروهای شیمیایی و قرصهای تقویتی گرفته تا مصرف داروهای گیاهی ومکملهای بدنسازی که اغلب توسط متخصصان مربوطه به این افراد توصیه میشوند. لیکن آنچه حائز اهمیت است عوارض ناخوشایندی است که این محصولات داشته واین تردید را بوجود میآورد که بالاخره این داروها مورد تأیید هستند یا خیر؟ و اینکه کنار آمدن با عوارض کاهش وزن بهتر است یا به جان خریدن هزار و یک عارضه مصرف داروهای افزاینده اشتها...
تجویز داروی اشتها مشروط است
تجویز داروهای افزایش دهنده اشتها بستگی به شرایط فرد دارد. بطور نمونه کودکی که به هیچ عنوان وزن نمیگیرد ودچار بی خوابی است قطعا فرصت رشد خود را از دست میدهد و در این شرایط با رعایت نکات خاصی میتوان از داروهای حاوی سیپروهیپتادین استفاده کرد تا دریافت غذایی کودک را بالا برد و در نتیجه جلوی عقب افتادگی رشد را گرفت. لیکن در خصوص افراد بزرگسال و دسته دیگری که به دلیل وجود بیماریهای زمینهای اشتهای کمی دارند، هیچ توصیهای مبنی بر تجویز داروهای افزایندههای اشتها نظیر سیپروهیپتادین وجود ندارد. به جای تجویز این دارو میتوان از تقویت کنندههایی که حاوی ویتامین ب هستند ویا قرص های مکمل و امگا3 که هیچ عارضهای به دنبال ندارند و به شدت افزایش اشتها نمیدهد و تنها در بهبود خلق و خوی فرد موثر است واز این راه اشتها را بالا میبرند استفاده کرد.
سیپروهیپتادین یک آنتی هیستامین اشتها برانگیز
داروی "سیپروهیپتادین" که معمولا به این منظور تجویز میشود، نوعی آنتی هیستامین است و مکانیسم اصلی آن افزایش اشتها نیست بلکه به طور جانبی از خاصیت اشتها برانگیزی آن استفاده میشود. این دارو از طریق تأثیری که بر هیپوتالاموس میگذارد باعث افزایش اشتها میشود؛ در واقع کاربرد اصلی آن آنتی هیستامین است. اگر پزشک بعد از انجام معاینات لازم و انجام روشهای ابتدایی قادر به درمان بی اشتهایی کودک نشود، این دارو را تجویز کند طبیعی است که منعی وجود ندارد. این دارو بی عارضه نیست و حس پرخاشگری و بدخلقی را در کودک بالا میبرد لیکن گاهی افراد مجبور به مصرف این دارو هستند تا از عقب ماندگی رشد کودک جلوگیری شود. اینکه گمان شود این دارو را میتوان خودسرانه مصرف کرد و یا خودسرانه قطع کرد به هیچ عنوان توصیه نمیشود.
روی در افزایش اشتها موثر است
کمبود برخی مکملها در بدن باعث کاهش وزن و بی اشتهایی در کودک میشود. یکی از دلایل بی اشتهایی در کودکان خصوصا کودکان زیر 7 سال کمبود روی است و دلیل این امر این است که این کودکان مواد گوشتی را در حد نیاز مصرف نمیکنند و تمایلی به مصرف این گروه غذایی ندارند. روی فقط در مواد گوشتی موجود است و از عوارض کمبودآن بی اشتهایی است و بنابراین با توجه به این مسأله میتوان از این مکمل تنها زیر نظر متخصص استفاده کرد. روی علاوه بر افزایش قد در بهبود دریافت واشتهای اطفال موثر است ومصرف دوز مناسب آن با صلاحدید متخصص اطفال بلامانع میباشد.
عوارض داروهای بدنسازی
هورمونها دسته دیگری از داروهای مصرفی در باشگاهها است؛ دسته دیگر کورتونها هستند که برای بالا بردن اشتهای افراد و افزایش وزن تجویز میشوند. این دو گروه اختلالات غدد و کوتاه قدی ایجاد میکنند و قادر هستند قند و چربی خون را به شدت بالا ببرند بنابراین این مکملها نمیتوانند بدون عارضه باشند. البته به این معنی نیست که افراد ورزشکار نباید مکمل استفاده کنند تنها نکته این است که مصرف آنها زیر نظر متخصص منعی ندارد.
تأثیر داروهای گیاهی بر افزایش اشتها
برخی از داروهای گیاهی که به منظور افزایش اشتها تجویز میشوند اگر اثرات اثبات شده داشته باشند و به صورت قرص یا شربت تولید شده باشند منعی برای مصرف ندارند در غیر این صورت دم نوشها و داروهای گیاهی بیشتر در حیطه طب سنتی تجویز میشوند و متخصصان اعتقاد زیادی به این داروها ندارند. بطور مثال ثابت شده است که کاسنی تأثیر زیادی بر افزایش اشتها دارد و از این رو شربت آن تهیه وتولید شده که متخصصان هم تجویز میکنند لیکن بصورت اختصاصی اینکه گیاه کاسنی را دم کنید و بخورید در حیطه پزشکی اعتقادی وجود ندارد.
بیماریهایی که منجر به کاهش اشتها میشوند
بیماریهای بسیاری در این خصوص وجود دارند انواع کمبودهای تغذیهای نظیر کمبود سلنیوم، روی و ویتامین های گروه ب این حالت را بوجود میآورند، برخی بیماریهای مهم نظیر انواع سرطان و بدخیمی ها زمینه ساز کاهش وزن میشوند. از طرفی بیماریهای دستگاه گوارش نظیر سندروم روده تحریک پذیر یا سندروم التهابی روده از مواردی است که در کم اشتهایی موثر هستند و نیاز به بررسی دقیق دارند.
راهکار علمی افزایش وزن و اشتها
راه افزایش وزن بالا بردن دریافت کالری است لیکن در افراد کم اشتها باید مواد غذایی مصرف شود که در حجم کم انرژی بیشتری ایجاد کنند. مصرف مایعات و حله حوله در این افراد باید کاهش پیدا کند. در کودکان کم اشتها غنی ساختن شیر با مغزها، عسل و شیرخشک توصیه میشود تا یک لیوان شیر میزان کالری را بالا ببرد. هیچ زمان توصیه به مصرف مواد پرچرب نمیشود ولی چربیها موادی هستند که در افزایش و دریافت انرژی کودکان اثر مثبت دارند. تمام روشهای درمانی باید بر این اصل متمرکز باشد که حجم غذا کم لیکن انرژی بالا باشد. توصیه عمومی ما به افراد این است که سالاد را قبل از غذا مصرف کنند لیکن به کودکان کم وزن توصیه میشود که حجم غذا را ابتدا مصرف کنند و سپس سالاد بخورند. مصرف مایعات همراه غذا توصیه نمیشود و بهتر است از مواد کم انرژی مانند فیبر و سبزیجات کمتر استفاده شود. مواد حاوی نشاسته مانند پوره سیب زمینی به همراه کمی کره مفید است لیکن باید توجه داشته باشیم که سیب زمینی از جمله موادی است که قادر است سلولهای چربی را در کودک افزایش دهد و همین کودک کم وزن در آینده با وزن بالایی مواجه شود. لذا بهتر است اگر قرار است وزن کودک را افزایش دهیم از همه گروههای غذایی به میزان مشخص استفاده کنیم و انرژی دریافتی را در کودک بالا ببریم.
منابع:
سیناپرس
