سوءظن و بدگمانی در آیات و روایات
شکى نیست که هر کس در باطن، بد به دیگرى برد و او را به شر و فساد نسبت دهد، در ظاهر به نظر حقارت او را مىبیند و اکرام او را آنگونه که سزاوار است بهجا نمىآورد و در حقوق او کوتاهى مىکند.
معنای لغوی
سوءظن به معنای بدگمانی بوده و یکی از رذائل اخلاقی است که در دین اسلام و در قرآن کریم به شدت از آن نهی شده است.
بدگمانی در قرآن
این صفت رذیله نتیجه ترس و ضعف نفس است و اصولا افرادی که توان مقابله با دیگران را ندارند، به این کار عادت میکنند. ترس از دیگران گاهی سبب میشود که انسان با تهمت زدن و با عینک بدبینی به دیگران نگاه کند. خودبزرگبینی نیز گاهی از این روش خود را نشان میدهد.
خداوند مىفرماید:
«یا ایُّهَا الَّذینَ آمَنُوا اجْتَنِبُوا کَثیرا مِنَ الظَّنِّ انَّ بَعْضَ الظَّنِّ اثْمٌ ( حجرات، 12): اى گروه مؤمنین! اجتناب کنید از بسیارى از گمانها؛ به درستى که بعضى از گمانها گناه است.»
و در جایی دیگر مىفرماید:
«وَ ظَنَنْتُمْ ظَنَّ السُّوْءِ وَ کُنْتُمْ قَوْما بُورا (فتح، 12): گمان بد بردید، و شما قومى بودید به هلاکت رسیده»
بدگمانی در حدیث
حضرت امیرالمؤمنین ـ علیه السلام ـ مىفرماید: «باید امر برادر مؤمن خود را به بهترین محامل حمل کنى و باید به سخنى که از برادر تو سرزند، گمان بد نبرى مادامى که محمل خوبى از براى آن بیابى»
در روایت آمده است که: «خداوند متعال حرام کرده است از هر مسلمى خون او را و عرض او را و ظن بد به او بردن را»؛ همین مذمت از براى ظن بد کافى است که آن را قرین کشتن مسلم و دستاندازى به حریم و عرض او نموده. شکى نیست که هر کس در باطن، بد به دیگرى برد و او را به شر و فساد نسبت دهد، در ظاهر به نظر حقارت او را مىبیند و اکرام او را آنگونه که سزاوار است بهجا نمىآورد و در حقوق او کوتاهى مىکند؛ بلکه مضایقه از غیبت و اظهار آنچه گمان به او برده نمىکند. همه این امور منشأ هلاکت او مىشود.
پندی برای همیشه
مرا پیر دانایی دو اندرز فرمود بر روى آب!
یکى آنکه بر خویش خوشبین مباش
دگر آنکه بر خلق بدبین مباش
باشگاه كاربران تبیان ـ ارسالی از: gole yas
