نگاهی بر ترجمه های نهج البلاغه
بیش از هزار سال از تالیف جاویدان نهج البلاغه توسط سیدرضی قدس سره میگذرد. سپری شدن زمان، نه تنها این اثر را به بوته فراموشی نسپرده، بلکه روز به روز برجذابیت، شفافیت و رونق این هدیه آسمانی و اثر ارزشمند افزوده است زیرا نهج البلاغه برادر قرآن است و مانند آن همیشه زنده وجاوید است.
ترجمه ابن ابی الحدید
اثر شمسالدین محمد بن مراد که در سال 1013 ه .ق ترجمه شده است. وی در این اثر تا جلد هفتم نهجالبلاغه ابن ابی الحدید را به فارسی برگردانده است.
مظهرالبینات
اثر نصرالله بن تراب دزفولی که در سال 1292 ه .ق به رشته تحریر در آورده است.
ترجمه ملاتاجا
اثر تاجالدین حسن، معروف به ملاتاجا،پدر فاضل هندی (نویسنده کشف اللثام).
در مکتب علی علیهالسلام
اثر عمران علیزاده تبریزی که بخشی از نهجالبلاغه را در بردارد.
شگفتیهای نهجالبلاغه
ترجمه کتاب «روائع نهجالبلاغه » اثر نویسنده معروف مسیحی، «جرج جرداق »،مؤلف کتاب معروف «الامام علی صوت العدالة الانسانیه » که توسط آقای فخرالدین حجازی و محمدرضا انصاری به صورت جداگانه ترجمه و به نام «زیباییهای نهجالبلاغه » منتشر شد.
مواعظ اهل اسلام
اثر سید حسین عرب باغی ارومی که خطبههایی را از نهجالبلاغه برگزیده و آنها را در نماز جمعه ارومیه خوانده، سپس به نام مواعظ اهل اسلام ترجمه و منتشر کرده است.علامه تهرانی شرح حال وی را در نقباء البشرآورده است. مؤلف در بین سالهای 1294 تا1369ه .ق زندگی میکرد.
هزار گوهر
اثر سید عطاءالله مجدی که هزار کلمه از کلمات امیرالمؤمنین علی علیهالسلام را از نهجالبلاغه استخراج کرده و به ترتیب حروف تهجی مرتب ساخته و به صورت نظم و نثر، به فارسی ترجمه نموده است. دفتر نشر فرهنگ اسلامی چاپ ششم این کتاب را در سال 1377 در تهران به چاپ رسانده است.
سخنان جاویدان، اثر داریوش شاهین، متن عربی نهجالبلاغه در این کتاب نیامده است. چاپ اول آن در سال 1398 ه .ق در تهران انجام یافت و بعد از آن چند بار چاپ شد و چاپ پنجم آن در سال 1402 ه .ق در 1632 صفحه به طبع رسید
سخنان درخشان امام علی علیهالسلام
اثر هادی خاتمی بروجردی که قسمتهایی را از نهجالبلاغه برگزیده و به فارسی ترجمه و شرح کرده است.
سخنان علی علیهالسلام در نهجالبلاغه
اثر فضل الله کمپانی که گزیدههایی از نهجالبلاغه را ترجمه کرده و در سال 1394 ه .ق در تهران به چاپ رسانده است.
الهام از گفتار علی علیهالسلام
اثر سید محمدتقی حکیم که موضوعاتی ازنهج البلاغه را ترجمه کرده و هر قسمتی را به عنوان یک درس جداگانه قرار داده است. هر درس با کلامی از نهجالبلاغه شروع میشود و شرح مؤلف بر آن در ادامهاش میآید. مؤلف آن را در سال 1346 منتشر کرد.
ترجمه مبشری
اثر اسدالله مبشری که بخش دوم (نامهها)و بخش سوم (کلمات قصار) نهجالبلاغه را با عنوان گزیده ای از سخنان علی علیهالسلام ترجمه کرده است. وی مقدمه کتاب خویش را با این شعر مولوی آغاز کرده است:
راز بگشای ای علی مرتضیای پس از سوء القضا حسن القضاء
مؤلف بعدها تمام نهجالبلاغه را ترجمه کرد و چاپ سوم آن در سال 1366 منتشر شد.
نهجالبلاغه فارسی
اثر محمدمهدی ابو ترابی سهندی که نگارش آن در سال 1097 ه .ق به اتمام رسید.
ترجمه آیة الله طالقانی
اثرآیة الله سید محمود طالقانی که در جلد اول این کتاب، نهجالبلاغه را تا خطبه 81 به فارسی برگردانده و در سال 1326 چاپ شده است.
مترجم توضیحات خویش را در پاورقی آورده و در مورد هدف ترجمه خود نوشته است:
«این ترجمه را فقط برای آشنایی اولی عموم فارسی زبانان نگاشتهام.»
نهجالبلاغه در قالب مثنوی
اثر امید مجد، جوان نیشابوری که بخشی ازنهج البلاغه را به صورت نظم در قالب مثنوی ترجمه کرده است.
وی تاکنون توانسته است 180 خطبه حضرت علی علیهالسلام را در قالب مثنوی به نظم در آورد. وی قبلاً کل قرآن را در قالب 18 هزار بیت بر وزن شاهنامه سروده بود که تاکنون 8بار تجدید چاپ شده است.
الکاشف
این کتاب برخلاف آثار قبلی، ترجمه و یا شرح فارسی نیست، بلکه استاد مصطفوی خراسانی آن را برای راهنمایی نهجالبلاغه پژوهان به موضوعات و کلمات این اثر جاویدان، نگاشته است.
نویسنده در مورد علت تألیف این کتاب مینویسد: «این کتاب شریف (نهجالبلاغه) را با آن که بسیار مطالعه میکردم، گاهی برای یافتن مطلبی که سابقاً دیده بودم، ساعت هاصرف وقت میکردم، در سال 1330 هجری به فکر افتادم که مانند کشفالآیات قرآن،تألیفی برای نهجالبلاغه فراهم کنم.»
الهام از گفتار علی علیهالسلام، اثر سید محمدتقی حکیم که موضوعاتی ازنهج البلاغه را ترجمه کرده و هر قسمتی را به عنوان یک درس جداگانه قرار داده است. هر درس با کلامی از نهجالبلاغه شروع میشود و شرح مؤلف بر آن در ادامهاش میآید. مؤلف آن را در سال 1346 منتشر کرد
ترجمه
اثر سید کاظم ارفع، در این کتاب متن نهجالبلاغه در یک صفحه و ترجمه در مقابل آن قرار گرفته است. این اثر در سال 1378 توسط انتشارات فیض کاشانی به چاپ رسید.
ترجمه استاد جعفری
علامه محمدتقی جعفری تمام نهجالبلاغه را در یک جلد ترجمه کرد که به کوشش علی جعفری و توسط دفتر نشر فرهنگ اسلامی در سال 1378 چاپ و منتشر شد. این کتاب،دومین اثر استاد جعفری در زمینه ترجمه نهجالبلاغه میباشد.
ترجمه امام ابهری
در این کتاب 125 خطبه نهجالبلاغه توسط نگارنده در سال 1383 ه .ق به صورت نظم و نثر، به فارسی ترجمه شده است.
سخنان جاویدان
اثر داریوش شاهین، متن عربی نهجالبلاغه در این کتاب نیامده است. چاپ اول آن در سال 1398 ه .ق در تهران انجام یافت و بعد از آن چند بار چاپ شد و چاپ پنجم آن در سال 1402 ه .ق در 1632 صفحه به طبع رسید.
ترجمه و تفسیر نهجالبلاغه جعفری
علامه محمدتقی جعفری نهجالبلاغه را در27 جلد ترجمه و تفسیر کرده است. در این کتاب از نهجالبلاغه نسخه صبحی صالح استفاده شد.
بهره گیری از منابع متعدد تشیع و تسنن،تفاسیر، تواریخ، دیوانها، به ویژه از مثنوی معنوی و سخنان و نوشته های نویسندگان و پژوهشگران خارجی از امتیازات این کتاب میباشد. ترجمه و تفسیر فوق به علت کسالت مؤلف تا آخر خطبه 185 متوقف شد.خطبه 185 را نویسنده در لندن تفسیر کرده است. این اثر 27 جلدی اخیراً توسط آقای محمدرضا جوادی در یک جلد قطور تلخیص و روانه بازار شده است.
ترجمه گویا و شرح فشرده
اثر محمد جعفر امامی و محمدرضا آشتیانی است که زیر نظر آیة الله مکارم شیرازی در 3جلد نوشته شده است. ویژگیهای این ترجمه :
الف) ترجمه عبارات عربی به طرز روان و سلیس.
ب) توضیحات لازم و ارائه مطالبی سودمند در موارد مورد نیاز.
ج) شأن ورود، شرایطی که خطبهها در آن صادر شد.
د) تفسیر لغات مشکل.
ه) مدارک خطبهها در این ترجمه آمده است .
نویسنده در مورد علت تألیف کتاب الکاشف مینویسد:این کتاب شریف (نهجالبلاغه) را با آن که بسیار مطالعه میکردم، گاهی برای یافتن مطلبی که سابقاً دیده بودم، ساعت هاصرف وقت میکردم، در سال 1330 هجری به فکر افتادم که مانند کشفالآیات قرآن،تألیفی برای نهجالبلاغه فراهم کنم
سخنان علی علیهالسلام
اثر جواد فاضل که بعد از سال 1320 نوشته شد و بارها به چاپ رسید. در این ترجمه عبارات عربی نهجالبلاغه نیامده است; فقط در بعضی موارد عبارات کوتاهی از نهجالبلاغه انتخاب و نقل شده است.
این اثر ظاهراً اولین ترجمه فارسی است که در نیم قرن اخیر به سبک جدید چاپ و منتشر شده است.
ترجمه و شرح باغمیشه ای
حاج میرزا احمد مدرس، مشهور به میرزاآقاباغمیشه ای تبریزی این کتاب را در 20 جلدتالیف کرده است. مؤلف در این اثر پس از نقل فرازی از کلام مولای متقیان علیهالسلام تحت سه عنوان به بحث میپردازد:
1 - لغت. 2 - اعراب. 3 - معنا.
برخی خطبهها و نامه های امام امیرالمؤمنین علیهالسلام که در نهجالبلاغه نیامده،در این کتاب آمده است.
گاهی به مصادر نهجالبلاغه هم اشاره شده است. این کتاب با خط علی اصغر عالم دیانتی تبریزی به طبع رسیده است.
خورشید بی غروب
اثر عبدالمجید معادی خواه که با فهرستهای دهگانه تنظیم و در یک جلد،تمام نهجالبلاغه ترجمه شده است.
در این اثر متن در یک صفحه و ترجمه فارسی آن در صفحه مقابل قرار دارد.
سروش خدا در سرود علی علیهالسلام
اثر ذبیح الله منصوری، این کتاب متن عربی ندارد و فقط ترجمه فارسی نهجالبلاغه را در برگرفته است و در یک جلد منتشر شده است.
ترجمه آیتی
عبدالمحمد آیتی نهجالبلاغه را در دو جلد ترجمه کرده است که در سال 1376 ش. چاپ شده است. چاپ ششم این ترجمه در یک جلد به بازار آمده است.
بخش نهجالبلاغه تبیان
منبع : سایت حوزه
