خواب ارغوانی موسوی گرمارودی

اشعار مجموعه «خواب ارغوانی» در قالب‌های غزل، مثنوی، قطعه، چکامه، نیمایی و شعر سپید سروده شده‌اند.شعرهای این مجموعه چنانچه خود نویسنده در مقدمه به آن اشاره کرده است شامل 3 بخش می شود: بخش اول، گزیده ای از شعرهای پیش از انقلاب است که در ایام مبارزه با رژیم (چه پیش از زندان ساواک و چه در زندان و چه در دوران شکل گیری انقلاب) سروده شده اند و اغلب از تاریخ سرایش پی به زمان آنها می توان برد.

بخش دوم، شعرهای مربوط به شهداست. خواه شهدای دوران شکل گیری انقلاب یا شهدای بعد از انقلاب و خواه شهدای دفاع مقدس یا شهدای محراب و امثال آنها. و بخش سوم شعرهایی است که به خود جنگ و دفاع مقدس مستقیم تر پرداخته اند و البته هرسه نوع، شعر دفاع مقدس است.

شعرهای این مجموعه براساس نوع قالب تنظیم شده تا هربخش اشعار متناسب با قالب خود را داشته باشد.

«باغ رنگ، تیرنگ پرطلایی گلبیشه های نور، دشت شهیدان، صدای کبک دری، خواب ارغوانی، غزه، از شهاب با کهکشان، آن سیاووشان، آن جان آبی و سوز و آواز قناری» از جمله اشعاری هستند که در قالب غزل سروده شده اند و بخش نخست این دفتر را تشکیل می دهند.

شاعر در «خواب ارغوانی» و در سوگ شهید باقر اسدی گرمارودی سروده است.

بهار، دیگر از آن گونه یی که دانی نیست

ز روی سبز، خطی شادمان که خوانی نیست

کجایی ای گل خورشید باغسار وطن

که بی تو، طرف چمن جای زندگانی نیست

بجز تو با کفن سرخ و سینه سوزان

شقایقی به چمن رسته ارغوانی نیست...

برگی از زندگی

سید علی موسوی گرمارودی ، شاعر معاصر، در 31 فروردین ماه 1320 هـ . ش در قم متولد شد. پدرش، سید محمدعلی، از دانشـــمندان گرمارود الموت قزوین بود. سید علی از پنج سالگی تحصیلات مقدماتی را نزد پدر آغاز کرد، «قرآن»، «نصاب الصبیان» ابونصر فراهی، «گلستان» سعدی، «طاقدیس» شیخ نراقی و گزیده‌هایی از «خمسه» نظامی را فرا گرفت. سپس به دبستان ملی «باقریه» رفت. تحصیلات متوسطه را در دبیرستان «دین و دانش» - که شهید آیت الله بهشتی دایر کرده بود- دنبال نمود و از محضر اساتید برجسته‌ای چون علی اصغر فقیهی، دکتر حسین اشراقی، شهید دکتر مفتح، دکتر بزرگ نیا، دکتر مظاهر مصفا، دکتر شیمی، دکتر رضوانی و شهید دکتر بهشتی بهره برد. در 1338 همراه پدر به مشهد رفت، مدت چهار سال در آنجا اقامت گزید. او در حوزه علمیه مشهد نزد حاج شیخ مجتبی قزوینی و شیخ محمدتقی ادیب نیشابوری مشهور به ادیب ثانی تلمذ کرد و کتاب‌های «سیوطی»، «مغنی» و «مطول» را خواند. همچنین منطق و مقدمات اصول و فقه را نزد مدرسان دیگر حوزه مشهد ازجمله مرحوم «نهنگ» و واعظ طبسی آموخت. مدت یک سال نیز در حوزه «فردوس» به تدریس پرداخت. سرانجام پس از بهره‌گیری از اساتید برجسته حوزه علمیه مشهد، به قم بازگشت. با قیام 15 خرداد ماه 1342هـ .ش و دستگیری امام خمینی (ره)، همراه پدر به تهران آمد و در دبیرستان «علوی» به تدریس پرداخت. موسوی گرمارودی در 1345هـ .ش به دانشکده حقوق دانشگاه تهران رفت ودر رشته علوم قضایی مشغول تحصیل شد.

در این ایام با برخی از چهره‌های فعال سیاسی چون شهید رجایی و شهید باهنر آشنا گردید. در 1348هـ .ش در مسابقه شعری که در مجله ادبی «یغما» به مناسبت آغاز پانزدهمین قرن بعثت برگزار شده بود، در زمینه «شعر نو» شرکت کرد و منظومه «خاستگاه نور» را ارائه داد و رتبه اول را کسب کرد. از 1348هـ .ش به عنوان دبیر در اداره آموزش و پرورش به کار پرداخت. همچنین در اداره برنامه‌ها در وزارت آموزش و پرورش «برنامه آئین نگارش کل کشور» را نوشت. مدتی نزد شهید آیت‌الله مرتضی مطهری «شرح منظومه» را آموخت. در 1352هـ .ش به واسطه فعالیت‌های انقلابی علیه رژیم پهلوی توسط ساواک دستگیر شد و چهار سال به زندان افتاد. او پس از رهایی، شرح ماجرای دستگیری و زندانی شدن خود را طی مقاله‌ای در روزنامه «کیهان» تحت عنوان «از دوزخ بگو» در 1357هـ .ش منتشر کرد. او پس از آزادی، چاپ دوم مجموعه شعر «عبور» و سپس «سایه‌سار نخل ولایت» و آنگاه «سرود رگبار» را منتشر کرد. گرمارودی تحصیلات خود را در مقطع فوق‌لیسانس در رشته ادبیات در دانشگاه تهران ادامه داد. پایان نامه او با عنوان «جوشش و کوشش در شعر» بود که با راهنمایی استاد سید ضیاءالدین سجادی به انجام رسید. بعد تحصیلات خود را در مقطع دکترا در همان دانشگاه پی گرفت و موفق به اخذ دانشنامه دکترای ادبیات شد. موضوع رساله دکترای وی «زندگی و شعر ادیب‌الممالک فراهانی» بود که با راهنمایی دکتر سید جعفر شهیدی به انجام رسید. این اثر بعدها به صورت کتاب منتشر شد و تاکنون نیز دو بار تجدید چاپ گردیده است. دکتر موسوی گرمارودی با پیروزی انقلاب اسلامی، همراه طاهره صفارزاده، شاعر معاصر، «کانون فرهنگی نهضت اسلامی» را تأسیس کرد و به سمت دبیری کانون منصوب شد. مدتی نیز سرپرست انتشارات فرانکلین و مدیر عامل افست گردید. حدود هشت ماه نیز مشاور فرهنگی و سخنگوی وزارت پست و تلگراف و تلفن شد. از 15 فروردین ماه 1359هـ .ش با سمت مشاور مطبوعاتی و فرهنگی رئیس جمهور در دوران ریاست جمهوری بنی صدر مشغول به کار گردید اما چند ماه بعد از سمت مشاور مطبوعاتی استعفا داد. پس از فرار ابوالحسن بنی صدر، به وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی بازگشت، زیرا کارمند رسمی آنجا بود. مدت دو سال بر اثر همکاری که سابقاً با بنی صدر داشت، مورد آزار و اذیت قرار گرفت و خانه‌نشین شد. بعدها مجله ادبی «گلچرخ» را بنیان نهاد که به طور ماهنامه انتشار می‌یافت. از 1378تا 1382 با سمت رایزن فرهنگی به تاجیکستان رفت. تاکنون آثار ارزنده‌ا‌ی از این شاعر و مترجم توانای معاصر منتشر شده است که از آن جمله می‌توان به مجموعه شعرهای «چمن لاله»، «خط خون»، «تا نا کجا» - این اثر به زبان ایتالیایی ترجمه شده است - ،

«دستچین»، «باران اخم»، «گزیده شعر نیستان»، «سرود رگبار»، «در فصل مردن سرخ»، «چمن لاله» «خط خون‌«، «آغاز روشنایی آیینه»، «گوشواره عرش»، «تا محراب آن دو ابرو»، «برآشفتن گیسوی تاک»، «سفر به فطرت گلسنگ»، «پیوند زیتون بر شاخه ترنج»، «خواب ارغوانی» و «ما کجا، آن خوب، آن زیبا کجا» و تألیف کتاب‌های «‌غوطه در مهتاب: بررسی و نقد شعر 32 شاعر معاصر»، «شعر و زندگی ادیب الممالک فراهانی»، «از ساقه تا صدر»، «دگر خند: بررسی طنز و هزل و هجو در ادب فارسی»، «زندگانی حاج شیخ محمدتقی بافقی» و داستان‌های «پرتو انسانها» (2 جلد)، «در مسلخ عشق»، «صلیب نخل»، «داستان پیامبران» (2 جلد) و ترجمه کتاب‌های «در کرانه با دریا»، «منشور دادگری»، «قرآن مجید» و «صحیفه سجادیه» و ده‌ها مقاله سودمند در نشریات مختلف اشاره کرد. دکتر گرمارودی کتاب‌های «با دل شیر»، «بابا تاریخ»، «نواب صفوی»، «مرد خوش دل»، «هر که نان از عمل خویش خورد»، «آموزش دین»، «یونس (ع)، «زکریای رازی» و «داستان حضرت نوح (ع)» را برای نوجوانان تألیف کرده است. استاد بهاءالدین خرمشاهی نیز در 1375هـ .ش گزینه پنجاه شعر او را با مقدمه‌ای مفصل به چاپ رساند.

انجمن آثار و مفاخر فرهنگی به پاس سال‌ها فعالیت علمی و فرهنگی وی، طی برگزاری مراسم بزرگداشتی در اول شهریور ماه 1390 ایشان را به عنوان یکی از مفاخر ایران زمین معرفی و لوح تقدیری همراه با نشان زرین انجمن به استاد اهدا کرد.

گفته های دکتر بهاءالدین خرمشاهی

بهاءالدین خرمشاهی در این مراسم درباره گرمارودی چنین گفت:

من حدود چهل سال است در محضر استاد گرمارودی بودم و شعر ایشان را برگزیده کردم، نخبه شعر و شعر نخبه گرمارودی را که در این دفتر منتشر شده است را می‌خوانید و در مجلات دیگر نیز به چاپ رسیده است. اگر از ترجمه قرآن بگویم زمان زیادی لازم است که بگویم ایشان چه شاهکاری کردند و چه کارهایی انجام دادند و واقعاً چقدر جدی و شیوا و خوشخوان و در عین حال دقیق قرآن را ترجمه کردند.

گاهی بنده شاهد بودم که ایشان در خارج از وقت اداری در تاجیکستان که مقام رایزنی فرهنگی داشتند با طهارت توحید که بر جاست با طهارت وضو هم بر سر این کار نشستند و این کار ماندگار خواهد ماند و پس از آن ترجمه از صحیفه سجادیه و سپس ترجمه نهج‌البلاغه را هم در دست دارندو انشاءالله از آن هم بهره‌مند خواهیم شد. اگر چه ایشان عجله نمی‌کنند و می‌دانند که ترجمه صحیفه از قرآن به یک معنا مهمتر نیست ولی دشوارتر است. باری، وقتی من حدود ده دفتر شعر ایشان را می‌خواندم و برگزیده می‌کردم وجدی به من دست داد و یک قصیده گفتم و به ایشان عرض کردم که منظورم خودستایی از خودم نیست منظورم ستایش از شأن شماست که چنین شعرانگیز است که من توانستم در ظرف کمتر از نیم ساعت یک قصیده 30 بیتی را بگویم. این قصیده را برای شما عزیزان می‌خوانم و حضرت استاد در چند سال قبل در این مکان مقدس پاسخ این قصیده را قرائت فرمودند و شوری در آن جمع درافکندند.

منابع: خبرآنلاین، انجمن آثار و مفاخر فرهنگی