آسمان معرفت من هر روز صبح که قرآن مي خوانم يکي از آيات را در نظر گرفته و درباره آن تا شب فکر مي کنم تا ببينم از نظر تفسيري، آيه داراي چه پيامها و مطالبي مي باشد. » بيش از هفتاد و پنج سال سابقه تدريس کم نيست تا کسي را اسطوره سازد اسطوره اي که بيش از 60 سال خارج فقه و اصول تدريس کرده است .اکنون چه کسي خواهد گفت که ايام نوابغ و اسطوره ها گذشته است ايشان از نظر علمي در زمان آيت الله بروجردي يکي از استوانه هاي بزرگ علمي حوزه علميه قم به شمار مي رفتند و در همان زمان سه درس خارج تدريس مي کردند. پررونق ترين درس خارج بعد از مرحوم آيت¬الله شيخ عبدالکريم حائري درس ايشان بود پاسچگويي به شبهات اگر ذهني خلاق مي خواهد سيد محمد رضا برتر از اين امتياز است چرا که در مورد او نقل کرده اند به قدري در فقه مسلط بود که هرگاه مسأله مشکلي از ايشان سؤال مي شد نه فقط به سؤال پاسخ مي داد بلکه منابع و مصادر آن نيز در نظرشان بود.. تفکر و تعمق در نشانه هاي وحي شايد مهم ترين علت نبوغ علمي ايشان بود. هر روز بعد از نماز صبح و بعد از نماز عشاء قرآن مهمان قلب پاک و روح توانايشان بود. از ابتداي جواني تا دوران سالخوردگي تفکر در تفسير آيات و استخراج مفاهيم بلند و حقايق پنهان قرآن مشغله فکري ايشان بود چنانکه مي فرمود:« من هر روز صبح که قرآن مي خوانم يکي از آيات را در نظر گرفته و درباره آن تا شب فکر مي کنم تا ببينم از نظر تفسيري، آيه داراي چه پيامها و مطالبي مي باشد. » ايشان با تدبر در معناي آيات به علم تفسير نيز مسلط گشتندو علاوه بر درسهاي متعدد فقه و اصول اشتغال به درس تفسير هم داشته اند. خود فرمودند: « تفسير قرآن را از پايان (يعني سوره هاي کوچک) شروع کرديم و تا حدود نصف قرآن شريف را تفسير نموديم. » او را زراره زمان ناميده اند يعني همان کسي که فخر امام زمانش در علم و معرفت است .به او گفتند شما غالي (اهل غلو) هستيد. چرا که از پيامبر و امام طلب شفاعت مي کنيد و معتقد به زنده بودن .انها هستيد .ايشان در جواب فرمود: شما هم بر اين عقيده ايد: آيا شما سلام بر پيغمبر نمي کنيد؟ و نمي گوئيد، السلام عليک يا نبي الله؟ حال اگر رسول خدا مرده و چيزي را درک نمي کند. و سلام سلام کننده را نمي شنود چرا در برابر قبر او مؤدبانه مي ايستيد و سلام کنيد اينگونه که بر زندگان سلام مي کنيد. ثانياً: فرضاً آنچه ذکرشد غلو باشد. حال آيا هرگونه غلوي موجب کفر است؟ و آيا اگر کسي گفت که پيامبر زنده است و با اذن الله و اراده الهي سلام سلام کننده را مي شنود اين غلو و مضرّ به توحيد است؟ هميشه يک دانشمند را به آثار علمي و توانمندي پژوهشي او مي شناسند.آيت الله گلپايگاني نيز از آثار فاخر و بديعي بزخوردار بودند.همچون: افاضة العوائد، حاشيه بر وسيلة النجاه، حاشيه بر عروة الوثقي، مجمع المسائل، ارشادالمسائل، هداية العباد، کتاب-الطهاره، الهدايه الي من له الولايه، کتاب القضاء، بغية الطالب في شرح المکاسب، الدر-المنضود في احکام الحدود، نتايج الافکار في نجاسة الکفار، کتاب الحج، رساله محرمات بالسبب، رساله في عدم تحريف القرآن، صلاة الجمعه و عيدين، مناسک حج، احکام عمره، احکام النساء، مختصرالاحکام، توضيح المسائل. هميشه آسمان است که در سينه خود ستاره مي پرورد و ستاره هايي که که در آسمان فقاهت و نبوغ آيت الله گلپايگاني درخشيدند هرکدام يگانه روزگار خود شدند برخي از آنها عبارتند از: آيات عظام مرتضي حائري يزدي[¬مطهري، قاضي طباطبائي، بهشتي، مدني، مفتح، قدوسي، مشکيني، رفسنجاني،جنتي، مقتدايي، اشتهاردي، صافي گلپايگاني، علوي گرگاني، مکارم شيرازي، نورمفيديو قرائتي. نوشته معصومه اسماعيلي گروه حوزه علميه