از بلوغ تا نبوغ اساتيد شاگردان تاليفات و تقريرات اساتيد ايشان در تهران در مدرسه مروي از حوزه درس فقيه مشهور شيخ عبدالحسين تهراني معروف به شيخ العراقين استفاده نمود و سپس رهسپار سبزوار شد و از محضر حکيم حاج ملا هادي سبزواري جرعه هاي جانبخشي نوش کرد و از فيض دروس حکمت و اخلاق وي بهره مند شد. پس از استفاده از محضر حاج ملا هادي سبزواري بار خود را به سوي نجف اشرف بست و در پيشگاه امام همام مولي الموحدين مشغول به تحصيل شد و به درس خاتم فقيهان شيخ مرتضي انصاري حاضر شد.(1) ملاحسينقلي همداني چنين مي گويد: روزگاري در نجف به درس شيخ انصاري مي رفتم تا اينکه دريافتم که شيخ انصاري هميشه چهارشنبه ها به منزل آيت الله آقا سيد علي شوشتري که در ظاهر از شاگردان درس شيخ انصاري بود مي رود. روزي به بهانه استخاره به منزل آقا سيد علي شوشتري رفته و در زدم وچون خادم آمد در را باز کرد، گفتم: استخاره مي خواهم. آقا سيد علي فرمود: بگوييد بيايد داخل، چون داخل شدم ديدم که شيخ به گونه شاگردان نشسته و آقا سيد علي بسان استادان نشسته و مطالبي مي فرمايند. من نيز در دل خود گذارندم که از اين پس خدمت سيد برسم. آن روز چون جلسه تمام شد و برخاستم سيد به من فرمود: شيخ سرش شلوغ است و کمتر مي تواند اينجا بيايد اما شما اگر خواستيد مي توانيد ديگر روزها نيز اينجا بياييد. بدينسان فرزانه اي را که آخوند ملاحسينقلي به دنبالش بود يافت. شاگردان عارف بزرگ ملا حسينقلي همداني، در طول زندگي با برکت خود، شاگردان زيادي را تربيت کرده که ره کدام از آنها، همچون ستاره اي فروزان، فرا راه عاشقان و شيفتگان لقاي حق شده و افتخار ديگري براي تاريخ حوزه هاي علميه رقم زدند. آخوند، شاگردان خود را سه دسته کرده بود: يک دسته روزها به محضر او شرفياب مي شدند و دسته ديگر شب ها، بعد از نماز مغرب و عشا و دسته ديگر سحرها. شاگردان مکتب ملاحسين‌قلي را بيش از سيصد نفر ذکر کرده‌اند که نام چند تن از سرآمدان آنان بدين قرار است: ۱- سيد احمد کربلايي ۲- سيد ابوالقاسم‌ اصفهاني (دامادش) ۳- سيد آقا دولت‌ آبادي ۴- شيخ محمد بهاري ۵- شيخ باقر قاموسي ۶- ميرزا جواد ملکي تبريزي ۷- سيد محمد سعيد حبوبي ۸- شيخ‌ آقارضا تبريزي ۹- شيخ‌علي (پسرش) ۱۰- شيخ علي قمي ۱۱- سيد محمود طالقاني نجفي ۱۲- شيخ موسي شراره 13- آيت الله شيخ محمدرضا تنکابني تأليفات و تقريرات 1- تقريرات دروس فقه و اصول شيخ انصاري ۲- صلاة‌المسافر ۳- تقريرات درس فقه: در مبحث رهن که يکي از شاگردانش نوشته و در کتابخانه مرحوم محدث نوري موجود است. ۴- تقريرات درس فقه در چهار جلد ۵- امالي: در موضوع اخلاق که بعضي از شاگردانش آن را جمع آوري کرده‌اند. ۶- تقريرات درس آقا سيدعلي شوشتري که به حسينيه شوشتريهاي نجف وقف شده‌است. ۷- مکاتبات و دستورالعمل‌ها: ميرزا اسماعيل تبريزي آنها را جمع کرده و در کتاب تذکره‌المتقين به چاپ رسانده‌است. (1). پايگاه صالحين تهيه و تنظيم: محمد حسين امين - گروه حوزه علميه تبيان