سینمای جهان در هالیوود خلاصه نمیشود و صنعت سینما در كشورهای مختلف جهان، تلاش زیادی دارد تا بتواند در جدول گیشه نمایش سینماها در داخل كشورهای خود، دست بالا را داشته باشد. در همین خصوص است كه هنرمندان و فیلمسازان كشورهای مختلف جهان، سعی دارند فیلمهایی را
سینما فقط هالیوود نیست
سینمای جهان در هالیوود خلاصه نمیشود و صنعت سینما در كشورهای مختلف جهان، تلاش زیادی دارد تا بتواند در جدول گیشه نمایش سینماها در داخل كشورهای خود، دست بالا را داشته باشد. در همین خصوص است كه هنرمندان و فیلمسازان كشورهای مختلف جهان، سعی دارند فیلمهایی را تولید و روانه بازار كنند كه ضمن حفظ فرهنگ بومی، جذابیتهای لازم را برای تماشاگر داخلی داشته باشد.
در شرایطی كه هالیوود سخت در تلاش است بازار داخلی سینمایی كشورهای مختلف را برای خود حفظ كند، صنعت سینمای بومی پنج قاره جهان هم بیكار ننشسته و سعی دارد مانع از دستیابی هالیوود به این خواستهاش شود. نتیجه و حاصل كار همیشه مثبت و شبیه هم نبوده است. هنرمندان بومی كشورهای مختلف جهان به این نكته مهم اشاره میكنند كه مقابله با هجوم محصولات هالیوودی، اصلا كار سادهای نیست و سختیهای خاص خودش را دارد. با وجود این هنرمندان حاضر به خالی كردن سنگر و واگذاری میدان جنگ و رقابت به حریف پرقدرت خود نیستند. گزارشگر نشریه قدیمی و معتبر ورایتی در این رابطه، نگاهی به سه كشور مختلف از سه نقطه متفاوت جهان (فرانسه در اروپا، ژاپن در آسیا و بالاخره آفریقایجنوبی) انداخته و در رابطه با وضع نمایش محصولات بومی، گزارشی تحلیلی ارائه كرده است. این گزارش تلاش دارد بحث مربوط به رقابت فیلمهای بومی با محصولات هالیوودی و تلاش صنعت سینمای كشورهای خارجی برای احیا و رونق سینمای بومی را مورد بررسی قرار دهد.
فرانسه
جدول گیشه نمایش سینماهای فرانسه، همیشه بین محصولات بومی و هالیوودی تقسیم شده و تولیدات داخلی با استقبال خوب تماشاگران روبهرو میشوند. به گفته تحلیلگران اقتصادی سینما، حدود 40 درصد از فروش جدول گیشه نمایش در این كشور اروپایی، متعلق به فیلمهای فرانسوی است. فیلمسازان و تهیهكنندگان فرانسوی مایلند این رقم حداقل تا 60 درصد افزایش پیدا كند. در همین رابطه است كه مسئولان رسمی و دولتی، یك طرح جدید ارائه كردهاند كه میتواند به كمك صنعت سینمای فرانسه آمده و موقعیت و شرایط بهتری برای آن فراهم كند. این طرح (كه گفته میشود هنرمندان فرانسوی دولت را مجبور به ارائه آن كردهاند) شامل یكسری مشوقها و معافیتهای مالی جدید میشود. هدف از اجرای این طرح، كمك مالی به تولیدات سینمایی و تلویزیونی و جذب سرمایههای سرگردان مالی (واحدها و افراد مختلف) به سمت دو رسانه سینما و تلویزیون است. مسئولان و ارائهدهندگان این طرح امیدوارند با اجرای عملی آن، باعث تقویت تولیدات سینمایی و تلویزیونی شده و شكوفایی فیلمسازی را به دنبال خود داشته باشد. این در حالی است كه بحران مالی اروپا تاثیر خود را روی فرانسه و اقتصاد آن هم گذاشته است. ارائهدهندگان طرح در عین حال امیدوارند احیای اقتصادی سینمای فرانسه، به احیای اقتصاد بحرانزده كشور هم كمك كند. در حقیقت، آنها از یك رابطه دوطرفه كه ارتباط مستقیم با یكدیگر دارند، صحبت میكنند.
نخست وزیر فرانسه هفته قبل در یك سخنرانی در رابطه با شیوههای گوناگونی صحبت كرد كه میتواند به ایجاد كار و بازار شغل برای مردم كشور منجر شود. یكی از این راهها به صنعت سینمای كشور ختم میشود. طرح مشوقهای مالیاتی جدید بیشتر به فیلمهای كمخرج نظر دارد، كه با بودجههای محدود تولید میشوند. این فیلمها در مدت زمان كوتاهتری آماده نمایش میشوند و به همین ترتیب، تعداد بیشتری سالن سینما در طول مدت زمان طولانیتری میتوانند آنها را نمایش دهند. تولید تعداد بیشتری از این فیلمهای سینمایی كمخرج (كه به زبان مادری ساخته شده و بازیگران آشنای فرانسوی در آنها بازی میكنند) میتواند خوراك بیشتری برای سالنهای سینماها فراهم كند و در این حالت، صاحبان سینماها مجبور نیستند به دلیل كمبود و نبود فیلمهای فرانسوی، اقدام به اكران عمومی فیلمهای هالیوودی كنند. با این شرایط، سالنهای نمایش به حد كافی فیلم بومی در اختیار دارند و دیگر نگران خالی بودن انبارهای خود از فیلمهای جدید نخواهند بود.
قرار است قانون حذف مالیاتها و مشوقهای مالی جدید، خیلی سریع به تصویب پارلمان و سنای فرانسه برسد، تا امكان اجرای عملی آن فراهم شود. لوك بسون تهیهكننده و كارگردان سرشناس فرانسوی میگوید اجرای این طرح، كمك بسیار زیادی به صنعت سینما و اقتصاد كشور فرانسه خواهد كرد. به گفته این هنرمند قدیمی، این طرح حتی باعث جذب بیشتر گروههای فیلمسازی خارجی به لوكیشنهای فرانسه خواهد شد و با این كار، ارز هم وارد بازار اقتصاد كشور میشود. در سال 2011 تعدادی فیلم سینمایی خارجی (همچون «هوگو»ی مارتین اسكورسیزی و «نیمهشبی در پاریس» وودیآلن) در لوكیشنهای متنوع این كشور اروپایی فیلمبرداری شدند، اما در سال 2012، از تعداد محصولاتی كه در فرانسه فیلمبرداری شدند تا حد زیادی كاسته شد. تحلیلگران اقتصادی در فرانسه میگویند تولیدات خارجی كه در داخل كشور فیلمبرداری میشوند، چیزی حدود 120میلیون دلار ارز وارد فرانسه میكنند.
سال گذشته درام ضد تبعیضنژادی «غیرقابل لمسها» با بازی فرانسیس كلوزه و عمرسای (بازیگر تازهكارسینما) پرفروشترین فیلم سینمایی در جدول گیشه نمایش سینماهای فرانسه شد. این كمدی درام واقعگرا موفق شد با قصه گرم خود، رقبای پرسروصدای هالیوودی خود را به كنار زده و با فروش بالای 200 میلیون دلار، صدرنشین جدول فروش فیلمها در داخل فرانسه شود. الیور ناكاچه یكی از دو كارگردان غیرقابل لمسها میگوید: «صنعت سینمای فرانسه همیشه توانایی رقابت با فیلمهای پرخرج هالیوودی را داشته است. البته ما نمیتوانیم فیلمهایی مثل «آونجرز» یا «شوالیه تاریكی برمیخیزد» بسازیم. ساخت این جور اكشنهای ماجراجویانه و مهیج تخصص آنهاست. ولی ما این مزیت را داریم كه فیلمهایی براساس فرهنگ داخلی و با حضور بازیگران بومی تهیه كنیم. تماشاگران داخلی همیشه نگاه خوب و مثبتی به تولیدات بومی داشتهاند و هرگاه فیلم خوبی ساخته شود، آنها استقبال بالایی از آن میكنند». قصه غیرقابل لمسها درباره یك آریستوكرات میانسال است كه تنفر عجیبی از سیاهپوستان و افراد خارجی مقیم فرانسه دارد، اما زمانی كه یك تصادف او را فلج میكند و یك پرستار سیاهپوست مامور مراقبت از او میشود، این مرد نژادپرست به آرامی تغییرعقیده داده و به حد تعادل میرسد. جالب این كه هالیوود قصد تولید نسخه دوبارهسازی شده و انگلیسی زبان این فیلم را دارد.
ژاپن هم در كنار دو كشور فرانسه و هند از جمله معدود كشورهای جهان است كه سالنهای نمایش سینماها در آنجا، مقهور عظمت و سر و صدای فیلمهای هالیوودی نشده و بازار داخلی تا حد زیادی در اختیار محصولات بومی است
آفریقای جنوبی
این كشور قدیمی كه زمانی به دلیل مبارزات ضدنژادپرستی خود شهرت زیادی در نقشه سیاسی جهان داشت، چند سالی است در نقشه سینمایی جهان، خود را به رخ میكشد. این كشور دو سال قبل با تولید اكشن علمی ـ تخیلی پرفروش «منطقه 13» تعجب دنیای سینما را برانگیخت و حالا با «ماتریال»، باعث شگفتی هالیوودنشینان و تحلیلگران اقتصادی سینما شده است. در شرایطی كه محصولات هالیوودی حساب ویژهای برای موفقیت بالای تولیدات خود در این كشور باز كردهاند، موفقیت بالای مالی این كمدی درام، تهیه و توزیعكنندگان هالیوودی را گیج كرده است. در ماتریال هیچ خبری از اكشن، ماجراجویی و كاراكترهای رنگارنگ فیلمهای هالیوودی نیست. در عوض، یك جوان شخصیت محوری این فیلم شاد است كه دوست دارد یك كمدین شود و باید از سد مخالفت پدر سنتگرای خود بگذرد. موفقیت كلان مالی و انتقادی فیلم، حتی باعث تعجب تهیهكننده آن رانی آپتكر هم شده است.
آپتكر میگوید: «با تولید این فیلم، تبدیل به آدمی خوششانس شدهام. یك ضربالمثل قدیمی میگوید اگر در آفریقای جنوبی به این امید فیلم بسازی كه فروش بالایی كند، اشتباه كردهای! فیلمی كه به قصد پرفروش شدن ساخته شود، حتما شكست تجاری خواهد خورد. برای موفقیت مالی یك فیلم، باید سعی كنی كارهای تازه انجام بدهی و برخلاف سنتهای فیلمسازی موجود قدم برداری.» این همان كاری است كه آپتكر كرده است. او یك فعال رشته اینترنت است كه به دنیای تهیهكنندگی رو آورده است. اهل فن در این كشور آفریقایی میگویند بین ساخت فیلم و تجارت و حرفه فیلم در این كشور تفاوت بزرگی وجود دارد و صنعت سینمای آفریقای جنوبی، اگر به این موضوع (و تفاوت بین این دو) توجه كند، میتواند در طول سال فیلمهایی تولید و به سالنهای سینماها ارائه كند كه فروش خوبی در جدول گیشه نمایش كرده و با محصولات هالیوودی رقابت كنند.
منتقدان سینمایی هم در این رابطه به نكته جالبی اشاره میكنند. آنها میگویند برای موفقیت مالی یك محصول بومی در جدول گیشه نمایش و رقابت با فیلمهای هالیوودی، این محصول در كنار خوب و خوشساخت بودن به چند فاكتور دیگر هم نیاز دارد. این فاكتورها خارج از دایره تولید فیلم هستند و ارتباطی با آن ندارند. این فاكتورها عبارتند از: كارزار وسیع و پرخاشگرایانه تبلیغاتی، حمایت قاطع رسانههای گروهی و تبلیغات در شبكههای اجتماعی و اینترنت. اینها همان امكاناتی هستند كه «ماتریال» هم در خدمت گرفته و مورد استفاده قرار داد. با این امكانات بود كه ریاد موسی، كمدین آفریقای جنوبی، در اولین فیلم سینمایی خود توانست به یك ستاره مشهور داخلی تبدیل شود. بحران اقتصادی بینالمللی، تاثیر چندانی بر كشور آفریقای جنوبی نگذاشته است. با این حال، قصه كمدی ماتریال به تماشاگران بومی فرصت و امكان آن را داد كه برای دو ساعت مشكلات خود را فراموش كرده و از ته دل بخندد. صنعت سینمای در حال رشد آفریقای جنوبی هم همراه خنده تماشاگران، یك دل سیر خندید و حالا چشم امید به موفقیتهای بیشتر در جدول گیشه نمایش سینماهای داخلی دارد.
ژاپن
ژاپن هم در كنار دو كشور فرانسه و هند از جمله معدود كشورهای جهان است كه سالنهای نمایش سینماها در آنجا، مقهور عظمت و سر و صدای فیلمهای هالیوودی نشده و بازار داخلی تا حد زیادی در اختیار محصولات بومی است. از بین ده فیلم اول جدول هفتگی گیشه نمایش سینماهای ژاپن، حداقل نیمی از آن به فیلمهای داخلی اختصاص دارد. تازهترین خبر از سینمای ژاپن، حكایت از یك موفقیت تازه برای فیلمهای بومی میدهد. سومین قسمت از مجموعه فیلم چهار قسمتی «اوانجلیون» (كه یك كارتون علمی-تخیلی است) لقب اولین محصول سینمایی در كل تاریخ جدول گیشه نمایش سینماهای ژاپن را گرفت كه بالاترین فروش را در تعطیلات آخر هفته داشته است. این كارتون ژاپنی در 224 سالن سینمای ژاپن روی پرده رفته است و طی دو روز اول نمایش عمومی حدود 14 میلیون دلار فروش كرد. جالب این كه ركورددار قبلی بهترین فروش افتتاحیه یك فیلم سینمایی در ژاپن هم، متعلق به فیلم ژاپنی «اومیزارو» (چهارمین قسمت آن) است. اومیزارو در سه روز اول نمایش، كمی كمتر از سومین قسمت اوانجلیون فروش كرد. قسمت اول و دوم انیمیشن اوانجلیون در سالهای 2007 و 2009 موفق به فروشهای 25 و 50 میلیون دلاری در جدول گیشه نمایش سینماهای ژاپن شدند. پیشبینی میشود سومین قسمت فیلم، به فروشی بالاتر از این رقم دست پیدا كند. این در حالی است كه پرفروشترین فیلمهای سینمایی در ژاپن، بین 50 تا حداكثر 80 میلیون دلار فروش میكنند. رقم فروش محصولات پرسر و صدای هالیوودی در سینماهای ژاپن، همیشه كمتر از رقم فروش فیلمهای مطرح و پرسر و صدای صنعت سینمای ژاپن بوده است.
بخش سینما و تلویزیون تبیان
منبع:ورایتی / مترجم: كیكاوس زیاری



