روشهاي انتقال مفاهيم ديني استاد اسماعيلي شماره 3 روش سوم:روش تلخيصي، (خلاصه کردن) نام ديگرش جان کلام و روش پلاکاردي است به اين معنا که يک سوره از قرآن يا دعاي خاصي را عصارة اصلي آن را روي پارچة 6 متري بنويسيم و سر در خيابان بزنيم که سورة والعصر (اي مردم که ايمان آورديد) پيامش اين است نام ديگرش روش ساندويجي است. مختصر و کم و کوچک است ولي همه چيز داخل آن است. روش فرمول بندي هم مي گويند، مثلا سورة والعصر جان کلامش را بگوييم اين سوره فرمول سعادت را براي انسان بيان مي کند. براي بدست آوردن سعادت هم فرمول لازم است به راحتي بدست نمي آيد. در اين سوره مي فرمايد ايمان لازم است براي بدست آوردن سعادت. ايمان بعلاوة عمل صالح؛ صرف پاک بودن دل انسان را به سعادت نمي رساند علاوه بر اينها حجاب و حيا و عفت و نماز و روزه هم لازم است. صالح يعني يک کار خوب صالحات يعني چند کار خوب در اينجا الصالحات گفته يعني همة کارهايت بايد خوب باشد ايمان بعلاوة خوب بودن همة کارها. ايمان هر چه درجه اش بيشتر باشد رسيدن به سعادت براي انسان زودتر است. امام علي عليه السلام مي فرمايد: اگر بخواهي ببيني ايمان افراد چقدر است ببين به چه مقدار حاضر است دروغ بگويد، کسي که براي صدهزارتومان دروغ مي گويد قيمت ايمانش همين است. امام علي عليه السلام مي فرمايد: اگر تمام دنيا را در اختيار من بگذارند من حاضر نيستم پوست جوي را از دهان مورچه اي بگيرم. «وقفوهم انهم مسئولون » براي رسيدن به سعادت علاوه بر اينها توصيه و سفارش به حق بايد بکني. تو که راه را پيدا کردي ديگران را هم بايد همراه کني ببري. با اينها باز هم به سعادت نمي رسي. هنوز هم براي رسيدن به سعادت نياز به اعمالي هست يعني علاوه بر اينها اگر در مسير توصيه و سفارش حق به تو متلک گفتند نبايد ناراحت بشوي سفارش به صبر مي کند. اگر همة اينها را انجام دادي مساوي است با سعادت. به اين روش تلخيصي گويند. «هو الذي بعث في الاميين رسولا منهم يتلو عليهم آياته» تلاوت قرآن + تزکية نفس + تعليم کتاب + تعليم حکمت مساوي است با فرمول رسالت. وظيفه پيامبر آن است که در اين آيه( 2 و 3 سورة جمعه) گفته است. آب + آفتاب + اسلام مساوي است با فرمول طهارت. در هر علومي بخواهيم وارد شويم اين روش زيبايي خود را نشان مي دهد. مرحوم مظفر در کتاب اعتقادنا نوشته است: شيعه صد تا اعتقاد دارد همه را شمرده و توضيح داده. آيت الله مکارم اين کتاب را ترجمه کرده و از اين صد تا هفتاد تا آورده يعني همة اين صدتا را آورده ولي بعضي از اينها را درهم کرده فشرده و حذف کرده شده هفتاد تا. کل حروفي که بوسيله آن حرف مي زنيم 32 حرف است از اين 32 تا 4 تا در عربي نيست که مي شود 28 حرف از اين 28 حرف 18 حرف است که مخرج اداي فارسي و عربي يکسان است و فرقي ندارد اين 18 تا کم شود مي شود 10 تا. دانستن مخرج ده حرف از حروف عربي باعث مي شود قرائت نماز صحيح شود از اين ده تا يکي اصلا در اذکار نماز وجود ندارد و آن حرف ث است مي ماند 9 حرف از اين 9 تا يکي مخرج فارسي و عربي متفاوت است اما چه ما مخرج فارسي را ادا کنيم چه عربي را تغييري در معنا ايجاد نمي کند و آن حرف واو است. مي ماند 8 حرف از اين 8 حرف يک حرف هست مخرج فارسي و عربي با هم فرق دارد اما در يک جملة نماز آمده است و آن رکوع است حرف ظاء است (که بجايش 3 بار سبحان الله گويند). مي ماند 7 حرف ديگر دانستن مخرج 7 حرف کسي اينها را خوب بداند نمازش صحيح است اين 7 حرف: 1) حاء: تلفظ آن مثل پوست تخمه اي که در حلق گير کرده است و با فشار هوا مي خواهي خارج کني. اذکاري که در نماز آمده: الرحمن، الرحيم، الحمد، سبحان، بحمده، حسنة، وحده، محمدٌٍ، رحمة الله، الصالحين، أحد. 2) غين: آب را قرقره کن در گلو نقطه اي که صداي قرقره شنيده مي شود مخرج غين است. اذکاري که در نماز وجود دارد: غير المغضوب. 3) صاد: سين + درشت ادا کردن مساوي است با مخرج صاد. اذکاري که در نماز وجود دارد: صراط، صمد، صلّ، الصالحين. 4) طاء: همان تا فارسي+ درشت ادا کردن مساوي است با مخرج طاء. اذکاري که در نماز وجود دارد: صراط. 5) ذال: نوک زبان با لبة دندانهاي پيشين بالا تماس مي گيرد و هوا با فشار از فاصلة بين آنها عبور مي کند. اذکاري که در نماز وجود دارد: الذين، کذلک الله ربي، عذاب. 6) عين: ميان حلق با دو انگشت دست گلوي خود را از دو طرف کمي فشار بده ديواره هاي حلق به هم نزديک مي شود مخرج عين بدست مي آيد. اذکاري که در نماز وجود دارد: نعبد، نستعين، عالمين، انعمت، عليهم، عظيم، اعلي، عذاب، عبده، علي، عليک، علينا، عليکم. 7) ضاد: تماس کنارة زبان با دندانهاي آسياي بالا از هر دو طرف مي شود مخرج ضاد. اذکاري که در نماز وجود دارد: مغضوب، ضالين. روش چهارم:تبديل موقعيت منفي به مثبت هنر انسانها و مربيان بزرگ تبديل موقعيتهاي ناگوار و ناخوشايند به فرصتهايي صالح و سازنده است. مرحوم شيخ طوسي (ره) در جوار حرم حضرت اميرالمومنين عليه السلام دفن مي باشد: شخصي آمد به شيخ طوسي گفت که اين ريش تو مثل دم سگ مي ماند. اين موقعيت براي شيخ يک موقعيت ناخوشايند و منفي شد شيخ هم ميتواند اين موقعيت منفي را منفي تر کند و هم مي تواند اين موقعيت منفي را تبديل به مثبت کند مربي و مبلغ دين حتما بايد موقعيت هاي منفي را تبديل به موقعيت مثبت کند. ايشان فرمود: اگر اين ريش من توانست فرداي قيامت مرا از پل صراط رد کند مهم نيست اسمش چه باشد؟ اما اگر نتوانست از دم سگ هم بدتر است و با اين جمله طرف را متحول کرد. تمام کساني که برخورد منفي با ائمه داشتند به علت تبديل کردن اين موقعيت منفي توسط ائمه عليه السلام آنها علاقمند به اسلام شدند. آمد تا دلش خواست به امام حسن عليه السلام فحش داد امام مي توانست جوابش را بدهد اما فرمود پيرمرد احساس مي کنم غريبي. اگر خانه نداري خانة ما جا هست لباس نداري وضع مسلمانها خوب است لباس مي دهم اگر گرسنه اي غذا بدهم.....تا اينکه شخص گفت قبل از اين منفورترين شخص نزد من شما و پدرانتان بود و الان عزيزترين فرد نزد من شما و اجدادتان هستيد. با تبديل منفي به مثبت او را علاقمند به اسلام کرد. به امام صادق عليه السلام خبر دادند که فلاني به شما فحش داده تا امام شنيد بلند شد وضو گرفت دو رکعت نماز خواندند فرمودند خدايا من از او گذشتم و تو رحيم تر هستي تو هم از او بگذر. موقعيت منفي را اينگونه تبديل به مثبت کرد. مرحوم خواجه نصيرالدين طوسي (ره) شخصي نامه برايش نوشت در آن حرفهاي زشتي بود براي مرحوم خواجه از جمله نوشت يا کلب بن کلب! بعد خواجه جواب داد: بسم الله الرحمن الرحيم. شما در نامة خود مرقوم فرموده ايد و اين جانب را کلب بن کلب خوانده ايد اشتباه فرموده ايد، زيرا 1. سگ بر چهار دست و پا راه مي رود و من راست قامتم بر دو پا راه مي روم. 2. بدن سگ از مو و کرک پوشيده شده و بدن من برهنه. 3. ناخن هاي سگ دراز است و ناخن هاي من پهن. 4. سگ پارس مي کند و من قوة ناطقه و ضاحکه دارم من مي توانم حرف بزنم و بخندم پس شما اشتباه فرموده ايد. بندة خدا نصير الدين طوسي روش پنجم:روش ايجاد ارتباط روحي و معنوي با معصومين (عليهم السلام) يک مربي ديني بايد راههاي ارتباط دادن مردم با معصومين عليه السلام را جزء رسالتهاي خود و وظايف اصلي خود بداند بنابراين با توجه به راه مرتبط کردن مردم به اهل بيت عليه السلام مي توانيم بسياري از معارف ديني و مفاهيم ديني را با استفاده از اين روش ارائه کنيم. ارتباط با معصومين به چند شکل تصور مي شود: 1. ارتباط عهد و پيماني 2. ارتباط استمدادي 3. ارتباط علمي 4. ارتباط آرماني 5. ارتباط سياسي 6. ارتباط عاطفي اولين ارتباطي که مي شود تصور کرد عهد و پيماني است منظور از اين ارتباط حضوري آگاهانه بر مزار پاک آنان و تجديد عهد و پيمان با تعاليم و آموزه هاي زندگي ايشان و پايبند بودن به آن است. يکي از راهها تشويق مردم به زيارت قبور اهل بيت عصمت و طهارت مي باشد. ثواب اين زيارت را براي آنها توضيح بدهيم تا ارتباط آنها بصورت عهد و پيماني برقرار شود. ما در واقع بعنوان يک بنده ، عهدي را از ازل با خدا داشته ايم که قرار بوده بياييم در دنيا بندگي خدا کنيم به زيارت امام رضا برويم که عهد و پيماني که قرار بود از قبل بسته شده با حضور شخص آبرومند نزد خدا آن عهد و پيمان را تجديد مي کنيم و به آن مهر به روز مي زنيم. اين نوع ارتباط را عهد و پيماني گويند. يک ارتباطي بين ما و معصومين و خدا وجود دارد ما و معصومين به عنوان بندگان خدا هم با خدا ارتباط داريم. امام رضا عليه السلام مي فرمايند: براي هر امامي عهد و پيماني با شيعة وي است که وفاي کامل به عهد و اداي نيکوي آن زيارت قبور آنان است.....(کتاب مقنعه ص 486) از اين تعريفي که عرض کرديم اولين راه ارتباط مشخص مي شود. شيوه هاي ارتباط عهد و پيماني الف) زيارت کردن بارگاه نوراني ائمه عليه السلام؛ پيامبر فرمود: کسي که پس از مرگم به زيارتم بيايد همانند آن است که در زمان حياتم به ديدارم آمده باشد و کسي که قبرم را زيارت کند در روز قيامت شفاعت او بر من واجب مي شود. (الغدير ج 5، ص 104) هدف از زيارت عبادت و تعظيم و تقديس حق تعالي است لذا در تمام زيارت ها دو رکعت نماز مستحب است 100 مرتبه ذکر( الله اکبر )گفتن و غسل کردن ، خواندن زيارت جامعة کبيره براي معصومين(عليهم السلام). ب) زيارت از راه دور؛ پيامبر (ص) فرمود: کسي نيست که بر من سلام کند مگر اينکه جوابش را بگويم. (رياض الصالحين، ج 4، ص 342) امام صادق عليه السلام به حنان بن سدير صيرفي فرمود: آيا نمي خواهي زيارتي به تو نشان دهم که با دوري راه نيز پذيرفته است؟ سدير گفت: آري، چگونه او را با دوري مکانم زيارت نمايم؟ حضرت فرمود: در روز جمعه و يا هر روزي که خواستي غسل زيارت کن و پاکيزه ترين لباسهايت را بپوش و به پشت بام خانه ات يا به سوي صحرا برو آنگاه رو به قبله و جهتي که قبر حسين عليه السلام در آن جهت است کن زيرا خداوند مي فرمايد: به هر جهت رو آوريد وجه الله در آن جهت است. «فثمّ وجه الله» سپس بگو: السلام عليک يا مولاي وابن مولاي و سيدي وابن سيدي، السلام عليک يا مولاي الشهيد ابن الشهيد و القتيل ابن القتيل. (کشف الاسرار، ج 14، ص 580) آثار و برکات زيارت ائمه 1. باعث استمرار حيات علمي و معنوي بين افراد و جامعه با اهل بيت مي شود. 2. منشأ قيام عليه ستم 3. عامل ايجاد اتحاد و دوستي ميان مسلمانان 4. فرهنگ توحيدي و ولايت اهل بيت بين شيعه گسترش پيدا مي کند. 5. سجاياي اخلاقي ائمه عليه السلام زنده مي شود. دومين ارتباط استمدادي است. منظور توسل و استغاثه کردن به معصومان و آنان را براي برآورده شدن حاجت هاي دنيايي و شفاعت وسيلة درگاه خداوند قرار دادن. «يا أيها الذين آمنوا اتقّو الله وابتغوا إليه الوسيلة» (مائده ، آيه 35) اي کساني که ايمان آورده ايد از خدا پروا داشته باشيد و از او وسيله اي براي تقرب برگزينيد که اهل بيت عليه السلام طبق اين آيه وسيلة نزديکي به خدا هستند. راههاي ارتباط استمدادي: الف) توسل به اهل بيت عليه السلام؛ ابوعلي خلال يکي از بزرگان حنبلي مي گويد: هرگاه کار مهمي براي من پيش مي آمد نزد قبر موسي بن جعفر عليه السلام مي رفتم و متوسل مي شدم حاجتم برآورده مي شد. (وفاء الوفاء، ج 4، ص 138) ب) درخواست شفاعت از معصومين؛ «يا وجيهاً عند الله اشفع لنا عندالله»از جمله نتايجي که دارد: افزايش ايمان ديني مردم، برآورده شدن حاجتهاي دنيايي شان و رسيدن به مقام هاي بلند عرفاني، مرحوم رجبعلي خياط از او پرسيدند چه شد که شما به اين مقام و مرتبة الهي رسيدي؟ مي فرمايد من دختر زيبا و خوشرويي در فاميل بود مدتها بود در فکر به دام انداختن من بود تا يکبار موفق شد در جاي خلوتي مرا به دام خود بياندازد من آنجا با خدا عهد کردم از خدا استمداد گرفتم گفتم خدايا سالها تو ما را امتحان مي کردي يکبار هم ما تو را امتحان کنيم بخاطر تو من از اين عمل چشم پوشي مي کنم تو مرا بدست خود تربيت کن. و بعد از آن جريان چشمه هايي از معرفت الهي به رويم باز شد و توانستم معارف الهي را اينگونه درک کنم. سومين ارتباط آرماني است؛ منظور از اين ارتباط چشم به راه دميدن خورشيد پنهان ولايت مهدي (عج) بودن است. و در آرزوي ياور و اصحاب خاص او بودن. راههاي ارتباط آرماني: الف) منتظر حقيقي بودن؛ امام صادق عليه السلام مي فرمايند: کسي که منتظر چنين امري است همانند کسي است که حضرت حجت (عج) را ياري کرده است. ب) آمادگي براي ياري حضرت؛ امام صادق عليه السلام مي فرمايد: هر يک از شما مي بايست براي ايجاد زمينة خروج حضرت ولي عصر اگر چه شده تيري فراهم آورد. از امام صادق عليه السلام دربارة حضرت حجة بن الحسن (عج) پرسيدند که آيا او متولد شده است؟ حضرت فرمود: نه، ولي اگر من او را دريابم در طول حياتم خدمتگزار او خواهم بود. (بحار، ج 51، ص 148 و 358) منبع : سايت واعظون تهيه براي تبيان گروه حوزه علميه