11 سپتامبر و روایت های مختلف
نظریهپردازی و شکلگیری مناسبات جهانی پس از یازدهم سپتامبر
نام حوادث 11 سپتامبر با نظریه "برخورد تمدنها" پیوند خورده است و امروزه حتی دانشآموزان سطوح بالای مدارس میدانند کسی به نام هانتینگتون نظریهای با این نام ارائه داده و در آن کشمکش تمدن اسلام با تمدن غرب را پیشبینی کرده است. تقابل بین اسلام و غرب در صحنه عمل سیاسی امروز آنقدر گسترده شده که شاید برخی افراد از پرداختن به پایهگذاران اصلی این جریانها باز بمانند؛ کسانی مثل "برنارد لوئیس" متفکر خاورمیانهشناس یهودیتبار انگلیسی.
گرچه تأثیر تفکرات برنارد لوئیس به حدی بود که در آن دوران از دکترینی با عنوان "دکترین لوئیس" نام برده شد و سیاست خارجی آمریکا با تأثیر از دیدگاههای وی با رویکرد تازهای به خاورمیانه و جهان اسلام شکل گرفت اما محدود کردن نگاه در این زمینه به یک شخص، از گستره و عمق برداشت صحیح میکاهد. از این رو در کنار نظریات و آثار برنارد لوئیس و ساموئل هانتینگتون باید از اندیشمندان و فعالان دیگری نظیر فرانسیس فوکویاما، فرید زکریا و همچنین فؤاد عجمی و دیگر اندیشمندان و فعالان سیاسی مرتبط با محافل تصمیمسازی و نیز آثار آنها در قالب کتابها و مقالات، به عنوان عنصری بسیار مهم از عناصر تأثیرگذار بر جریانهای سیاسی پس از 11 سپتامبر نام برد.
پیشبینیها و نظریههای مطرح درباره رویدادی که جهان را تغییر داد
در حالی که دهمین سالگرد واقعه 11 سپتامبر یک بار دیگر ذهن بسیاری از مردم جهان را معطوف رویدادی کرده که شیوه نگرش و چشم اندازهای حداقل رسمی بسیاری از مسئولان جهانی را برای همیشه تغییر داده؛ نگاه به برخی از کتاب های منتشر شده از سوی جریان های متفاوت فکری در این باره می تواند نشانگر تفاوت دیدگاه هایی باشد که هر یک طرفداران خود را دارند.
همه این کتاب ها هر چند با احساس تاثیر عمیق از کشته شدن حداقل 3 هزار نفر انسان بیگناه نوشته شدهاند، اما دلایل و پس زمینه های متفاوتی را برای وقوع این رویداد مطرح میکنند.
«برج بلند: القاعده و مسیر منتهی به 11 سپتامبر»
این کتاب یکی از بهترین نمونه کتاب هایی است که با نگاهی ژرونالیستی به این رویداد پرداخته است. این کتاب با بررسی تاریخی، نظر به راهی دارد که القاعده برای به وجود آمدن پا در آن نهاد. به همین دلیل این کتاب ابتدا به پس زمینه حمله های تروریستی مختلف و این که آنها در طول تاریخ چگونه بررسی شدند و چه نتایجی از آنها به دست آمد می پردازد و سپس وقایعی را که منجر به رویداد حملات تروریستی 11 سپتامبر به آمریکا شد بررسی می کند.
کتاب «برج بلند: القاعده و مسیر منتهی به 11 سپتامبر» که توسط «لارنس رایت» نوشته شده و برای او جایزه پولیتزر سال 2007 را همراه داشته، تمرکز زیادی بر افرادی که درگیر این حادثه بودند دارد ؛ این کتاب 553 صفحه ای که 21 آگوست 2007 منتشر شد هفدهمین کتاب پرفروش غیرداستانی سایت آمازون در زمینه رویداد 11 سپتامبر را تشکیل می دهد. نویسنده کتاب می گوید این اطلاعات را از گفتگو با هزار نفر در سفرهای مختلف به دست آورده است.
11-9 از دیدگاه نوام چامسکی
در کتاب «11-9» نوآم چامسکی زبان شناس و تحلیلگر سیاسی و منتقد سیاست های آمریکا، به تحلیل ریشهای فاجعه 11 سپتامبر میپردازد و با بررسی نمونه های تاریخی که برای آن می آورد، عواقب محتمل این رویداد را پاسخ ایالت متحده با «جنگ های جدید علیه تروریسم» میدهد.
کتاب «11-9» که با فاصله کمی از رویداد 11 سپتامبر منتشر شد در سال 2002 جایزه کتاب «فایر کراکر» را برد و هفته ها در فهرست کتاب های پرفروش جای داشت. این کتاب به موضوع اصلی بحث رسانه ها بدل و مقاله های متعددی درباره آن نوشته شد.
دیدگاه های جنبش حقیقت 11 سپتامبر
جنبش حقیقت 11 سپتامبر همانطور که از نامش پیداست، حامل دیدگاهیست که در صدد کشف مسایل واقعی که منجر به رویداد 11 سپتامبر شد است. این گروه دولت آمریکا را مطلع از همه مسایل پشت پرده میداند و در نشست ها و مستنداتی که به کرات در نشریهها و رسانه های مختلف منتشر کرده، به تبیین نظراتش پرداخته است. دیوید ری گریفین استاد فلسفه در دانشکده معارف و الهیات کلاریمونت، نویسنده برجسته «جنبش حقیقت 11 سپتامبر» است. او دو کتاب در این باره نوشته که «پرل هاربر جدید: سوال های نگران کننده درباره دولت بوش و 11 سپتامبر» در مارس 2004 منتشر شد. او ادعا میکند طرح روشمند از پیش تعیین شده ای برای کشف حقیقت در این زمینه وجود داشت.
کتاب دیگر گریفین با عنوان «گزارش کمیسیون 11 سپتامبر : حذفیات و تحریف» در اکتبر 2004 منتشر شد و هر دو کتاب در فهرست پرفروشها جای گرفتند . گریفین در کتابی که در سال 2008 با عنوان «پرل هاربر جدید یک بار دیگر : 11 سپتامبر» منتشر کرد، کتاب خود را به روز کرده و اطلاعات جدید و جنبه های مختلف را از 5 منظر که پس از انتشار کتاب نخست او رخ داده، بررسی کرده است.
او در سال 2009 نیز کتاب «فروپاشی مرموز مرکز تجارت جهانی : چرا گزارش رسمی نهایی درباره 11 سپتامبر غیرعلمی و دروغ است» به بحث درباره اعتبار تحقیقات رسمی درباره تخریب برج سوم می پردازد و بر موضوع گزارش رسمی نهایی که در نوامبر 2008 منتشر شد، تمرکز می کند.
این گروه یک کتاب دیگر نیز در سال 2004 منتشر کرده است که شامل مجموعه ای از نظرات و گزارشهایی است که رسانه ها به ترتیب تاریخی در این باره منتشر کردهاند. این کتاب توسط پل تامپسون با عنوان «جدول زمانی ترور» منتشر شد.
تلاش در عرصه رمان ؛ مرد در حال سقوط
رویداد 11 سپتامبر در عرصه داستانی نیز تاثیرگذار بود و همچنان که پل آستر که از پنجره خانهاش در بروکلین شاهد این حادثه بود، گفته است؛ رمان نویسان پس از حادثه 11 سپتامبر دیگر با همان دید قبلی نمیتوانند به جهان نگاه کنند. یکی از مهم ترین و تاثیرگذارترین کتابهای داستانی که به صورت مستقیم در این باره نوشته شده «مرد در حال سقوط» نوشته دون دلیلو،نویسنده مشهور آمریکایی است.
قصه ادامه دارد...
با وجود تداوم انتشار کتاب های متفاوت از زاویه هر یک از این دیدگاهها، هنوز کتاب های دیگری درباره 11 سپتامبر منتشر میشود که موارد متعددی از این میان، به بروز جنجال ها و جرح و تعدیل هایی میانجامد. یکی از جدیدترین این کتابها، «پرچم های سیاه: داستان واقعی 11 سپتامبر و جنگ علیه القاعده» است که انتشار آن هفته پیش با مخالفت سازمان سیا روبه رو و از نویسنده این کتاب خواسته شد تا بخش های زیادی از این کتاب را حذف کند. «علی سوفان» نویسنده این کتاب و عضو سابق اف.بی.آی در این کتاب، تجربیات خود را از نحوه بازجویی های تروریستها بیان و عملکرد غیرقانونی سیا را افشا میکند. بسیاری از این کتاب ها به بهانه حفظ امنیت ملی، با سانسور روبهرو میشوند.
فرآوری: رویا فهیم
بخش کتاب و کتابخوانی تبیان
منبع: خبرگزاری کتاب ایران
