چکیده : چرخه قاعدگی خانم‌ها تحت تأثیر عوامل مختلفی مانند استرس، رژیم غذایی، تغییرات وزنی شدید، بارداری و... قرار می‌گیرد که هر کدام به آسانی باعث بر هم زدن نظم این چرخۀ طبیعی می‌شوند. اگر شما هم به دنبال علل دیر شدن عادت ماهانه هستید، در این مطلب پاسخ سؤال خود را خواهید یافت.

در تنظیم چرخۀ قاعدگی عوامل مختلفی اثر دارند. هر کدام از این عوامل ترشح هورمون‌های مختلف از جمله هورمون‌های جنسی و عملکرد بخش‌های مختلف سیستم تناسلی را تحت الشعاع قرار می‌دهند. اما گروهی از این عوامل بیشترین نقش را در دیر شدن عادت ماهانه و به هم خوردن نظم سیکل قاعدگی دارند. 

می‌توان گفت عواملی مانند استرس، رژیم غذایی، انجام فعالیت‌های بدنی سنگین، ابتلا به بیماری‌های مختلف و مشکلات تیروئید در تأخیر پریود شدن مؤثر هستند. شما در این بررسی با 10 عاملی که سبب چرخه قاعدگی نامنظم می‌شود، آشنا خواهید شد.

چه عواملی باعث دیر شدن عادت ماهانه می‌شوند؟

خانم‌ها از زمان بلوغ جنسی تا شروع یائسگی به صورت ماهانه با تغییرات جسمی و روانی مواجه می‌شوند که زندگی آنها را تحت الشعاع قرار می‌دهند. این سیکل که به اسم «چرخه قاعدگی» شناخته می‌شود، تحت تأثیر عوامل مختلف قرار می‌گیرد. هر کدام به آسانی باعث بر هم زدن نظم این چرخۀ طبیعی می‌شوند. به این ترتیب سلامت قاعدگی خانم‌ها تحت الشعاع این عوامل است.

خانم‌ها همواره تمایل دارند چندین عاملی که سبب چرخه قاعدگی نامنظم می‌شود را بشناسند. اگر شما هم به دنبال علل دیر شدن عادت ماهانه هستید، در ادامه پاسخ سؤال خود را خواهید یافت.

1- استرس
از عوامل رایجی که این روزها در زندگی هر خانمی مشاهده می‌شوند، استرس و فشارهای عصبی هستند. چالش‌های کاری، تحصیلی و زندگی شخصی، هر کدام به نوعی بر عملکرد طبیعی مغز، ترشح هورمون‌های فعال در سیکل قاعدگی و عملکرد اندام‌های تناسلی مؤثر هستند.

در حقیقت، استرس با تأثیر بر عملکرد هیپوتالاموس و هیپوفیز، میزان ترشح (FSH) و (LH) را تحت الشعاع قرار می‌دهد. به همین واسطه در فازهای فولیکولی و تخمک گذاری تغییراتی به وجود می‌آیند. پس از آنها نیز ترشح هورمون‌های پروژسترون و استروژن تحت الشعاع این تغییرات قرار می‌گیرد. در حالی که مدیتیشن، دوری کردن از شرایط استرس زا و کمک گرفتن از روانشناس و روانپزشک می‌توانند در کاهش اثر استرس مؤثر باشند. 

2- رژیم غذایی
برای اینکه اندام‌های بدن به طور سالم فعالیت داشته باشند، باید نیاز آنها به انواع ویتامین‌ها، مواد معدنی، پروتئین‌ها و اسیدهای چرب غیر اشباع رفع شود. به همین دلیل پزشکان، به ویژه متخصصان زنان و زایمان به خانم‌ها توصیه می‌کنند که برنامۀ غذایی حاوی خوراکی‌های مفید داشته باشند. 

3- افزایش یا کاهش وزن شدید
خوردن انواع فست فودها، غذاهای سرخ کردنی، تنقلات پرکالری حاوی کربوهیدرات و اسیدهای چرب بالا می‌توانند باعث چاقی شوند. در حالی که عدم خوردن انواع میوه و سبزیجات، گوشت قرمز و سفید، تخم مرغ، مکمل‌های غذایی و مغزیجات باعث کاهش وزن می‌شوند.
خانم‌ها در هر دو حالت، با فقدان عناصری مواجه هستند که برای سلامتی آنها ضروری هستند. به همین واسطه عوارضی مانند بی نظمی چرخۀ قاعدگی و دیر پریود شدن را تجربه خواهند کرد. در چنین حالتی، پیروی از رژیم غذایی مناسب می‌تواند راهکار مناسبی در مواجهه با این مشکل باشد.

4- استفاده از روش‌های هورمونی پیشگیری از بارداری‌‌‌
قرص‌های مختلفی برای پیشگیری از بارداری استفاده می‌شوند. راهکارهایی مانند (IUD) و حلقه‌های واژینال نیز در گروه کاربردی‌ترین روش‌های هورمونی جلوگیری از بارداری قرار دارند. استفاده از این روش‌ها باعث ایجاد تغییرات هورمونی می‌شود که چرخۀ قاعدگی نامنظم، لکه بینی و تأخیر در خونریزی پریود را به دنبال دارند.

توصیه می‌کنیم که با مشورت متخصص زنان، راهکارهای مناسب را برای رفع بی نظمی پریود، به کار ببندید یا روش‌های مناسبی را جایگزین کنید.

5- انجام تمرینات شدید و فعالیت‌های سنگین‌


خانم‌هایی که برای در بازۀ زمانی طولانی ورزش‌های سنگین انجام می‌دهند، یا در زندگی روزمره مجبور به انجام کارهای سنگین هستند، چرخۀ قاعدگی نامنظم را تجربه می‌کنند. در حقیقت، انجام فعالیت‌های سنگین و تمرینات شدید، باعث تغییرات هورمونی‌ می‌شوند و فعالیت تخمدان‌ها و رحم نیز از مسیر طبیعی فاصله می‌گیرد. به تبع آن خانم‌ها شاهد دیر شدن عادت ماهیانه هستند.

انجام یوگا، نرمش‌های هوازی و آرام و کوتاه مدت، دویدن و سایر ورزش‌های سبک نسبت به ورزش‌های سنگین توصیه می‌شوند.

6- بیماری‌های مرتبط با دستگاه تناسلی زنان
گاهی در پی ابتلا به بیماری‌هایی مانند تنبلی تخمدان، حاملگی خارج از رحم، فیبروم‌های رحمی، آدنومیوز، آندومتریوز و کیست تخمدان، علائمی در خانم‌ها بروز می‌کنند که نباید نادیده گرفته شوند. این علائم ممکن است نوسانات خلقی، دردهای شکمی، تأخیر در پریود، خونریزی شدید و طولانی پریود، لکه بینی، خونریزی کم و خفیف پریود و حتی ناباروری باشند. مجموعۀ این علائم می‌توانند به صورت نامنظمی چرخۀ قاعدگی نیز ظاهر شوند.

7- یائسگی زودرس
هنگامی که تغییرات هورمونی به گونه‌ای هستند که فرآیند تخمک گذاری در تخمدان‌ها پیش از ورود به چهل سالگی، متوقف می‌شود، یائسگی زودرس رخ می‌دهد. می‌توان یائسگی زودرس را به عنوان عاملی که سبب چرخه قاعدگی نامنظم می‌شود، معرفی کرد.

خانم‌ها هنگامی که زودتر از زمان معمول دچار یائسگی می‌شوند، پریود نامنظم، خشکی واژن، رابطه جنسی دردناک، تعریق شبانه، گرگرفتگی، اختلالات خواب و خلق پایین را نیز تجربه می‌کنند.

بهتر است به این نکته توجه داشته باشید که با پیروی از رژیم غذایی مناسب، مصرف مکمل‌های غذایی، ورزش کردن و کاهش مصرف خوراکی‌های کافئین دار، می‌توانید به مقدار قابل توجهی از ابتلا به یائسگی زودرس جلوگیری کنید. 

8- مشکلات تیروئید
هورمون‌های تیروئید، از عوامل مهمی در تنظیم سیکل قاعدگی به حساب می‌آیند. (T4) ،(T3) و (RT3) هنگام بروز بیماری‌های کم کاری یا پرکاری تیروئید، بر میزان ترشح (FSH) و (LH) اثر می‌گذارند. به این ترتیب اختلال عملکرد تیروئید را عاملی که سبب چرخه قاعدگی نامنظم می‌شود، معرفی می‌کنند. بیشترین تأثیر این هورمون‌ها بر فرآِیند تخمک گذاری است که تغییرات هورمونی را نیز به دنبال دارند. در نتیجه می‌توان انتظار داشت که تأخیر در عادت ماهیانه نیز رخ دهد.

در این حالت توصیه می‌شود که خانم‌ها اختلالات تیروئید را تحت نظر متخصص غدد رفع نمایند. در صورت تداوم مشکلات مرتبط با سلامت قاعدگی، مانند پریود نامنظم و اختلالات هورمونی نیز بهتر است با متخصص زنان مشورت کنند.

9- بارداری


یکی از مهم‌ترین عللی که خانم‌ها به واسطۀ آن، با بی نظمی چرخۀ قاعدگی مواجه می‌شوند، بارداری است. به بیان دیگر، بارداری با تغییرات هورمونی قابل توجه، تغییرات جسمی و نوسانات خلقی همراه است. بنابراین می‌توان انتظار داشت که چرخۀ قاعدگی از روال طبیعی خود خارج شود. 

هنگامی که خانم‌ها در زمان لانه گزینی تخمک بارور شده قرار دارند، لکه بینی و خونریزی خفیفی را تجربه می‌کنند. اما باید توجه داشته باشند که این اتفاقات، طبیعی هستند. در این حالت پیشنهاد می‌کنیم که در چکاپ‌های دوره‌ای، سؤالات خود را با پزشک متخصص زنان در میان بگذارید.

10- بیماری‌های مزمن
ابتلای خانم‌ها به بعضی بیماری‌ها مانند بیماری‌های عفونی مقاربتی، مشکلات تیروئید، دیابت، بیماری‌های غده فوق کلیوی، اختلالات کبد و سرطان، اختلال در ترشح هورمون‌های مختلف را به دنبال دارد. به همین دلیل مجبور به مصرف داروهایی هستند که عوارض بیماری‌ها از جمله ترشح هورمون‌های مختلف را کاهش دهند. همین موضوع به خودی خود روی ترشح استروژن و پروژسترون اثر دارد. 

در این شرایط، پزشک درمانگر و متخصص زنان روش‌های درمانی مؤثر را ارائه می‌دهند تا همزمان با درمان بیماری مزمن، نظم چرخه قاعدگی به حالت اول برگردد.


10 عاملی که سبب چرخۀ نامنظم قاعدگی می‌شود، شامل استرس، رژیم غذایی، بیماری‌های مزمن، یائسگی زودرس و ورزش‌ها و فعالیت‌های سنگین هستند. عوامل مؤثر در تأخیر پریود با تأثیر بر عملکرد اندام‌های مختلف و تغییر تعادل هورمون‌ها باعث بی نظمی چرخۀ قاعدگی می‌شوند. اما مشورت با متخصص زنان می‌تواند راهکارهایی برای درمان تأخیر در عادت ماهانه به همراه داشته باشد.