تنش برای یک خاورمیانه جدید
منطقه ناآرام خاورمیانه مدتی است كه اسیر تمایلات زیادهخواهانه غرب شده و تئوری پیشین آنان در مورد خاورمیانه جدید در حال اجرایی شدن است؛ فارغ از اینكه تا چه میزان در این امر موفق باشند یا نه، نكته مهم در این مقوله سلب آرامش از منطقه و تحمیل جنگ و كشتار به انحاء مختلف بر مردم مظلوم این منطقه است.
سال 2006 همزمان با جنگ 33 روزه لبنان كاندولیزا رایس، وزیر خارجه وقت ایالات متحده، از خاورمیانه جدید سخن گفت و این جنگ را درد زایمان تولد خاورمیانه جدیدی عنوان كرد. در آن زمان كسی به این حرف توجهی نكرد و عملا با پیروزی مقاومت و حزب الله در این نبرد نابرابر، بر همگان ثابت شد كه تحولات خاورمیانه آنگونه كه غرب و آمریكا میخواهند پیش نخواهد رفت. واقعیت نیز این چنین بود و چند سال بعد در پیروزی مقاومت و حماس در نبرد 22 روزه غزه این امر مورد تائید قرار گفت. آغاز بیداری اسلامی و به تعبیر غرب بهار عربی در منطقه مجددا بحثهای تغییر نقشه خاورمیانه را منتفی كرد اما این مساله به معنای كاركرد پنهان غرب و آمریكا در این خصوص نبود. اولین گام موثر غرب در این مورد ایجاد تغییر و یا به عبارتی انحراف جریان بیداری اسلامی در منطقه بود كه نمونه آن در مصر و لیبی مشاهده شد. از سوی دیگر انجام برخی اقدامات از سوی كشورهای عرب متجر منطقه در حمایت از جریاناتی تروریست و ضد مردمی در سوریه، شرایط را برای آینده منطقه وخیمتر كرد. در واقع سوریه به عنوان خط مبارزه مقدم مقاومت آماج حملالت گسترده قرار گرفت و تا مرز نابودی پیش رفت. اگرچه امروز شاهدیم سوریه به چند بخش تقسیم شده كه در بخشی دولت بشار و در بخشی دیگر تروریستهای داعش و النصره حكمرانی میكنند، اما عملا كسی یارای تجزیه این كشور و پذیرش دولتی مستقل به صورت مستقل در كنار دولت بشار اسد را ندارد. همزمان با تحركات میدانی غرب در سوریه، تئوریسینهای غرب ایجاد جریانی ضد دینی و ضد بشری به نام داعش را در دستور كار قرار دادند كه به نا به اطلاعات به دست آمده از سال های 2004 و 2005 نطفه آن منعقد شده است.
از چند سال گذشته نیز بحث جدایی و تجزیه عربستان سعودی مطرح شده است. این طرح در اوایل كار به صورت ناپخته و خام مطرح شد اما پس از تحكات بیداری اسلامی و اقدامات نابخردانه آل سعود در این كشور و منطقه، این گمان جدی را پدید اورد كه این طرح میتواند به عنوان آلترناتیو غرب در مقابله با برخی اقدامات آل سعود در منطقه باشد
این تفكر ضد دینی و ضد بشری از حدود 2 سال پیش در سوریه دست به تحكات و كشتار گسترده زد و در سال جاری میلادی با نفوذ به عراق و تسلط بر مناطقی از آن، هم امنیت ملی عراق را دچار خدشه كرد و هم نگرانی شدید در منطقه خاورمیانه پدید آورد. كشتار مردم بیگناه و آزار و اذیت آنان و تاراج نفت عراق در بخشهایی از این كشور و نیز ایجاد رعب و وحشت در میان مردم عراق از جمله دستاوردهای این گروه بود. این تحولات در كنار ناكامیهای دولت نوری المالكی در عراق، این كشور را تا مرز تجزیه و جدا شدن كردستان عراق از خاك یكپارچه این كشور به پیش برده و شرایط به گونهای پیش میرود كه گویی معاهده سایكس – پیكوی جدیدی در راه است. تاكید كردها بر جدایی از عراق كه از سالیان دور تئوری آن مطرح شده، شرایط سیاسی منطقه را به سوی تلاطم پیش برده است؛ چراكه هرگونه جداییطلبی در كردستان عراق شرایط را برای ایران، تركیه و سوریه كه دارای شهروندان كرد بسیاری هستند، ناگوار خواهد كرد. جدایی كردستان عراق را باید در كنار طرح غرب برای تقسیم عراق به دو منطقه شیعه نشین در جنوب و سنی نشین در غرب و مركز عراق نیز اضافه كرد. از چند سال گذشته نیز بحث جدایی و تجزیه عربستان سعودی مطرح شده است.
این طرح در اوایل كار به صورت ناپخته و خام مطرح شد اما پس از تحكات بیداری اسلامی و اقدامات نابخردانه آل سعود در این كشور و منطقه، این گمان جدی را پدید اورد كه این طرح میتواند به عنوان آلترناتیو غرب در مقابله با برخی اقدامات آل سعود در منطقه باشد. در این طرح نیز عربستان به سه بخش تجزیه میشود كه در صورت تحقق میتواند آینده حهان اسلام را با چالشهای جدی امنیتی مواجه كند. از دیگر سو دامن زدن سرویس های اطلاعاتی غرب به ایجاد تفرقه در جهان اسلام و گروههای مختلف اسلامی به ویژه شیعه و سنی، این چشمانداز نامطلوب و نامیمون را پدید آورده است كه هر اقدامی در این راستا باعث ریخته شدن خونهای بسیاری در منطقه به بهانههای مذهبی و غیر مذهبی خواهد شد. در شرایط فعلی امروز داعش یا به تعبیری مضحكانه خلافت اسلامی، به عنوان اصلی ترین خطر موجود در منطقه شناخته میشود و به عنوان بیس و پایه هر تهدید و اختلاف افكنی است. از این رو اصلیترین هدف در شرایط فعلی باید نابودی این گروه و تفكر باشد تا بتوان برای طرحهای آتی تغییر نقشه خاورمیانه فكری كرد. اقدامی كه شاید در صورت از دست رفتن زمان، مجالی برای جبران آن نباشد.
هاتف پور رشیدی
بخش سیاست تبیان
مطالب مرتبط:
ارزیابی سیاست خارجی ایران در خاورمیانه
قصه نفت،خاورمیانه و آخرالزمان
تحولات خاورمیانه به نفع ایران