ميان بازگشتن به گذشته و كشيده شدن به آن، فرق بسياري وجود دارد. گاهي ما براي درك موقعيت تازه‌اي از خود به تاريخ برمي‌گرديم. اما بارها پيش آمده كه ناخواسته از اشيا و اسنادي كه بر جا مانده‌اند، به گذشته دوري كشيده شده باشيم. آثاري كه موجب حيرت بازگشتن به گذ

سه‌شنبه ۷ اردیبهشت ۱۳۸۹ - ۰۰:۰۰
خوشنويسي موسيقي سكوت
خوشنویسی موسیقی سكوت نسل امروز برای دستیابی به شكوهی كه از دیرباز به یادگار مانده است چاره‌ای ندارد جز آنكه به گذشتگان و آثار به جا مانده از آنان چشم بدوزد و از آن درس بگیرد؛ آثار به یادگار مانده از روزگار پیش از این می‌تواند همیشه چراغ راهی باشد برای نسل امروز؛ چراغی كه ریشه در سنت و فرهنگ دیرینمان دارد. میان بازگشتن به گذشته و كشیده شدن به آن، فرق بسیاری وجود دارد. گاهی ما برای درك موقعیت تازه‌ای از خود به تاریخ برمی‌گردیم. اما بارها پیش آمده كه ناخواسته از اشیا و اسنادی كه بر جا مانده‌اند، به گذشته دوری كشیده شده باشیم. آثاری كه موجب حیرت بازگشتن به گذشته‌اند، همیشه مورد تمجید بوده و خواهند بود. مرز میان شاهكارهای هنری قدما و دیگر دستاورد‌های نیاكان در عمق همین برانگیختگی احساس است؛ اگر چه نباید تلاش امروزیان را براساس اصول و قواعدی كه از گذشته به جا مانده نادیده گرفت. به گزارش همشهری ،نسل امروز برای دستیابی به شكوهی كه از دیرباز به یادگار مانده است چاره‌ای ندارد جز آنكه به گذشتگان و آثار به جا مانده از آنان چشم بدوزد و از آن درس بگیرد؛ آثار به یادگار مانده از روزگار پیش از این می‌تواند همیشه چراغ راهی باشد برای نسل امروز؛ چراغی كه ریشه در سنت و فرهنگ دیرینمان دارد. تردیدی نیست كه هنر ایرانی از دیرباز برپایه شناخت و آگاهی شكل گرفته است؛ شناختی كه برآمده از فرهنگ این مرز و بوم است. هنر خوشنویسی یكی از مهم‌ترین هنرهای اصیل ایرانی است اگر چه این هنر در زمره هنرهای اسلامی محسوب می‌شود اما خلاقیت‌های گوناگون ایرانیان در طول دوره‌های گذشته موجب رونق و اعتلای بیشتر این هنر شده است. در دوران معاصر نیز هنر خوشنویسی شاهد تغییرات بسیاری بوده و تا به امروز شاهد نوآوری‌ها و ابداعات این هنر چه در تركیب با سایر هنرها و چه ابداع خطوط جدید كه از جمله ویژگی‌های این هنر است،‌ بوده‌ایم. خوشنویسی ایرانی، عمری 1200 ساله دارد. در ایران خوشنویسی همزمان با اسلام آغاز شد. ابتدا برای نگارش قرآن از خطی استفاده شد كه «كوفی» نام گرفت. سپس خطوط «ریحان»، «محقق»، «رقاع»، «نسخ» و «ثلث» به‌وجود آمد كه این خطوط (خطوط سته) را به ابن مقله پارسی منسوب می‌كنند. ایرانیان در دوره تیموریان، خطی را خاص خود به نام تعلیق به‌وجود آوردند، از آنجا كه این خط در كمال زیبایی، پیچیدگی زیادی داشت، نوشتن و خواندن آن سخت بود، خطی به نام «نستعلیق» به‌وجود آمد (از پیوند و تركیب خط نسخ و تعلیق) كه میر‌علی تبریزی آن را سامان داد و برای آن قواعدی نوشت كه تا امروز از همان قواعد در اشاعه و تعلیم خط نستعلیق استفاده می‌شود. خط نستعلیق در دوره صفویه به اوج زیبایی‌اش رسید و میرعماد الحسنی بر قله این خط ایستاد. اواخر دوره صفوی و اوایل افشاریه خطی به نام «شكسته نستعلیق» به‌وجود آمد و درویش عبد‌المجید طالقانی، این خط را چنان زیبا نوشت كه تا امروز هیچ خوشنویسی به زیبایی او ننوشته است. خط نستعلیق، شناسنامه ایرانیان است و پس از شعر ناب ایران، با این هنر می‌توانیم خود را به جهانیان معرفی كنیم. خط ایرانی، هویت و شخصیت ایرانی است كه به واسطه زیبایی و ظرافت خاص‌اش عروس خط‌های جهان نام گرفت و زینت بخش مشهورترین موزه‌های دنیا شده است. این خط از زیبایی، پیچ و تاب و ظرافت خاصی برخوردار بوده وبا سرعت بیشتری نگارش می‌شد. از این خط بیشتر در نوشتن فرمان‌ها و بیاض‌ها و... استفاده می‌شد. تا اواسط دوره قاجار خط نستعلیق به همان شیوه میرعماد نوشته می‌شد كه با ظهور چاپ سنگی و انتشار روزنامه و نشریات، میرزا‌محمد‌رضا كلهر تغییراتی در این خط به‌وجود آورد كه ضمن حفظ اصول و زیبایی، قابلیت استفاده در چاپ سنگی را داشت. این تغییرات سبب شد شیوه‌ای جدید در خط نستعلیق به‌ وجود آید و از دوره ناصری به بعد اغلب خوشنویسان به این شیوه، نوشتند. پس از كلهر، عماد‌سیفی قزوینی(عمادالكتاب) از آثار وی مشق كرد و ضمن كمال بخشیدن به این شیوه آن‌را رواج داد. عمادالكتاب، آخرین حلقه از سلسله خوشنویسان پیشین است كه خط نستعلیق را به دوره معاصر متصل كرد. پس از عمادالكتاب (دوره قاجار) در خوشنویسی ایران ركودی به‌وجود آمد كه با همت معلم بزرگ خط نستعلیق معاصر، زنده یاد استاد سید‌حسین‌میرخانی فرزند سید‌مرتضی‌برغانی (از شاگردان میرزا‌محمد‌رضا كلهر) احیا شد. وی در سال‌1329 به اتفاق استادان بزرگی چون علی‌اكبر كاوه، ابراهیم بوذری، سید‌حسن میرخانی، استاد زنجانی و... با حمایت وزارت فرهنگ و هنر، كلاس‌های آزاد خوشنویسی را بنا نهاد كه از سال‌1346 با نام انجمن خوشنویسان ایران به كار خود ادامه داد. خط ایرانی، هویت و شخصیت اكبر ساعتچی، رئیس هیأت‌مدیره انجمن صنفی خوشنویسان ایران اظهار داشت: تمام خوشنویسان امروز با واسطه و بی‌واسطه شاگردان استاد سید‌حسین میرخانی محسوب می‌شوند و خوشنویسی امروز ایران مدیون این معلم بزرگ است. اكبر ساعتچی با اشاره به اینكه خط نستعلیق هویت و شخصیت ایران پس از شعر است افزود: خط نستعلیق، شناسنامه ایرانیان است و پس از شعر ناب ایران، با این هنر می‌توانیم خود را به جهانیان معرفی كنیم. خط ایرانی، هویت و شخصیت ایرانی است كه به واسطه زیبایی و ظرافت خاص‌اش عروس خط‌های جهان نام گرفت و زینت بخش مشهورترین موزه‌های دنیا شده است. این استاد خوشنویسی گفت: متأسفانه در سال‌های اخیر، هنر خوشنویسی، مظلوم واقع شده و هنرمندان خوشنویس حتی هنرجویان این رشته از هیچگونه حمایت دولتی و نهادهای مسئول برخوردار نیستند. این در حالی است كه خوشنویسی همیشه در خدمت كلام الهی(قرآن) و شعر و ادبیات و عرفان بوده و بدین سبب خوشنویسی را هنر قدسی نامیده‌اند. در تمام دوران‌ها، دولت‌ها حامی هنرمندان و هنرهای ملی و بومی بوده و هستند و برای حفظ میراث با ارزش هنری، تاریخی و ملی خود می‌كوشند. امروزه نهادهای فرهنگی و هنری كشور، برنامه و عملكرد درستی در این راستا نداشته تا آنجا كه بسیاری از آثار باارزش و تاریخی این كشور در حال به تاراج رفتن است. تنظیم برای تبیان : مسعود عجمی

برچسب‌ها

پربازدیدها

پربحث‌ها