آيت‌اللّه محمدتقي ستوده ولادت تحصيلات ورود به حوزه علميه قم بر کرسي تدريس تأليفات و تحقيقات رحلت و تشييع ولادت آيت‌اللّه محمدتقي ستوده، در ۱۴ ذيحجه سال ۱۳۴۰ق. مطابق با سال ۱۳۰۰ ش. در خانواده‌اي روحاني در اراک - که آن وقت سلطان‌آباد نام داشت - ديده به جهان گشود و در يک خانواده‌اي مذهبي زير سايه پدري فاضل، عالم و با فضيلت، رشد و نمو کرد، تا به سنين نوجواني رسيد.و با توجه به اين که در سيزده سالگي پدرش از دنيا رفت، براي تأمين مايحتاج زندگي حدود دو سال در نزد يکي از بستگان در بازار، مشغول خريد و فروش شد؛ ولي علاقه به ادامه تحصيل او را بر آن داشت که سر انجام بازار را رها کند و به تحصيل علوم حوزوي بپردازد. پدر ارجمند استاد ستوده، عالم عامل حضرت حجة الاسلام و المسلمين شيخ رحمت اللّه ستوده، معروف به قاضي عراقي، از شاگردان آية اللّه العظمي ميرزا محمد تقي شيرازي ( م 1338 ق ) و آية اللّه ميرزا جهانگير خان قشقايي ( م 1328 ق) بود. او شخصي آزاد مرد، راسخ، غيور، و در احکام اسلامي و نهي از منکر، بسيار جدّي بود و در برابر بدعت گزاران و منحرفين موضع گيري شديد و پر صلابت داشت؛ به طوري که در باره اش مي گفتند: « اگر کوهها بلرزد، او متزلزل نمي شود.» شيخ رحمت اللّه در اصفهان با آية اللّه بروجردي (ره) ارتباط داشت؛ و در اراک بين ايشان و آية اللّه حاج شيخ عبد الکريم حائري (ره) کمال دوستي و صميميت برقرار بود؛ به طوري که مرحوم آية اللّه العظمي شيخ محمد علي اراکي (ره) مي فرمود: « آية اللّه حائري مردم را در حلّ و فصل امور به ايشان ارجاع مي دادند. او به گونه اي مدبّرانه و هوشمندانه به حل مشکلات مردم مي پرداخت که مورد رضايت و خوشنودي آقاي حائري مي شد.» تحصيلات مراحل تحصيلات حضرت آيت اللّه ستوده (ره) از زبان خودش چنين آمده: «من در سنين نوجواني چند سالي در بازار بودم. در اين ايام شب ها در اراک به خدمت آقاي شيخ علي غفاري و آقاي شيخ ابوالقاسم موچاني به تحصيل دروس ادبيات عرب مشغول شدم و روزها به بازار مي رفتم. سرانجام به سبب علاقه شديدي که به تحصيلات علوم ديني و حوزوي داشتم، بازار را رها کرده، و در سال ۱۳۲۰شمسي (در سن ۲۰ سالگي) به مدرسه علميه حاج محمد ابراهيم وارد شدم. تا ابتداي سال ۱۳۲۶ در همين مدرسه به تحصيل و مباحثه ادامه دادم. اساتيد بنده در اين مدرسه عبارت بودند از آقايان: حاج شيخ فضل اللّه نصير الاسلامي، حاج سيد محمدباقر شهيدي گلپايگاني و حاج شيخ محمد امامي خوانساري؛ در خدمت ايشان مقداري شرح لمعه، قوانين و قسمتي از کفايه را خواندم. و همچنين در حضور آقاي حاج عليجان واعظي کَرَهْرودي، شرح لمعه را آموختم. در ضمن کتاب مطوّل و قسمتي از شرح لمعه را در نزد حاج آقا علي ميريحيايي آموختم.» ورود به حوزه علميه قم آية اللّه ستوده در ادامه سخن مي فرمايد: در آغاز سال 1326 ش. به قم مشرف شده و وارد حوزه علميه قم گشتم. قسمت ديگر ي از دروس سطح را که باقي مانده بود، در محضر آقايان: حاج شيخ مرتضي حائري (م 1406 ق)، آميرزا محمد مجاهدي تبريزي، آقا شيخ محمود علمي اراکي، آقا شيخ محمود عرب اراکي و حاج شيخ عبدالجواد جبل عاملي اصفهاني به پايان رساندم. پس از آن در دروس خارج فقه و اصول اساتيد ذيل شرکت نمودم: 1. درس خارج فقه آية اللّه العظمي حاج آقا حسين بروجردي (ره) (م سال 1380 ق). به مدت سيزده سال که عمدتاً بحث صلوة بود و مدتي هم بحث خمس و قضاء و شهادات و مقداري از اصول فقه را در نزد ايشان آموختم. 2. مدّتي در درس خارج فقه مرحوم آية اللّه حاج سيد احمد خوانساري (م 1405 ق) در بحث قضاوت و شهادات شرکت نمودم. و در ضمن چند سال در ايّام تعطيلي، کتاب شرح تجريد علّامه، و کتاب شوارق را در محضر درس ايشان آموختم. 3. مدت هفت سال در درس خارج فقه حضرت آية اللّه آقاي حاج سيد محمدرضا گلپايگاني (م 1412 ق) که در محور بحث مکاسب محرّمه، نکاح و حج بود، در منزل ايشان شرکت نمودم. 4. به مدت هفت سال، يک دوره درس اصول فقه را در محضر درس آية اللّه حاج سيد محمد محقّق داماد(م 1388 ق) خواندم. 5. به مدت هفت سال نيز در درس خارج اصول فقه آية اللّه شيخ محمد علي اراکي (م 1413 ق) نمودم. با توجه به اين که اين سال هاي درسي غالباً در عرض هم بود؛ مثلاً در يک سال به درس آيات عظام: بروجردي، گلپايگاني و محقق داماد مي رفتم. بر کرسي تدريس از مهم ترين امتيازات و توفيقات استاد ستوده، که او را در اين جهت نمونه و ممتاز و به تعبير بعضي بي نظير کرده، مسئله تدريس و شاگرد پروري او در طول بيش از چهل سال است. و به تعبير برخي، او نيم قرن بر کرسي تدريس نشست و به تربيت شاگرد پرداخت و با بياني روان و شيوا و نشاط بخش، توانست شاگردان زبده و برجسته اي پرورش دهد. او خود در اين باره مي گويد: در همان سال هايي که در اراک درس مي خواندم، کتاب هاي سيوطي و مطوّل را تدريس مي کردم. و از سال 1326 ش که وارد قم شدم تا سال 1369 (43 سال) به تدريس و تعليم کتب زير اشتغال داشتم: 1. سه دوره معالم الاصول؛ 2. پنج دوره شرح لمعه؛ 3. بخش عمده اي از قوانين الاصول؛ 4. هفت دوره مکاسب مرحوم شيخ انصاري (ره) (از ابتداي بيع تا آخر خيارات) و همچنين رساله تقيّه وي در سال ۷۶ به عنوان مدرس نمونه برگزيده شد. تأليفات و تحقيقات در مورد آثار قلمي و تحقيقات علمي او مي توان به آثار زير اشاره کرد: ۱- تقريرات درس فقه و اصول آيت اللّه العظمي حاج آقا حسين بروجردي (ره) که اخيراً بخشي از اين تقريرات، که پيرامون مسأله قبله است، با تحقيق و تصحيح فرزندش حضرت حجة الاسلام و المسلمين آقاي شيخ مهدي ستوده، در مجلّه فقه اهل البيت (سال 6، ش 23) در 73 صفحه چاپ و منتشر شد. آيت اللّه العظمي بروجردي اين تقريرات را در تاريخ 19 ذيعقده سال 1369 ه. ق تا 24 ربيع الاول 1370 ه. ق. تدريس کرده است. ۲- تقريرات درس اصول آيت اللّه محقق داماد (ره) . ۳- شرکت در تدوين کتاب مهم «جامع احاديث الشيعه» تحت نظر آيت‌اللّه بروجردي (ره) . رحلت و تشييع عارضه سخت چشم و کهولت سن و بيماري موجب شد که آيت‌اللّه ستوده، پس از پشت سر نهادن يک دوره بيماري، در ۸۰ سالگي (به سال قمري) در روز يک شنبه ۲۸ صفر الخير ۱۴۲۰ ق، (۲۳خرداد ۱۳۷۸ش)، مطابق با روز رحلت پيامبر اکرم (ص) و شهادت امام حسن مجتبي (ع) ساعت پنج بعد از ظهر در بيمارستان کامکار به لقاء‌اللّه پيوسته، و چشم از جهان فاني فرو بندد. پيکر مطهر اين استاد فرزانه بعد از ظهر روز دوشنبه ۲۹صفر از مسجد امام حسن عسکري (ع) به سوي حرم حضرت معصومه (س) تشييع شد. پس از اداي نماز به امامت آيت اللّه شيخ حسين وحيد‌خراساني، در مسجد موزه به خاک سپرده شد. منبع: سايت خيمه تهيه و تنظيم: فريادرس گروه حوزه علميه