تفاوت قرآن امام علی با قرآن های کنونی پس از رحلت رسول اكرم صلى الله علیه و آله، یاران و اصحاب آن حضرت به جمع آورى آیات قرآن اقدام كردند . حضرت على علیه السلام- كه از همه یاران پیامبر صلى الله علیه و آله به مواقع تنزیل و تأویل قرآن آگاه‏تر بود- پیش از همه به این كار اقدام كرد و آیات قرآن را با ویژگى‏هاى خاصى كه خواهد آمد، در یك جا و كنار هم قرار داد و به مردم عرضه كرد؛ لكن به دلایلى مورد استقبال و پذیرش دستگاه رسمى خلافت واقع نشد. امام على علیه السلام آن را به خانه بر گرداند و بنا بر روایتى فرمود: از این پس هرگز آن را نخواهید دید. آن مصحف پس از امام علیه السلام، نزد فرزندان و امامان معصوم علیهم السلام باقى ماند. گفتنى است قرآن‏ها یا نسخه‏هایى از قرآن- كه منسوب به امام على بن ابى‏طالب و در بعضى از موزه‏ها و كتابخانه‏ها موجود است- نمى‏تواند از نظر تاریخى و شواهد و قراین، متعلق به آن حضرت باشد. ویژگى‏هاى مصحف حضرت على علیه السلام‏ مصحف امام على علیه السلام، نسبت به دیگر مصحف‏ها، از امتیازات فراوانى برخوردار بود؛ از جمله: 1- براساس ترتیب نزول، تنظیم شده بود.[1] 2- قرائت مصحف آن حضرت، مطابق با قرائت پیامبر صلى الله علیه و آله بود و اختلاف قرائت در آن راه نداشت. 3- مشتمل بر اسباب و مكان نزول آیات و نام اشخاصى بود كه آیات در شأن آنان نازل گشته بود. 4- جوانب كلى و تأویل آیات- به گونه‏اى كه آیه، محدود و مخصوص به زمان یا مكان یا شخص خاصى تلقى نگردد- در این مصحف روشن شده بود.[2] مصحف امام على علیه السلام، قرآن دیگرى یا مشتمل بر آیاتى غیر از آنچه در قرآن‏هاى موجود است، نیست. تفاوت عمده آن در ترتیب و اشتمال بر توضیحات و اطلاعات جانبى (مانند شأن نزول و ...) است كه در فهم قرآن، تأثیر به سزایى دارد بنابراین مصحف امام على علیه السلام، قرآن دیگرى یا مشتمل بر آیاتى غیر از آنچه در قرآن‏هاى موجود است، نیست. تفاوت عمده آن در ترتیب و اشتمال بر توضیحات و اطلاعات جانبى (مانند شأن نزول و ...) است كه در فهم قرآن، تأثیر به سزایى دارد. چنان كه خود آن حضرت فرمود: لقد جئتهم بالكتاب مشتملًا على التنزیل والتأویل‏ [3]؛ «من قرآن را همراه با توضیحات مربوط به نزول و تأویل آن عرضه كردم ». و نیز فرمود: «آیه‏اى بر پیامبر صلى الله علیه و آله نازل نشد، مگر آنكه بر من خوانده و املا فرمود و من آن را با خط خود نوشتم و نیز تفسیر و تأویل و ناسخ و منسوخ و محكم و متشابه هر آیه را به من آموخت و مرا دعا فرمود تا خداوند فهم و حفظ آن را به من مرحمت فرماید. از آن روز تا به حال، هیچ آیه‏اى را فراموش نكرده و هیچ دانش و شناختى را كه پیامبر صلى الله علیه و آله به من آموخته و من آن را نوشته‏ام، از دست نداده‏ام»[4]. پی نوشت ها: [1]. جلال الدین، سیوطى، الاتقان، ج 1، ص 183، نوع 18. [2]. ر. ك: الف. حسین، جوان آراسته، درسنامه علوم قرآن، ص 163؛ ب. فصلنامه بینات، ش 28، ص 184؛ پ. محمود، رامیار، تاریخ قرآن، ص 365. [3]. محمدجواد، بلاغى، آلاء الرحمان،( طبع نجف)، ج 1، ص 257. [4]. تفسیر برهان، ج 1، ص 16، شماره 14؛( ق) محمد هادى، معرفت، تاریخ قرآن، ص 86. بخش نهج البلاغه تبیان منبع: پرسش ها و پاسخ هاى دانشجویى، دفتر هفتم(پرسش ها و پاسخ هاى برگزیده)، دفتر نشر معارف - قم، چاپ: سیزدهم. مطالب مرتبط: ترتیب و چینش سوره های قرآن بر چه اساسی است؟ ویژگى‏هاى مصحف على (ع) در جستجوی مصحف امام