مضمون گیری سعدی مضمون گیری سعدی از قرآن، حدیث، شعر و شاعران عرب بزرگان ادب از دیر باز به اقتباس و استفاده از مضامین دیگران در یک اثر توجه داشته اند ، این امر هم در نظم و هم در نثر صورت می گیرد . سعدی از جمله شعرایی است که از قرآن ، حدیث و شعر عرب در سخن خویش استفاده نموده است . درآمد: بزرگان ادب از دیر باز به اقتباس و استفاده از مضامین دیگران در یک اثر توجه داشته اند ، این امر هم در نظم و هم در نثر صورت می گیرد . این بازجست در استفاده کلی نویسنده یا شاعر از شیوه کار گذشتگان از قبیل تأثیر در نحوه ی بیان ، زبان هنرمندانه و گزینش دلخواه در واگو کردن مواد ذهنی و عاطفی که از مباحث اصلی سبک شناسی است و دیگر بررسی برداشت های مجرد و انتزاعی وی از آثار دیگران از قبیل اقتباس مضامین خاص ، انتخاب تصاویر ، استعارات و تشبیهات که بیشتر مختص شعر است در مباحث فرعی سبک شناسی و شناخت ابتکار ، تصرف و تقلید شاعر مورد مطالعه قرار می گیرد . سعدی از جمله شعرایی است که از قرآن ، حدیث و شعر عرب در سخن خویش استفاده نموده است . تأثیر پذیری از قرآن آشنایی و تسلط سعدی به زبان عربی استفاده از مضامین این زبان را برای او سهل و ممکن ساخته است . قرآن برای سخنورانی که بر زبان عربی تسلط داشته اند تنها یک کتاب مذهبی صرف نیست بلکه با ویژگیهای شگرفش منبعی بی پایان برای بیان مضامین است . شاعر یا سخنور چیره دست در زبان عرب بهترین تمثیل ها ، استعاره ها و گویاترین عبارت و سخته ترین ترکیب را در قرآن یافته است . سعدی نیز از این صنف شاعران است . چرا که تسلط وی در زبان عربی و قرآن باعث مضمون گیری وی شده است . او گاه با افزودن سجع و یا کاستن واژه یی از آیات اوزان عروضی را استخراج می کند . سور قرآن صحنه گزینش مواد ارسال المثل ، تلمیح و ترصیع سعدی است . در واقع می توان گفت همه جا سعدی با قرآن و قرآن با سعدی است . این آمیختگی هنرمندانه وی سبب شده که تعیین حد و حصر دقیق تأثر او از قرآن بسیار مشکل و حتی محال باشد . استفاده از مضامین و مواد قرآنی در آثار و اندیشه ی سعدی آن چنان در شعر و اندیشه ی وی تنیده که از یک آمیزه ی خارجی در گذشته و خود جزیی از عنصر و پیکره ی اصلی او شده است و گزاف نیست اگر پاره یی از آثار شیخ بزرگوار را تفسیر و تبلوری شاعرانه از عین معانی قرآن قلمداد کنیم . سعدی در گلستان 102 مورد و در بوستان 115 آیات قرآنی را به صورت آشکار آورده است . تأثیر احادیث بر اندیشه ی سعدی هر خوانننده ی با دقت وآگاه با مطالعه در آثار شیخ در می یابد که وی محدثی کارآمد و زبر دست بوده که سال ها به فلسفه و عبارات منقول از پیامبر اندیشیده و آن ها را با ضوابط فکری و ذوق خود منطبق ساخته و حاصل این استخراج و انطباق را در قالب نظم و نثر ، بسیار ماهرانه به جویندگان سخن تقدیم نموده است . به طور تقریبی سعدی در گلستان 70 مورد حدیث نبوی و در بوستان 52 مورد از احادیث را آشکارا آورده است . در واقع می توان گفت همه جا سعدی با قرآن و قرآن با سعدی است . این آمیختگی هنرمندانه وی سبب شده که تعیین حد و حصر دقیق تأثر او از قرآن بسیار مشکل و حتی محال باشد . استفاده از مضامین و مواد قرآنی در آثار و اندیشه ی سعدی آن چنان در شعر و اندیشه ی وی تنیده که از یک آمیزه ی خارجی در گذشته و خود جزیی از عنصر و پیکره ی اصلی او شده است تآثیر شعر و شاعران عرب در اندیشه سعدی انس فراوان سعدی با شعر و شاعران عرب و برخورداری وی از محیط عرب که حاصل زندگی طولانی وی در آن سرزمین و کسب تجارب بود نتیجه یی در برداشت که نیمی از آن را مدیون شاعران عرب و زندگی ذوقی و مادی در محیط عربی است . با نگاهی به غزل های فراقی سعدی به این امر پی می بریم که شیخ با تأثیر پذیری از مکتب غزل اباحی به این نوع غزل روی آورده است .چرا که دو مکتب غزل اباحی و عذری از پرمایه ترین شعر غنایی عرب محسوب می شده و گونه های متحول محصولش در هیچ زمانی از چشم غزل سرایان بزرگ با احساس دور نبوده است . پیوند ذهنیات سعدی با متنبی و یا تأثر وی از شاعران نامدار عرب به قطع مورد تأیید بزرگان زبان و ادب فارسی است . سعدی هیچ گاه از سرشارترین امثال ، حکم و بدیع ترین اشعار عرب سرسری نگذشته و حتی در بارورترین دوره ی حیات فکری و هنری خود به این نکته با افتخار اشاره دارد : به جزوی از متنبی نظر همی کردم در آن صحیفه ی دریای درّ بیش بها متاع خویشتنم در نظر حقیر آمد که رونقی ندهد پیش آفتاب سها مسلم است که مضمون گیری سعدی از بزرگانی چون متنبی امری است که اگر متنبی نیز دسترسی به دیوان سعدی داشت و در زمانی مصادف با وی می زیست بی شک انجام می پذیرفته است . از بزرگانی که درباره مضمون گیری سعدی از شعر و شاعران عرب کتاب تدوین نموده اند می توان به دکتر حسینعلی محفوظ مولف المتنبی و سعدی ، شادروان محمد قزوینی ، ایرج میرزا ، شادروان بدیع الزمان فروزانفر اشاره نمود . نتیجه گیری : ان چه از این مهم بر می آید این است که استفاده سعدی از اشعار ،احادیت و آیات قرآن بخش مهمی از خمیر مایه ی هنری اندیشه ی وی را تشکیل می دهد و مستقیما در شعر او و از راه شعرش در شعر فارسی سخت موثر واقع شده است . اکرم نعمت اللهی بخش ادبیات تبیان