طلبگي چيست؟ (2) به دنبال سلسله مباحث (طلبگي چيست؟) مقاله امروز را ادامه مي دهيم. اگر قسمت اول اين مقاله را مطالعه نکرديد٬ اينجا را ببينيد. طلبه از اين‏که در زمره ذرّيه صنفي اولياي برگزيده خدا است، بر خود مي‏بالد و با عنايت حق بايد تلاش کند تا خلف صالحي براي آنان باشد. خدمتي که طلبه به جامعه عرضه مي‏کند، رفع مهم‏ترين و حياتي‏ترين نياز انسان‏ها است. نياز انسان به معنا، نياز انسان به انسانيت، نياز انسان به خدا، نياز انسان به آسمان، نياز انسان به هدايت ... و آشناسازي آنها با مهم‏ترين حقيقت هستي (خدا). طلبه يک نيروي فرهنگي و عنصر تعليمي ـ تربيتي در جامعه است که براي گسترش فرهنگ ديني آماده مي‏شود و تلاش مي‏کند. به بيان ديگر، طلبه امروز، عالمِ فردا است و عالم دين، وارث انبيا؛ انبياي الهي نيز، مأمور تعليم و تربيت جامعه بوده‏اند، مراد از تعليم، تعليم کتاب و حکمت (نه آموزش حساب و هندسه و جغرافيا) و مراد از تربيت نيز، تربيت معنوي انسان‏ها (و نه تربيت بدني، يا تربيت هنري) است. بنابراين، طلبه يک نيروي فرهنگي و عنصر تعليمي ـ تربيتي در جامعه است که براي گسترش فرهنگ ديني آماده مي‏شود و تلاش مي‏کند. خدمتي که طلبه به جامعه عرضه مي‏کند، رفع مهم‏ترين و حياتي‏ترين نياز انسان‏ها است. نياز انسان به معنا، نياز انسان به انسانيت، نياز انسان به خدا، نياز انسان به آسمان، نياز انسان به هدايت ... و آشناسازي آنها با مهم‏ترين حقيقت هستي روحانيت، تنها نهاد اجتماعي است که خداوند به تکميل نيروي آن فرمان داده (1) و مستقيماً براي تأمين کادر آن اقدام کرده است. خداي متعال براي نياز جامعه، به کسب و تجارت يا پزشکي و مهندسي يا رانندگي و آهنگري، به صورت مستقيم نيرو نفرستاده است؛ امّا براي رفع نياز بشر به دين، اخلاق و معنويت 124000 انسان صالح، ارسال داشته و آنها را به گونه‏هاي مختلف، تأييد، هدايت و حمايت کرده است. بعثت پيامبران در پي نياز انسان‏ها به تعليم و تزکيه بوده و اين نياز، چندان اساسي و بزرگ است که از ميان همه نعمت‏ها، خداي بزرگ تنها نعمت «بعثت» را به رخ انسان کشيده و بر او منّت نهاده است : هُوَ الَّذِي بَعَثَ فِي الْأُمِّيينَ رَسُولاً مِّنْهُمْ يتْلُواْ عَلَيهِمْ ءَايـتِهِي وَ يزَکِّيهِمْ وَ يعَلِّمُهُمُ الْکِتَـبَ وَ الْحِکْمَةَ وَ إِن کَانُواْ مِن قَبْلُ لَفِي ضَلَـلٍ مُّبِينٍ؛ [2] نهاد مقدس روحانيت، در نظام گسترده تقسيم کار اجتماعي، و در شبکه روابط انساني، متکفل ارايه خدمات ويژه‏اي است. نقش ويژه اين سازمان مهم، در مناسبت با (دين اسلام) تعريف مي‏شود. روحانيت، بالمآل عهده‏دار وظيفه تعليم و تربيت ديني نسل‏ها و جوامع انساني است. روحاني نيز، مانند نياکان صنفي خود ـ پيامبران و اوليا ـ يا معلم کتاب و حکمت خواهد بود، يا مربي و مزکّي جان‏هاي آماده: يعَلِّمُهُمُ الْکِتَـبَ وَ الْحِکْمَةَ وَ يزَکِّيهِمْ [3]. و از او انتظار مي‏رود در راه افزايش شناخت، آگاهي و بصيرت ديني، تقويت انگيزه‏هاي الهي و گسترش رفتار اخلاقي ترازِ دين در ميان مردم بکوشد. [البته در اين آيه شريفه تعليم بر تذکيه مقدم شده ولي در آيات ديگر که بحث از اين دو طرح شده٬ تزکيه بر تعليم مقدم شده و ابتدا تزکيه و بعد از آن بحث تعليم مطرح مي شود که يقينا اين مساله خالي از نکته نيست. ممکن است همين تقديم٬ اهميت تذکيه و تقدم آن بر تعليم را برساند] طلبه سرمايه توان و زمان خود را عمدتاً به ارتباط با منابع ديني و تلاش براي فهم و تبليغ آن، يا دفاع از آن، يا گسترش زندگي ديني در سطح جامعه صرف مي‏کند. اکنون با هويت طلبه آشنا گشته‏ايم و مي‏توانيم طلبه را از غير طلبه بازشناسيم. هويت طلبه، با دين خدا گره خورده و تعريف طلبه، از مناسبت او با دين به دست مي‏آيد . طلبه در راه شناخت عميق دين خدا، ابلاغ، دفاع و اجراي آن مي‏کوشد و برنامه خدمت اجتماعي خود را در اين رسالت متمرکز کرده است؛ يعني برخلاف ديگر مردم که عمده زمان و توان خود را در برنامه‏هاي ديگر مي‏گذرانند، طلبه سرمايه توان و زمان خود را عمدتاً به ارتباط با منابع ديني و تلاش براي فهم و تبليغ آن، يا دفاع از آن، يا گسترش زندگي ديني در سطح جامعه صرف مي‏کند. منبع: 1. آيه 122، سوره توبه 2. جمعه 62: آيه 2. 3. بقره 2: آيه 129. زي طلبگي - محد عالم نوري زاده تهيه و فرآوري: محمد حسين امين - گروه حوزه علميه تبيان