عوامل تاثیرگذار بر نحوه گذران اوقات فراغت 

 سن، جنس، سطح معلومات، موقعیت اجتماعی و شغلی، وضعیت خانوادگی، امکانات و تربیت خانوادگی، از جمله عواملی هستند که به روش های مختلف بر فرصت های افراد در فعالیت های اوقات فراغت تاثیر می گذارند.

بی گمان عامل گوناگونی بر نحوه گذران اوقات فراغت تاثیرمی گذارند. همواره این پرسش مطرح می شود که آیا افراد فعالیت های اوقات فراغت خود را آزادانه و آگاهانه انتخاب می ک نند یا این که فعالیت های آنان با توجه به محدودیت ها و فرصت هایی است که در اختیار آنان قرا رداده می شود و افراد خود در انتخاب آن دخالتی ندارند؟ بدیهی است که پاسخ به این پرسش چندا آسان نیست. در بسیاری از دیگر زمینه های زندگی به خوبی مشاهده می کنیم که انسان ها حق زیادی در مورد انتخاب محل زندگی ندارند، بسیاری از افراد در همان محیطی که به دنیا آمده اند می مانند، رشد پیدا می کنند و به یکی از معدود مشاغلی که در آن ها وجود دارد، می پردازند. اگرچه در مورد فعالیت های اوقات فراغت، شاید تاثیر نیروهای خارجی به آن اندازه نباشد که حق انتخاب را به طور کامل از بین ببرد، اما در  عین حال نحوه گذران اوقات فراغت بی تاثیر از محدودیت ها و فرصت ها نیست.

سن، جنس، سطح معلومات، موقعیت اجتماعی و شغلی، وضعیت خانوادگی، امکانات و تربیت خانوادگی، از جمله عواملی هستند که به روش های مختلف بر فرصت های افراد در فعالیت های اوقات فراغت تاثیر می گذارند.

تعدادی از جامعه شناسان معتقدند که تقسیم های اجتماعی در جوامع، چگونگی گذران اوقات فارغت را تعیین نمی کنند. همان طور که نابرابری هایی در تحصیل، موقعیت های شغلی، مسکن و درآمد وجود دارد، در مورد اوقات فراغت نیز این گونه است. کسانی که در مناطق مسکونی مرفه زندگی می کنند برای انواع فعالیت های تفریحی از امکانات و تسهیلات کافی برخوردارند. آن ها در خانه های خود، گردشگاه های نزدیک محل زندگی، محل های بازی، خیابان ها، بلوارهای زیبا و مکان های فرهنگی و هنری، امکان فعالیت های تفریحی سالم و دلپذیر را دارند. شرایط زندگی و امکان دسترسی به وسایل تفریحی، خود نشانه ای از رفاه مردم به شمار می رود. اما آیا این امکانات در همه مناطق وجود دارد؟

در تعریف های مختلفی که از اوقات فراغت داشتیم، نتیجه گرفتیم که ما نه مجبوریم در فعالیت های خاصی شرکت کنیم و نه به سوی  فعالیت ها سوق داده می شویم، بلکه اوقات فراغت را به عنوان زمانی که مجبور به انجام کار یا ادای وظیفه‌ای نیستیم، تلقی کردیم، زیرا در غیر این صورت، این زمان ها دیگر اوقات فراغت به حساب نمی آیند.

عوامل متعددی بر انتخاب لیست های مربوط به اوقات فراغت تاثیرگذار باشند. ا ین عوامل به چهار گروه تقسیم می شوند:

الف) عوامل شخصی و خانوادگی مانند، سن، جنسیت، شغل، سطح تحصیلات

ب) موقعیت اجتماعی از نظر درآمد 

ج) طرز تفکر و استنباط شخص از اوقات فراغت 

د) دسترسی به امکانات مورد نیاز و مدیریت اوقات فراغت جامعه 

نقش سن 

جوانان در مورد چگونگی اوقات فراغت گرایش های گوناگون و نیز خواسته هایی متفاوت از پدران و مادران خود دارند. بعضی از این تفاوت ها طبیعی و ناشی از تفاوت های سنی و مقتضیات آن است، یعنی جوانان علاوه بر نیازهای زیستی اولیه، نیازهای ثانویه مانند محبت، تلعق خاطر به گروه متجانس با خود، امنیت، احساس ارزشمندی، موفقیت، نوآوری، نیاز به  احساس کمال و شناخت ارزش های اخلاقی نیز دارند. 

در سنین بالاتر، آرامش خاطر، تجدید قوا، شرکت در فعالیت هایی که موجب رشد و شکوفایی شخصیت می شود و گاه فعالیت های  عام المنفعه بیشتر مدنظر هستند. در کهنسالی، بیشتر افراد به دنبال آرامش، حفظ و نگهداری سلامت و نیز استفاده بهینه از تجربیات فراوان اندوخته شده در طول زندگی خود هستند.

نقش جنسیت 

این بحث که جنسیت تا چه در چگونگی اوقات فراغت تاثیر دارد، بسیار مشکل است. بی گمان زنان وقت فراغت کمتری دارند و دامنه گزینش آن ها تنگتر است. از طرف دیگر، فضاها و امکاناتی که برای گذراندن اوقات فراغت آن ها موجود است، کمتر است. در بسیاری از جوامع مانند جامعه ایران، بیشترین مسئولیت خانواده به عهده زنان است. یکی از دلایل متفاوت بودن گذران اوقات فراغت زنان و مردان، رویارویی زنان جوان با ارزش ها، سنت ها و اعتقادات است. بر اساس این عقاید و سنت ها، از دختران انتظار می رود که شاید در مورد  پسران چنین نباشد. این سنت ها موجب شده‌اند دختران در گذران اوقات فراغت به اندازه پسران آزادی عمل نداشته باشند. 

تحقیقات انجام شده در ایران همچنین نشان می دهند که مردان بیشتر از زنان در اوقات فراغت خود، به ورزش می پردازند.