تازه‌های 92 مرکز ذخایر زیستی ایران

شبکه ملی ذخایر ژنتیکی و زیستی ایران مجموعه ای از مراکز ذخایر ژنتیکی و زیستی است که با هدف ایجاد شبکه جامع اطلاعاتی، مدیریت و هماهنگی ذخایر زیستی و ژنتیکی کشور به منظور کمک به رفع نیازهای پژوهشی مراکز تحقیقاتی و پژوهشگران تشکیل شده است.

1. راه اندازی بانک اسانس و عصاره

یکی از بانکهای مرکز جهت حفظ ذخایر توارثی گیاهی، بانک گیاهی است. این بانک طی یک برنامه منسجم و فشرده اقدام به جمع آوری و نگهداری بذور گیاهان مختلف از جمله اکثر گونه های آرتیمیزیای بومی ایران، گیاهان داروئی و غیره نموده، و با توجه به داشتن امکانات و توانمندیهایی چون مزرعه و گلخانه تحقیقاتی، سردخانه های نگهداری بذور، و نیروی متخصص و توانمند، امکان کشت و پرورش گیاهان مورد نیاز جهت تهیه اسانس و عصاره و همچنین نگهداری این گیاهان بصورت پودر شده، را دارا  می باشد.

وی افزود: با توجه به امکانات موجود و با هدف مرتفع ساختن نیازهای مراکز تحقیقاتی، داروسازی، غذایی، بهداشتی و... بانک اسانس و عصاره با 850 نمونه اسانس و عصاره و ماده گیاهی بومی کشور (نمونه های پودر شده قابل تبدیل به اسانس و عصاره) راه اندازی گردید. این بانک قادر است در آینده نزدیک در ارائه خدمات به مراکز علوم پزشکی و بهداشتی، صنایع نساجی، شیمیایی، داروسازی، غذایی و لبنی و کشاورزی با بانکهای معتبر جهانی رقابت کند.

2. معرفی یک گونه جدید باکتری بومی ایران

محققان مرکز ملی ذخایر ژنتیکی و زیستی ایران موفق به شناسایی، ثبت و معرفی یک گونه جدیدباکتری بومی ایران به نام Bacillus iranensis، گونه نمک دوست نسبی از دریاچه آران و بیدگل، دریاچه ای پرشور در ایران شدند.

باکتری جدید گرم مثبت، هالوفیل نسبی و بدون اسپور که نام X5B  به آن اطلاق شد از لجنهای نمکی دریاچه پرشور آران و بیدگل در ایران جداسازی شد. شناسایی این باکتری بر مبنای روش پلی فازیک انجام شد.

دکتر سید ابوالحسن شاهزاده فاضلی رئیس مرکز ملی ذخایر ژنتیکی و زیستی ایران در خصوص این گونه باکتریایی عنوان کرد که باکتریهای نمک دوست که جزء باکتریهای اکستریموفیل محسوب می شوند از اهمیت بالایی درحوزه بیوتکنولوژی برخوردارند و در زمینه پاکسازی زیستی محیط های آلوده به ترکیبات نفتی، فلزات سمی و تولید آنزیم های باارزش صنعتی در صنایع شوینده و صنایع غذایی کاربردهای فراوانی دارند.

اطلاعات کامل این گونه جدید باکتری نمک دوست در مجله علمی معتبر به نام International Journal Systematic and Evolutionary Microbiology پذیرفته و چاپ شده است. این مجله، مجله رسمی برای ثبت میکروارگانیسم های شناسایی شده نوین است. 

3. راه‌اندازی تکنیک تعیین ترکیب بازی  DNAبرای نخستین بار در خاورمیانه

محققان مرکز ملی ذخایر ژنتیکی و زیستی ایران موفق شدند تکنیک تعیین ترکیب بازی دزوکسی ریبونوکلئیک اسید (DNA) یا درصد مولی سیتوزین-گوانین ژنوم (G+C) در پروکاریوتها را راه اندازی نمایند.

::بازهای موجود در اسید دزوکسی ریبونوکلئیک::

محتوای سیتوزین-گوانین یک مارکر استاندارد ژنوتیپی است و در شناسایی پلی فازیک پروکاریوت ها اعم از باکتریها و آرکی ها به عنوان تکنیک ضروری برای توصیف یک تاکسون جدید به شمار می آید. تعیین محتوای سیتوزین–گوانین با استفاده از کروماتوگرافی ستونی مایع با کارایی بالا (HPLC) در بانک میکروارگانیسم های مرکز ملی ذخایر ژنتیکی و زیستی راه اندازی شده است.

دکتر شاهزاده فاضلی در این مورد بیان کرد: این روش کلاسیک تعیین ژنوتیپ، در تقسیمات فیلوژنتیک میکروارگانیسم ها نقش عمده ای دارد به طوریکه باکتریهای گرم مثبت با تکیه بر این صفت مهم به دو گروه عمده باکتریهای با درصد G+C بالا یا اکتینوباکتری ها و باکتریهای با درصد  G+C پایین یا فرمی کیوتس ها  تقسیم می شوند. به طور کلی این تکنیک جهت تمایز پروکاریوتها در سطح جنس و گونه کاربرد دارد و راه اندازی این تکنیک به عنوان یک دستاورد مهم مرکز ملی ذخایر ژنتیکی و زیستی ایران  نقش چشمگیری را در تکمیل چرخه تکنیک های شناسایی میکروارگانیسم ها ایفاء خواهد کرد.

 وی افزود: اهمیت راه اندازی این تکنیک در کشور از دیدگاه قطع وابستگی به موسسات و مراکز بین المللی دو چندان می شود زیرا تا قبل از این محققان و دانشمندان سیستماتیک میکربی ایران مجبور بودند با پرداخت حداقل 300 یورو به ازای هر تست نسبت به  انجام این تکنیک در خارج از کشور اقدام نمایند که این امر جدای از خروج مقادیر زیادی ارز، خروج ناخواسته ذخایر ژنتیکی کشور را نیز به همراه داشته است. شایان ذکر است که این تکنیک هم اکنون در کشورهایی چون آمریکا، آلمان، بلژیک، ژاپن، چین، کره جنوبی جزء خدمات اصلی شناسایی ارائه می شود و ارائه آن از  سوی ایران به عنوان اولین کشور در منطقه خاورمیانه نشان از توانمندی بالای محققان کشور و قطع وابستگی ها دارد.

منابع:

IBRN

International Journal Systematic and Evolutionary Microbiology