از شهر خدا تا شهر انسان

«از شهر خدا تا شهر انسان»(نقد و بررسی ادبیات كلاسیك)، نام اثری پژوهشی در حوزه نقد ادبی از محمد دهقانی است كه به تازگی به چاپ رسیده است. این كتاب مجموعه مقالات ادبی در حوزه نقد ادبیات سنتی و معاصر ایران است كه در مناسبت‌های مختلف به نگارش درآمده‌ و در این كتاب تدوین منسجمی یافته‌اند.

به گزارش ایبنا، دهقانی درباره این اثر پژوهشی توضیح داد: مقالات این كتاب به صورت پژوهشی واحد نوشته نشده‌اند؛ بلكه این مطالب در مناسبت‌های مختلف و با موضوعاتی در حوزه متون ادبی سنتی و مدرن و نیز سیر تحول ادبیات كلاسیك و نو در ایران به نگارش درآمده‌اند و در این كتاب با تدوینی منسجم دسته‌بندی و منتشر شده‌اند.

وی در بخشی از پیشگفتار این كتاب نوشته است:

«نام این كتاب گویای فاصله‌ای است كه ادبیات كلاسیك فارسی را از ادبیات مدرن یا به اصطلاح معاصر جدا كرده است. نگرش شاعران و نویسندگان كهن ما به انسان و جهان عمدتا نگرشی الاهی بوده است؛ از نگاه آنها تنها در سایه خداست كه انسان پدیدار می‌شود و معنا می‌یابد. اما مركز ثقل ادبیات معاصر، خود انسان و مسایل آنی و عینی اوست.

شهر خدا به جهان آسمانی یا آرمانی ادبیات كهن و شهر انسان به دنیای ادبیات معاصر اشاره دارد. این را هم گفته باشم كه ادبیات در نهایت آرمان شهری دوردست است كه هیچ كس ساكن  آن نخواهد شد. اما آرزوی رسیدن به این آرمانشهر می‌تواند به زندگی ما معنا و سامان دهد...»

«نگاهی به تاریخ ادبی ایران»، «داد و بیداد مرگ»، «زبان قدرت در تاریخ بیهقی»، «اتوپیای غزالی» و... نام برخی مطالب اولین فصل این كتاب است.

در بخش دوم این كتاب مقالاتی با نام‌های «شعری كه زندگی نیست»، «انوری و آلن‌پو»، «غراب منوچهری و كلاغ آلن‌پو» و «نیكوس كازانتزاكیس»، «طرفه بن العبد»، و «زبان فارسی در كوه سینا» منتشر شده است.

بخش سوم و چهارم این اثر پژوهشی به بررسی بخشی از سیر تطور داستان‌نویسی و ادبیات معاصر در ایران اختصاص دارد كه با نقد برخی آثار نویسندگان و شاعران این دوران همراه است.

«بزرگترین داستان‌نویسان ایران در قرن بیستم»، «روایت و ارتباط آن با رمان‌نویسی زنان در ایران»، «اسطوره یا رمان» «بازی‌های سه‌گانه»، «خودشیفتگی اروپا در تصویر دوریان‌گری» و..از مقالات بخش سوم این كتاب به شمار می‌آیند.

«رابطه هنر و امنیت در تاریخ ادبیات»، «‌دفاع از سنت»، «چرا ادبیات معاصر ما جهانی نمی‌شود» و «ضعف تحقیقات ادبی! چرا؟» نیز از مطالب فصل چهارم این كتابند.