حدس می زنید این عکس کجاست؟

علوم مختلف با سرعتی سرسام آور در حال رشد و تکامل هستند به طوری که هر روز بعد از بلند شدن از خواب و مالیدن چشمانمان از طریق اینترنت، تلویزیون، رادیو، رسانه های نوشتاری و ... با اخباری رو به رو می‌شویم که بعد از شنیدنشان دهانمان از تعجب باز می‌ماند و باید دوباره چشمانمان را بمالیم، اما این بار از شدت تعجب!

اخترشناسان و منجمان از آن دست افرادی هستند که باعث می شوند مغز ما از شدت تعجب سوت بکشد. تلسکوپ‌های غول پیکر و پیشرفته آن‌ها در کنار فناوری‌های پیچیده شبیه سازی داده‌های دریافت شده از ماهواره‌های فضایی باعث شده است این دانشمندان هر روز اخبار جدید و جذابی برای ما داشته باشند.

تلسکوپ فضایی هابل تا امروز نقش به سزایی در دستاوردهای فضایی داشته است و حتما تا به امروز نام آن را بارها شنیده اید اما حالا قرار است تلسکوپی به فضا ارسال شود که جانشین هابل شود: تلسکوپ فضایی جیمز وب. جیمز وب یک تلسکوپ فروسرخ است در حالی که هابل قدرت رؤیت نور مرئی و طول‌موج‌هایی از فرابنفش را دارد. قطر آیینه آن 6.5 متر است در حالی که قطر آیینه هابل تنها 2.4 متر است. هابل در فاصله 575 کیلومتری زمین واقع‌شده و در دمای 77 درجه کلوین کار می‌کند؛ در حالی که جیمز وب در دمایی سردتر و در فاصله دورتری از زمین کار خواهد کرد. پس با شروع کار این تلسکوپ فضایی باید منتظر اخبار به مراتب تعجب برانگیزتری باشیم!

در سلسه مطالب « حدس می زنید این عکس کجاست؟» قصد داریم شما را با تصاویری که اخترشناسان از جای جای کائنات تهیه می‌کنند آشنا سازیم. حالا به نظر شما دو تصویر بالا که قسمتی جدا شده از یک عکس کاملند متعلق به چه مکانی هستند؟

تصویر سمت راست: سحابی عقاب از فراز کیت پیک

از دور کل منظره به شکل یک عقاب به نظر می رسد. اما نگاهی دقیق‌تر و نزدیک‌تر به سحابی عقاب، نشان می دهد که این ناحیه درخشان درواقع پنجره ای به میان یک صدف غباری تاریک و بزرگتر است. از درون این پنجره، یک کارگاه بسیار روشنی ظاهر می شود که در آن کل مجموعه یک خوشه باز ستارگان درحال شکل گیری است. درون این حفره ستون های بلند و گلوله های گردی از غبار تیره و گاز مولکولی سرد در جائی که ستارگان هنوز هم در حال شکل‌گیری هستند باقی می مانند. چند ستاره آبی جوان و درخشان هم اکنون قابل رویت هستند که درخشش نور و وزش بادهایشان در حال سوزاندن و به عقب راندن و پراکنده کردن باقیمانده رشته ها و دیواره های گاز و غبار است. سحابی نشری عقاب، مشهور به M16، درفاصله ای حدود 6500 سال نوری از ما نهفته، مساحتی حدود 20 سال نوری را در برگرفته، و با یک دوربین دوچشمی در سمت صورت فلکی مار (Serpens) قابل رویت است. در این تصویر که توسط تلسکوپ  رصدخانه کوهستان کیت پیک در آریزونا آمریکا گرفته شده، سه رنگ گسیل شده خاص با یکدیگر ترکیب شده اند.

تصویر سمت چپ: پوست روباه، تکشاخ و درخت کریسمس

یک مخروط، پوست روباه و یک درخت کریسمس؛ این چیزها چه ربطی به یکدیگر دارند؟ پاسخ: همه ی آن ها در صورت فلکی تک شاخ (Monoceros) واقع شده اند. در تصویر بالا این توده به هم پیچیده از گاز و غبارکیهانی را که زایشگاهی برای ستارگان است و به نام NGC 2264 فهرست بندی شده می بینیم. دراین ناحیه، که مسافتی در حدود 2700 سال نوری را در برگرفته، سحابی نشری قرمزرنگ برانگیخته توسط نور پرانرژی ستارگان تازه متولد شده با ابرهای تیره غبار میان ستاره ای در هم آمیخته شده اند. درجایی که ابرهای به گونه ای پوشاننده غبار درنزدیکی ستارگان داغ و جوان قرار گرفته اند، نور ستارگان را منعکس کرده و بدین صورت سحابی انعکاسی آبی رنگی پدید آورده اند. عکس بالا با مساحت تقریبی 4/3 درجه یا حدوداً 5/1 ماه کامل، مسافت 40 سال نوری را در NGC 2264 پوشش می دهد. مجموعه شخصیت های کیهانی این نمایش از آسمان شامل سحابی پوست روباه، که پوست چین خورده آن در بالا سمت چپ واقع است، ستاره متغیر درخشان S Mon که غرق در مه رقیق متمایل به آبی است و سرانجام سحابی مخروطی در نزدیکی نوک درخت می باشد. البته، ستارگان NGC 2264 خود نیز به عنوان خوشه ستارگان درخت کریسمس شناخته شده اند. در این تصویر شکل مثلثی درخت که با ستارگان مشخص شده از پهلو ظاهر شده به همراه رأس آن در سحابی مخروطی و پایه آن که در نزدیکی S Mon متمرکز است.

برگرفته از پایگاه ماهنامه آسمان شب