طبیعت گاهی اوقات بسیار مهربان است و گاهی میتواند بهاندازهی بهمنهای مهیب و کشنده، بیرحم و غافلگیرکننده باشد.
بهمنها میتوانند غافلگیرکننده، فوقالعاده زیبا و البته کشنده باشند! آنها میتوانند قطاری را از ریل خارج سازند، ساختمانها را ویران کنند، درختان را از ریشه درآورند و انسانها را در خود دفن کنند. بهمنهایی وجود دارند که خانههایی را با افراد درونش در دل خود حبس کردهاند. اگرچه در فیلمها دیدهایم که میگویند بهمن خبر نمیدهد؛ اما کشندهترین بهمنها هنگامی آغاز شدهاند که انسانها جرقهاش را زدهاند!
در این مقاله یاد میگیرید که بهمن چگونه ایجاد میشود و چگونه میتوانید از بهمن جان سالم به در ببرید.
در مناطقی که برف زیادی میبارد، برفهای روی زمین یک تودهی برفی تشکیل میدهند. لایههای درون این تودهی برف بهعلت شکل کریستالهای درون این لایهها کیفیتهای متفاوتی دارد، بهعنوان مثال کریستالهای ششضلعی راحتتر از کریستالهای سوزنی شکل به هم متصل میشوند؛ بنابراین لایههای محکمتری تشکیل میدهند. از طرف دیگر وقتی آب بسیار سرد در هوا با کریستالهای برف تماس پیدا میکند، برفک تشکیل میدهند. رسوبات سنگین برفک باعث تشکیل برفهای گلولهمانند به نامبرفدانه میشوند که لایهای بسیار سست را تشکیل میدهد.
تغییرات در تودهی برف در نتیجهی گرادیان دما (تفاوت درجه حرارت در لایههای بالایی و پایینی) اتفاق میافتد. برفی که نزدیک لایهی زیرین است، بهعلت گرمای باقیمانده از زمین نسبتا گرم است (نزدیک به صفر درجه سانتیگراد). درجه حرارت در لایههای بالایی به دمای هوا بستگی دارد. دانههای برف درون تودهی برف بسته به اندازهی گرادیان دما در معرض انواع تغییر شکل قرار میگیرند.
فارغ از اینکه لایههای محکم و سست برف نتیجهی گرادیان دما، شرایط جوی در طول بارش برف یا ذوبشدگی و یخزدگی هستند، میتوانند باعث ایجاد بهمن شوند. حالا میرویم به سراغ این پرسش که بهمن چگونه شکل میگیرد و چه چیزهایی محرک آن هستند.
تشکیل بهمن
بهمنها سه جزء سازنده دارند: برف، سطح شیبدار و یک محرک. یک لایهی سست درون تودهی برف، برف پودری وبرفدانه نیز در این روند دست دارند.
اگر لایهی سست در ناحیهی عمیق تودهی برف باشد، می توانند منجر به بهمن تختهای شود که بسیار خطرناک است. در بهمن تختهای، لایهی منسجم و محکم تودهی برف روی لایهی بستر برف سر میخورد؛ درست همانگونه که برفی به سمت شیشهی ماشین پرتاب میکنید و برف روی شیشهی ماشین به پایین سر میخورد.
قدرت بهمن تختهای (ورقهای) به ویژگی ورقهها و عمق لایهی سست بستگی دارد. ورقههای برف آبدار باعث بهمنهای آرامتری نسبت به ورقههای خشک میشوند؛ اما عموما موانع را با فشار بیشتری درهم میشکنند.
شیب معمول ریزش بهمن باید دارای زاویه ۲۵ تا ۶۰ درجه نسبت به سطح زمین باشد. اکثر بهمنها در شیب ۳۵ تا ۴۶ درجه اتفاق میافتد.
اکثر بهمنهای تختهای پشت به باد اتفاق میافتند تا رو به باد. محرک این بهمنها ممکن است عوامل طبیعی باشد؛ مثل تغییر ناگهانی آب و هوا، افتادن یک درخت و ... برخلاف آنچه در فیلمها و کارتونها میبینید، یک صدای بلند نمیتواند آغازگر بهمن باشد. در اکثر بهمنهای کشنده، این انسانها هستند که محرک آنند!
جلوگیری از بهمن و کنترل آن
بهمن معمولا در شیبهای تندی که مانع یا پوشش درختی زیادی ندارد رخ میدهد. متأسفانه این منطقه دقیقا همان جایی است که افراد برای اسکی کردن و پیادهروی و ماشین برفی سواری و... ترجیح میدهند و این فعالیتها دقیقا همان کارهایی است که باعث بهمن میشود.
جلوگیری از شروع بهمن بسیار آسانتر از نجات دادن افرادی است که در بهمن گرفتار شدهاند. اولین کاری که باید انجام دهید این است که محیط پیرامون خود را خوب بشناسید و از شرایط آب و هوایی اطلاع داشته باشید. علاوه بر این اطلاعات شما باید:
* قبل از این که به کوه بروید مسیری انتخاب کنید که از بهمن ایمن باشد.
* یک بیلچه، یک بیکن و یک طناب بهمن با خود داشته باشید. اطمینان حاصل کنید که بیکن در زیر لایهی بیرونی لباستان است و باتری سالم دارد و دستگاه تنظیم است.
* زاویهی شیب را اندازه بگیرید. بسیاری از فروشگاههای لوازم کوهنوردی شیبسنجهای کوچک و ارزانقیمت را برای این منظور میفروشند.
* مراقب مکانهایی که برف در آنجا جمع میشود باشید.
* حواستان به نواحی که ترک دارد و به صداهای توخالی باشد؛ چرا که میتوانند نشانهی بهمن قریبالوقوع باشد.
* یک گودال عمیق با دیوارههای صاف حفر کنید که در آن تمام لایهها قابل مشاهده باشند تا تودهبرف را اینگونه ارزیابی کنید.
ثبات و دوام تودهی برف را تست کنید.
* از مسیرها یا نواحی که قبلا در آنها بهمن رخ داده است و مستعد بهمن هستند اجتناب کنید.
* هیچگاه از همراهتان جلوتر حرکت نکنید.
* هرگز گمان نکنید مسیری که نشان میدهد افراد دیگری نیز از آن عبور کردهاند، حتما ایمن است.
حتی اگر تمام این موارد را رعایت کنید هم ممکن است گرفتار بهمنی که بهطور طبیعی رخ داده یا فرد دیگری محرک آن شده است شوید. حالا به سراغ آن میرویم که چگونه میتوانید از بهمن جان سالم به در ببرید.
اگر در دام بهمن افتادید چگونه میتوانید از آن خلاص شوید؟
مرگومیر ناشی از بهمن عموما از یکی از این عوامل ناشی میشود: آسیب جسمانی، خفگی و کاهش حاد دمای بدن. روشهای نجات شامل بیرون آمدن از بهمن قبل از متوقف شدن آن، جلوگیری از دفن کامل در بهمن و کاهش زمانی که قربانی در بهمن دفن شده است.
در اصل حتی در تمام مسیرهای ایمن به شما توصیه میشود که به محض اینکه متوجه شدید اتفاقی در حال رخ دادن است از مسیر بهمن بگریزید. در صورت بروز بهمن درخواست کمک کنید؛ در این صورت دیگران متوجه میشوند که شما در خطر هستید. سپس دهان خود را ببندید؛ در این صورت برف نمیتواند وارد راه هواییتان شود. اگر نتوانستید از بهمن فرار کنید کارهای زیر را انجام دهید:
۱. لوازم اسکی خود را رها کنید. این وسایل میتوانند شما را پایین بکشند و باعث شوند به دست و پایتان فشار بیشتری وارد شود و منجر به شکستن استخوانهایتان شود.
۲. اگر از ماشین برفی به بیرون پرتاب شدید، تلاش کنید که خود را از آن دور کنید.
۳. از حرکات شنا استفاده کنید تا راه خود را به سطح بهمن بیابید.
۴. سعی کنید درختان اطراف را بگیرید تا از میان برفها خلاص شوید.
۵. به محض اینکه برف آهسته شد، دست خود را دور دهانتان بهصورت کاسه دربیاورید؛ به این ترتیب شما یک کیسهی هوا برای خود دارید! وقتی برف شروع به متوقف شدن میکند، به تمام اعضای بدنتان اعتماد و از آنها استفاده کنید، اینگونه نجاتدهندگان زودتر میتوانند شما را ببینند.
۶. منتظر عملیات نجات بمانید. آرامشان را حفظ کنید. اکسیژنتان را هدر ندهید. تا وقتی که صدای افرادی را که برای نجات آمدهاند، بالای سر خود نشنیدهاید، برای کمک فریاد نزنید.
منابع بسیاری هستند که میگویند شخصی که کاملا زیر برف دفن شده است، میتواند ۱۸ ساعت زنده بماند. اگرچه برف نفوذپذیر است و مقدار زیادی اکسیژن لابهلای آن وجود دارد اما بسیاری از قربانیان بازدمشان را تنفس میکنند؛ یعنی دیاکسید کربنی که برایشان خطرناک است. نفس گرم همچنین باعث آب شدن برفها و یخ زدن مجدد آن قسمت میشود و میتواند به لایهی یخی غیر قابل نفوذ و سخت تبدیل شود که اکسیژن نتواند بهراحتی در آن نفوذ کند. ولی با یک کیسهی هوای نسبتا بزرگ که با کمک دستانتان ایجاد کردهاید و رو به بیرون باز است، میتوانید دچار خفگی نشوید؛ اما هنوز هم احتمال کاهش غیرطبیعی دمای بدن و شوک وجود دارد.
منابع
www.zoomit.ir
