اگر خودت را ساختي... اگر خودت را ساختى و به علمت عمل کردى مى توانى در ديگران اثر بگذارى و ديگران را هم بسازى . اگر به آن چه مى دانى و مى گويى عمل نکنى علاوه بر اين که حرفت اثرى ندارد عقوبت هاى ديگر هم دارى.(1) خداوند متعال به حضرت داوود (عليه السلام) وحى کرد: « إنَّ أهوَنَ ما أنَا صانِعٌ بِعالِمٍ غَيرِ عامِلٍ بِعِلمِه مِن سَبعينَ عُقُوبَةً أن أُخرِجَ مِن قَلبِه حَلاوَةَ ذِکرى؛ (2) همانا آسان ترين عقوبت، از آن هفتاد عقوبتى که من در نظر گرفته ام براى عالمى که به علمش عمل نمى کند، اين است که شيرينى ذکر و يادم را از قلب او خارج مى کنم». حضرت رسول اکرم (صلى الله عليه وآله) فرمودند: « إنَّ أهلَ النّارِ لَيَتَأَذَّوْنَ مِن ريحِ العالِمِ التّارِکِ لِعِلمه ؛(3) به درستى که اهل جهنم از بوى عالم بى عمل اذيت مى شوند.» و همچنين فرمودند: «شبى که مرا به معراج بردند گروهى را ديدم که لب هايشان را با قيچى هاى آتشين قيچى مى کنند و دور مى افکنند، گفتم: اى جبرئيل، اين ها کيستند؟ گفت: اين ها خطيب ها و واعظان امت تو هستند مردم را به خوبى ها امر مى کنند و خودشان را فراموش مى کنند در حالى که قرآن را تلاوت مى کنند، آيا اينان تعقل نمى کنند؟ » اگر عالم به علمش عمل نکند، باعث مى شود که ارادت مردم نسبت به روحانيت کم شود. در نتيجه ارادتشان به اسلام کم خواهد شد. و بر عکس اگر کسى به علمش عمل کند چه؟ امام باقر (عليه السلام) مى فرمايند: « مَن عَمِلَ بِما عَلِمَ عَلَّمَه اللّهُ ما لَم يَعلَم؛ (4) هر کس به علمش عمل کند خداوند به او آن چه را که نمى داند ياد مى دهد». و باز اگر به آنچه خدا ياد داد عمل کرد باز خدا به او ياد مى دهد و همين طور در دورى بى نهايت مى افتد؛ حالا اگر طالب علمى، بسم الله، به آنچه مى دانى عمل کن؛ تا خدا بر معلوماتت اضافه کند. اگر عالم به علمش عمل نکند، باعث مى شود که ارادت مردم نسبت به روحانيت کم شود. در نتيجه ارادتشان به اسلام کم خواهد شد. اگر خودت را ساختى آن وقت به سراغ ديگران برو، و گرنه گرفتار شيطان مى شوى . تا وارد اجتماع نشده اى خودت را درست کن. حضرت اميرمؤمنان على (عليه السلام) فرمودند: « مَن نَصَبَ نَفسَه لِلنّاسِ اماماً فَعَلَيه أن يَبدَأ بِتَعليمِ نَفسِهِ قَبلَ تَعليمِ غَيرِهِ ؛(5) هر کسى خود را پيشوا و راهنماى مردم قرار دهد بايد قبل از تعليم ديگران، اول خودش را تعليم دهد (اول خودش را بسازد)». رابطه بين خود و خدايت را درست کن خدا هم رابطه تو و مردم را درست مى کند. حضرت على (عليه السلام) فرمودند: «مَن أصلَحَ ما بَينَه و بَين اللّهُ ما بَينَهُ و بَين النّاسِ؛10 هر کس رابطه خود و خدايش را اصلاح کند خداوند متعال هم رابطه او و مردم را درست مى کند».(6) و (7) اگر خودت را ساختى آن وقت به سراغ ديگران برو، و گرنه گرفتار شيطان مىشوى. در پايان دستور العملي از علامه طباطبايي، ـ اين استاد اخلاق و عرفان که از فيوضاتش شاگرداني تربيت شدند که هر کدام استوانه‌ علمي اند،ـ نقل مي‌کنيم.به اميد آنکه از همين امروز، براي خودسازي قدمي برداريم.. در اين نامه، جواني از محضر علامه، دستور خودسازي خواسته و آن استاد عارف جواب اين جوان را در چند خط، بيان کردند. محضر مبارک حضرت آيت الله العظمي جناب آقاي طباطبايي سلام عليکم و رحمة الله و برکاته جواني هستم 22ساله، که تنها ممکن است شما باشيد که به اين سوال من پاسخ گوييد. در محيط و شرايطي زندگي مي کنم که هواي نفس و آمال بر من تسلط فراوان دارند و مرا اسير خود ساخته اند و سبب باز ماندن من از حرکت به سوي الله شده اند. درخواستي که از شما دارم اين است که بفرماييد بدانم به چه اعمالي دست بزنم تا بر نفس مسلط شوم و اين طلسم شوم را که همگان گرفتار آنند بشکنم و سعادت بر من حکومت کند؟ لطفاً نصيحت نمي خواهم، بلکه دستورات عملي براي پيروزي لازم دارم. دستگيري : جوابي که علامه در پشت همان نامه مرقوم کردند: بسم الله الرحمن الرحيم سلام عليکم براي موفق شدن و رسيدن به منظوري که در پشت ورقه مرقوم داشته ايد لازم است همتي بر آورده و توبه نموده، به مراقبه و محاسبه بپردازيد. به اين نحو که: هر روزه طرف صبح که از خواب بيدار مي شويد، قصد جدي کنيد که هر عملي پيش آيد، رضاي خدا- عَزَّ اسْمُهُ- را مراعات خواهم کرد. آن وقت در هر کاري که مي خواهيد انجام دهيد، نفع آخرت را منظور خواهيد داشت، به طوري که اگر نفع اخروي نداشته باشد، انجام نخواهيد داد، هر چه باشد. و همين حال را تا شب، وقت خواب، ادامه خواهيد داد. وقت خواب، چهار- پنج دقيقه اي در کارهايي که روز انجام داده ايد، فکر کرده و يکي يکي از نظر خواهيد گذرانيد، هر کدام مطابق رضاي خدا انجام يافته، شکر کنيدو هر کدام، تخلف شده استغفار کنيد و اين رَويه را هر روز ادامه دهيد. اين روش اگر چه در بادي حال[اولِ کار]، سخت و در ذائقه نفس تلخ مي باشد، ولي کليد نجات و رستگاري است. و هر شب، پيش از خواب توانستيد سُوَر مُسبِّحات [سوره هايي که با تسبيح خداوند آغاز مي شوند] يعني: "سوره هاي حديد و حشر و صف و جمعه و تغابن" را بخوانيد و اگر نتوانستيد، تنها "سوره حشر" را بخوانيد و پس از بيست روز از حال اشتغال،حالات خود را براي بنده در نامه بنويسيد. ان شاءالله موفق خواهيد بود. محمد حسين طباطبايي منابع : (1). حضرت رسول اکرم (صلى الله عليه وآله) فرمودند: يا ابن مسعود: من تَعَلَّم العلمَ وَ لَم يَعمَل بِما فِيهِ حَشَرَه اللّه يَومَ القِيامَةِ أعمى؛ اى پسر مسعود، هر کس دانش فرا گيرد و به آن عمل نکند خداوند او را در روز قيامت نابينا محشور مى کند. (بحارالانوار، ج 77، ص 102) (2). بحارالانوار،2، ص32. (3). کافي،ج1، ص44. (4). بحارالانوار، ج75. ص 189 (5). وسائل الشيعه، ج16، ص150. (6). وسائل الشيعه، ج15، ص297. (7). آداب الطلاب - آيه الله مجتهدي تهراني فرآوري: محمد حسين امين، گروه حوزه علميه تبيان