آیین نامه ای که بعد از 32 سال اصلاح شد
دستاورد بزرگ در حوزه موسیقی و تئاتر
با اصلاح ماه 20 آیین نامه اماکن عمومی در هیئت وزیران، صدور مجوز برنامه های فرهنگی و هنری تنها بر عهده وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی خواهد بود و اختیارات نیروی انتظامی در حد بررسی انتظامی و ترافیکی است.
بنا بر ماده 20 آیین نامه اماکن عمومی مصوب سال 1363 و تجدیدنظر شده سال 1364، پیش از این برگزاری هر نوع مجلس جشن و عروسی ، مهمانی ، شب نشینی و امثال آن و یا اجرا هرگونه برنامه هنری و نمایشی در اماکن عمومی مستلزم تأیید محتوای برنامه هنری و نمایشی از سوی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و تحصیل اجازه مخصوص نیروی انتظامی محل بود.
همان گونه که از متن ماده مذکور پیداست، آیین نامه اماکن عمومی تاکنون یک متولی و مرجع واحد را برای برگزاری چنین مراسم هایی معرفی نکرده بود. در حالی که وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی طبق قانون اساسی، مرجع اصلی امور فرهنگی در کشور است، اما در مورد برگزاری مراسم های فوق تنها تصمیم گیرنده نبود. این مسئله از آنجا که یکی از این دو نهاد مجوز برگزاری مراسمی خاص را صادر کرده و دیگری بدون هماهنگی آن را لغو می کرد، باعث بروز سردرگمی ، ناهماهنگی و تشنج شده و تبلیغاتی منفی در داخل و خارج از کشور ایجاد می کرد.
در این میان، کنسرت های موسیقی، مظلوم ترین قربانی سردرگمی های ماده 20 آیین نامه اماکن عمومی بودند و معمولاً همه سال شاهد بی برنامگی در برگزاری و لغو تعداد کثیری از آن ها بودیم. البته عده ای از مسئولان در نیروی انتظامی می گویند تاکنون اداره اماکن ناجا هیچ کنسرتی را لغو نکرده است و لغو برخی کنسرت ها به خاطر حضور دلواپسان، دستور دادستانی و دستور شورای تأمین استان بوده است. از سوی دیگر وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی اعتقاد دارد اداره اماکن نیز در این سال ها نقشی پررنگ در لغو برخی از کنسرت های موسیقی داشته است. قوه قضاییه دیگر نهادی است که در سال های اخیر در لغو چند کنسرت موسیقی از جمله کنسرت اخیر کیهان کلهر نقش داشت، به طوری که علی جنتی وزیر ارشاد را به مکاتبه با رئیس قوه قضاییه واداشت. جنتی با بیان آنکه علت لغو کنسرت کلهر دخالت هایی است که دادستانی می کند و آن ها با تشخیص خودشان اقداماتی را انجام می دهند، متذکر شده بود که در قوه قضاییه اینگونه اقدامات را جزو حقوق خودشان می دانند.
جنتی ماده 20 را دلیل بروز چنین دخالت هایی می دانست و در سال های اخیر در رفع و اصلاح آن برآمده آمده بود. در نهایت در روز 13 تیر سال جاری، هیئت وزیران با پیشنهاد وزارت ارشاد و به استناد اصل یکصد و سی و هشتم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، متن ماده 20 آیین نامه اماکن را اصلاح کرده و آن را به اضافه سه تبصره به تصویب رساند.
اصلاح ماده 20 آیین نامه اماکن عمومی
در متن اصلاحیه ماده 20 آیین نامه اماکن عمومی که 20 تیرماه توسط اسحاق جهانگیری معاون اول رئیس جمهور به وزارت کشور ابلاغ شد، آمده است: صدور مجوز اجرای برنامه های فرهنگی، هنری از جمله اجرای صحنه ای موسیقی و تئاتر به عهده وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی است و از جهت بررسی انتظامی و ترافیکی به نیروی انتظامی جمهوری اسلامی اعلام و نیروی انتظامی موظف است ظرف ده روز نظر خود را ارائه و نظم و امنیت محل و مراسم را بدون دخالت در مجوز و محتوای برنامه و ویژگی مجریان تأمین نماید. متقاضیان برگزاری برنامه های مزبور موظف اند حداقل 48 ساعت قبل از اجرای برنامه، ساعت و روز تشکیل مراسم و صرفاً مشخصات پیشنهادکننده مراسم را با ارائه دو کارت ورود به محل برگزاری به مسئولان ذی ربط انتظامی اعلام نمایند.
آنچنان که از متن تجدیدنظر شده ماده 20 آیین نامه اماکن پیداست، اصلاح این ماده به منظور تقویت اختیارات وزارت ارشاد در برگزاری اجراهای صحنه ای موسیقی و تئاتر و کاهش اختیارات نیروی انتظامی در لغو چنین برنامه هایی بوده است.
وزیر ارشاد پیش از این درباره مفاد ماده اصلاحی آیین نامه اماکن گفته بود: آخرین تغییرات قانون نظارت اداره اماکن بر برنامه های هنری، متعلق به سال 1363 است که بر اساس آن شهربانی کل کشور موظف بود به وضعیت هتل ها، رستوران ها، قهوه خانه ها، سینماها، کنسرت های موسیقی و نحوه برگزاری مجالس شبانه از جمله تئاترها نظارت داشته باشد و برگزارکنندگان این مراسم باید از اداره اماکن جهت برگزاری هر نوع مراسمی مجوز دریافت می کردند، اما به تازگی این قانون اصلاح شده و طبق آن، صدور مجوز برای اجراهای صحنه ای، تئاتر، موسیقی و نمایش های دیگر فقط بر عهده وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی است و نیروی انتظامی فقط می تواند در مسائل ترافیکی و انتظامی اظهارنظر کند و دیگر اجازه ورود به لغو کنسرت ها، نمایش ها و ... را ندارد.
سلب امتیازات اداره اماکن عمومی در رسیدگی به شرایط کنسرت گذاران، علاوه بر به وجود آمدن شرایطی آرام بخش که لغو نشدن کنسرت خوانندگان را تضمین می کند، پایانی بر پروسه طولانی مدت و ملال آور اخذ مجوز کنسرت نیز خواهد بود. در شرایط قبلی، تهیه کنندگان و خوانندگان برای برگزاری کنسرت باید مدت زمانی طولانی را صرف به دست آوردن مجوزهای لازم در اداره اماکن عمومی می کردند و چون این پروسه گاهی بسیار طولانی می شد، بعضی از کنسرت گذاران قید برگزاری کنسرت در زمان مذکور را می زدند. همین چند ماه پیش بود که سیدمحمدحسین تفرشی مدیر برنامه و تهیه کننده خوانندگان حسام الدین سراج، حجت اشرف زاده و کاوه آفاق، علت لغو کنسرت این سه خواننده را که قرار بود در فصل بهار برگزار شود، طولانی شدن روند صدور مجوز از سوی اداره اماکن و همچنین موافقت نکردن این نهاد با برگزاری کنسرت آن ها اعلام کرد.
در پی چنین اقداماتی، رسیتال آوازی دو هنرمند معروف اتریش با نام هربرت لیپرت خواننده تنور و ادوارد کوترواتز نوازنده پیانو نیز که قرار بود اسفندماه سال گذشته در تهران برگزار شود، به علت طولانی شدن پروسه دریافت مجوز تا خردادماه به تعویق افتاد، در حالی که عادل زمانی برگزارکننده این کنسرت، مساعدت های علی مرادخانی را دلیل دریافت مجوز این کنسرت عنوان کرده بود و ممکن بود اگر چنین تلاش هایی از طریق معاون هنری وزیر ارشاد صورت نمی گرفت، اصلاً به این رسیتال مجوز داده نمی شد. حال با به وجود آمدن چنین شرایط مناسبی، این امیدواری به وجود می آید که در آینده، پروسه اخذ مجوز خیلی سریع تر طی شود تا خوانندگان و گروه های مختلف موسیقی بتوانند در زمان لازم به روی صحنه روند. این اتفاق، از بار وظایف اماکن نیز کاسته و فرصت کافی را به آن ها برای رسیدگی به امور و وظایف جدی تر خود خواهد بخشید.
از این حرکت خوشحالم
وحید تاج خواننده آهنگساز سنتی درباره این مسئله می گوید: از این حرکت بسیار خوشحالم و معتقدم هر چقدر موانع کمتر باشند در بحث هنر موثرتر خواهد بود. در مبحث هنر فقط یک ارگان حق دخالت داشته و باید همه مشکلات و اتفاقات هنری اعم از مجوز زیر نظر این ارگان باشد و لاغیر. هر ارگانی وظایف خاص و تعریف شده دارد و باید در محدوده آن قدم بردارد و اینکه یک ارگان بخواهد در کار ارگان دیگر دخالت کند درست نیست.
او ادامه می دهد: در هر صورت از این بابت خوشحالم و مطمئناً این مسئله به نفع هنرمندان بوده و من هم مانند بقیه هنرمندان به آینده آن امیدوارم.
یک اتفاق مبارک
از سوی دیگر، علی لهراسبی خواننده پاپ در این باره می گوید: وقتی متولی به یک سازمان متمرکز شود به طور حتم در زمینه مجوز برای هنرمندان سهولت بیشتری صورت می گیرد.
لهراسبی در ادامه به مسئله متفاوتی اشاره می کند و می گوید: البته در اینکه این اتفاق مبارکی است، شکی نیست اما مهم تر این مسائل مسئله سالن های کنسرت است، متأسفانه ما تعداد محدودی سالن برای اجرا داریم و آن هم اکثر مواقع زمان نداشته و ما نمی توانیم به دلخواه برنامه کنسرت برگزار کنیم. اجراهای پاپ بخصوص محدود به سالن میلاد نمایشگاه است که بیشتر ماه های سال رزرو شده و جایی برای دیگران وجود ندارد. ای کاش مسئولان در کنار مسائل دیگر به فکر بهره برداری و سالن ها باشند.
جامعه موسیقی در انتظار گام های بعدی وزارت ارشاد
علیرغم افزایش اختیارات وزارت ارشاد در برگزاری اجراهای صحنه ای، علی جنتی معتقد است که همچنان صفر تا صد برگزاری کنسرت ها در اختیار وزارت فرهنگ و ارشاد نیست و رسیدن به این مهم، مستلزم تغییر قانون است که چنین اتفاقی به سهولت انجام نمی شود. جامعه موسیقی امیدوار است که گام های دیگر وزارت ارشاد برای استقلال در تصمیم گیری در مورد کنسرت ها نیز همانند گام نخست آن محکم برداشته شود و افراد و نهادهایی که اظهارنظر و لغو کنسرت موسیقی در زمره وظایف و اختیاراتشان نیست، از سد راه پیشرفت موسیقی کنار بروند.
از طرفی در سال های گذشته، افرادی غیرمسئول در سخنرانی های خود بر موسیقی و اجراهای روی صحنه که هیچ گونه ایراد شئونی هم نداشته تاخته اند و تبلیغاتی منفی علیه موسیقی کشور و همچنین علیه وجهه هنری و فرهنگی مملکت در زعم سیاست مداران خارجی ایجاد کرده اند. وزیر فرهنگ و ارشاد نقش این افراد را نیز در لغو کنسرت های موسیقی بسیار موثر می داند و معتقد است با صحبت های ایشان، نهادهای برهم زننده کنسرت موسیقی تحریک شده و امنیت کنسرت گذاران را سلب می کنند. مجوز کنسرت های موسیقی در کشور ایران، مطابق فتوای مجتهدین اسلامی و بنا بر مواد قانون صادر شده و عجیب است در حالی که شرع و قانون اجازه برگزاری چنین مراسم هایی را می دهند، افراد متفرقه چگونه می توانند با این دو رکن اساسی حکومتی مقابله کنند؟ این افراد کنسرت موسیقی را با واژه هایی نظیر مطربی و بی بندوباری به حاشیه می کشانند تا خطرناک ترین دشمنان هنر این مرز و بوم باشند و بهترین بهانه را به دست دشمنان ایران اسلامی دهند. واضح است که اگر این افراد اندکی در این زمینه انعطاف پذیر شوند و به جای مسئله هنریِ کنسرت های سالم موسیقی، سعی بر اصلاح معضلات خانمان سوز جامعه آرند، اوضاع جامعه موسیقی نیز به مراتب بهبود خواهد یافت.
در پایان از تعامل بسیار خوب میان معاونت هنری وزارت فرهنگ و ارشاد و اهالی موسیقی نیز نمی توان گذشت. علی مرادخانی که به گفته شهرام ناظری و خوانندگان بسیار خوب دیگر کشورمان، معاونت او هدیه وزارت ارشاد به هنرمندان بود، در سه سال اخیر با ایجاد تعامل میان هنرمندان موسیقی و وزارت ارشاد، سعی کرد شرایط را برای بهبود اوضاع موسیقی و آسایش فعالان در این عرصه مهیا کند و در مورد مسئله کنسرت نیز با موضع گیری و حمایت از کنسرت گذاران و انتقاد از لغو نا به جای کنسرت ها در شرایط مختلف، به روند رو به بهبود و استقلال وزارت ارشاد در تصمیم گیری در مورد کنسرت کمک کند.
هنرآنلاین
