ماندلا؛ مبارزی ماندگار در قرن اخیر
امروز مردی بزرگی که تلاش هایش در آزادی و مبارزه با نژاد پرستی ستودنی و الگوی بسیاری از مبارزان بود، در بستر بیماری افتاده است و نتیجه تلاش های خود را در دعای مردم بسیاری از نقاط جهان می بیند.
نلسون ماندلا رهبر آزادی بخش آفریقای جنوبی در بستر بیماری است. مردی که سال ها برای مبارزه با آپارتاید در این کشور تلاش کرد در دهه نهم زندگی خود روزهای سختی را سپری می کند اما این نکته را می داند که تلاش هایش بدون نتیجه نبود چرا که هم آفریقای جنوبی از این نظام رها شد و هم بسیاری در دنیا دوستدارش شدند. نلسون ماندلا در پی بازگشت عفونت ریویاش هم اکنون در وضعیت وخیم اما باثباتی قرار دارد و در بیمارستان بستری است. جاکوب زوما، رئیس جمهوری کنونی آفریقای جنوبی اعلام کرد ه است که در جریان چند روز گذشته نلسون ماندلا، رئیس جمهوری اسبق آفریقای جنوبی به دلیل بازگشت عفونت ریه بار دیگر در بیمارستانی واقع در پرتوریا بستری شده و وضعیت وی وخیم گزارش شده است اما در شرایط باثباتی قرار دارد. ماندلای 94 ساله در آوریل سال جاری میلادی نیز در پی ابتلا به ذات الریه در بیمارستان بستری شده بود. نِلسون رولیهلاهلا ماندِلا متولد 18 ژوئیه 1918 ماندلا در یک خانواده تمبو در روستای کوچک موزو در ناحیه متاتا، مرکز مناطق ترانسکی از استان کیپ از اتحادیه آفریقای جنوبی به دنیا آمد. پدر ماندلا، گادلا هنری مپهاکانییسوا، عضو شورای سلطنتی مردم تمبو بود، او از زمان تولد این مقام را به ارث برده بود و ماندلا نیز قرار بود چنین مقامی را به ارث ببرد. او تحصیلات خود را در مقطع کارشناسی رشته علوم انسانی در دانشگاه فورت هار به اتمام رساند. پس از آن ماندلا در حین کار، تحصیلات خویش را به صورت مکاتبهای در دانشگاه آفریقای جنوبی نیز ادامه داد و پس از اتمام این دوره شروع به تحصیل در رشته حقوق در دانشگاه ویتواترسرند نمود. پس از آنکه حزب ملی گرا که اکثریت اعضای آن را آفریکانسهای طرفدار سیاست جدایی نژادی آپارتاید تشکیل میدادند در انتخابات 1948 پیروز شد، ماندلا در مخالفت کنگره ملی آفریقا در سال 1952 و مبارزات کنگره خلق در سال 1955، که اتخاذ منشور آزادی توسط آن برنامه بنیادین آرمان ضد آپارتاید را فراهم میکرد نقشی اساسی داشت. در این زمان، ماندلا و همکارش اولیور تامبو شرکت حقوقی ماندلا و تامبو را مدیریت میکردند، و خدمات حقوقی رایگان یا ارزان قیمت در اختیار آن دسته از سیاهانی که قادر به برخورداری از نمایندگی قانونی نبودند قرار میدادند.
ماندلا پس از پایان دوره ریاست جمهوری خود در سال 1999، تبدیل به یکی از طرفداران سازمانهای فعال اجتماعی و حقوق بشر شد. وی جوایز بینالمللی بسیاری از جمله نشان لیاقت و نشان سنت جان از ملکه الیزابت دوم و نشان آزادی ریاست جمهوری از جورج دبلیو. بوش دریافت کرد
ماندلا که در آغاز طرفدار مبارزه عمومی غیر خشونت آمیز بود، در 5 دسامبر 1956 به همراه 150 تن دیگر دستگیر شده، و متهم به خیانت شد. محاکمه به اتهام خیانت از 1956 تا 1961 ادامه یافت، و همگی آنان تبرئه شدند. از سال 1952 تا 1959 با روی کار آمدن طبقه جدیدی از فعالان سیاهپوست (آفریکانیست) در شهرکها که خواستار اتخاذ تدابیر جدیتری علیه رژیم حزب ملیگرا بود، فعالیت کنگره ملی آفریقا با اختلالات زیادی همراه بود. رهبران کنگره ملی آفریقا یعنی آلبرت لوتولی، اولیور تامبو و والتر سیسولو نه تنها احساس میکردند که تحولات با سرعت زیادی در حال رخ دادن است، بلکه رهبری خود را نیز در خطر میدیدند. درنتیجه آنان در تلاش برای جلب موقعیتی بهتر از آفریکانیستها بر آن شدند که موقعیت خود را از طریق اتحاد با احزاب سیاسی کوچک سفیدپوست، رنگین پوست و سرخپوست بهبود بخشند. در سال 1961، ماندلا رهبری اومخونتو وسیزوه به معنای «نیزه ملت»، و نیز با علامت اختصاری MK شاخه نظامی کنگره ملی آفریقا را که خود یکی از بنیانگذاران آن بود بر عهده گرفت. او مبارزات خرابکاری علیه اهداف نظامی و دولتی را رهبری کرده، و طرحهایی تدوین کرد تا در صورتی که خرابکاری نتوانست به آپارتاید خاتمه دهد به جنگ چریکی متوسل شود. چند دهه بعد، خصوصا در دهه 1980، اومخونتو وسیزوه تبدیل به جنگ چریکی علیه رژیم حاکم شد.
ماندلا همچنین در خارج از کشور مبادرت به جمعآوری کمکهای مالی برای MK کرد، و در دیدار با برخی از دولتهای آفریقا ترتیباتی برای آموزش شبه نظامی داد. در 5 اوت 1962، ماندلا پس از هفده ماه گریز دستگیر شده و در ژوهانسبورگ زندانی شد. ویلیام بلوم، یکی از کارکنان سابق وزارت امور خارجه آمریکا، گفتهاست سازمان سیا محل اختفای ماندلا را به پلیس اعلام کرده بود. سه روز بعد، در حضور ماندلا در دادگاه وی متهم به رهبری اعتصاب کارگران در سال 1961 و ترک غیرقانونی کشور شد. در 25 اکتبر 1962، ماندلا به پنج سال زندان محکوم شد. دو سال بعد در 11 ژوئن 1964، به اتهام شرکت ماندلا در کنگره ملی آفریقا (ANC) برای وی حکم دیگری صادر شد. وی در تاریخ 12 ژوئن 1964 محکوم به حبس ابد شد. ماندلا در جزیره روبن زندانی شد و از بیست و هفت سال زندان متعاقب آن هیجده سال را در این زندان به سر برد. ماندلا تا فوریه 1990 که تلاش کنگره ملی آفریقا و مبارزات بینالمللی با شعار «نلسون ماندلا را آزاد کنید!» منجر به آزادی وی شد همچنان در زندان باقی ماند. نخستین انخابات دموکراتیک آفریقای جنوبی که در آن همه افراد میتوانستند شرکت کنند در تاریخ 27 آوریل 1994 برگزار شد. کنگره ملی آفریقا اکثریت را در انتخابات به خود اختصاص داد، و ماندلا، به عنوان رهبر کنگره ملی آفریقا، به عنوان نخستین رئیس جمهور سیاهپوست کشور برگزیده شد، و در دولت اتحاد ملی دکلرک از حزب ملیگرا به عنوان معاون رئیسجمهور برگزیده شد. ماندلابه عنوان رئیسجمهور از ماه می1994 تا ژوئن 1999، رهبری انتقال از فرمانروایی اقلیت و آپارتاید را بر عهده داشت، و به خاطر حمایت از صلح ملی و بینالمللی تحسین بینالمللی را به دست آورد. ماندلا پس از پایان دوره ریاست جمهوری خود در سال 1999، تبدیل به یکی از طرفداران سازمانهای فعال اجتماعی و حقوق بشر شد. وی جوایز بینالمللی بسیاری از جمله نشان لیاقت و نشان سنت جان از ملکه الیزابت دوم و نشان آزادی ریاست جمهوری از جورج دبلیو. بوش دریافت کرد.
امروز این مرد در بستر بیماری است، بیش از یک دهه است که از سیاست دوری گزیده است و برای صلح و جهانی برابر تلاش می کند. بی شک مبارزات او در قرن اخیر میراثی بس گرانقدر برای آیندگان خواهد بود کما اینکه در طول سال های گذشته روند فعالیت هایش سرمشق بسیاری بوده است.
هاتف پوررشیدی
بخش سیاست تبیان
