آيت الله حاج سيد يونس موسوي نجفي اردبيلي ولادت تحصيلات بازگشت به وطن سفر به مشهد مقدس تبعيد به زادگاه شاگردان ولادت آيت الله حاج سيد يونس موسوي نجفي اردبيلي فرزند سيد محمد تقي فرزند ميرفتحعلي، فرزند سيفعلي اردبيلي است که همگي کسوت وروحانيت حيات پربار خود را سپري کردند. ميرفتحعلي اردبيلي، جد ايشان، از عرفاي بلندپايه اي است که دستورالعمل عرفاني در اختيار شيخ مرتضي انصاري گذاشته است. ايشان يکي از فقهاء عظام در قرن چهاردهم هجري قمري مي باشد که در سال 1293 هجري قمري ( برابر با 1255 هجري شمسي ) در خاندان علم و فضيلت و سيادت و روحانيت ديده به جهان گشود . اجداد ايشان همگي از روحانيون سر شناس منطقه بود ه اند. تحصيلات سيد پس از گذران دوران کودکي تحت تعليم و تربيت والد خود، قرائت قرآن و دروس مکتب خانه اي و مقدمات علوم حوزوي را فرا گرفت و درحلقه درس علماء وقت حوزه علميه اردبيل ، از آن جمله حضرت آيت الله سيد مرتضي خلخالي وارد گرديد و در سنين نوجواني با توجه به استعداد درخشان خود به رتبه بالائي از علم دست يافت . در سال1310 ق ( برابر با 1271 ش) ، عازم حوزه علميه زنجان گشت و مدت دو سال از دروس معقول و منقول عالم عامل و فقيه زاهد آيت الله العظمي آخوند ملا قربانعلي زنجاني معروف به( حجت الاسلام زنجاني ) و آيت الله آخوند ملا سبز علي زنجاني و آيت الله مجيد حکمي رضوان الله عليهم - بهره گرفت . وي در سال 1313ق ( برابر با 1273ش) به حوزه علميه نجف اشرف که در آن زمان با حضور علماءو فقهاء و فلاسفه بزرگ يکي از پرفروغترين دورانهاي خود را سپري مي کرد ، عزيمت نمود و از محضر آيات عظام و علماء اعلام فاضل شربياني ، شريعت اصفهاني ، سيد محمد کاظم طباطبائي يزدي و آخوند ملا محمد کاظم خراساني قدس الله اسرارهم کسب فيض نمود و به رتبه عالي اجتهاد نائل گرديد . سيد در ميان اساتيد عالي مقام خود بيش از همه به آخوند خراسا ني اختصاص يافته و مدت چهارده سال از محضر پر فيض ايشان مستفيض شد به گونه اي که بعنوان يکي از برجسته ترين شاگردان آن بزرگوار معروف گشت . حضرت آيت الله سيد يونس اردبيلي پس از رحلت استاد نامي خود آخوند خراساني به سال 1329ق در حوزه علميه نجف بر کرسي تدريس نشست و جويندگان علم و فضيلت را از گنجينه دانش خود بهره مند ساخت . ايشان پس از چند سال و همزمان با دوران مرجعيت زعيم عاليقدر و مجاهد جهان تشيع حضرت آيت الله العظمي ميرزا محمد تقي شيرازي - قدس سره به کربلاي معلي مشرف شد و در کنار حضرتش به مجاهدت در راه اسلام همت گماشت و براي مدتي نيز اداره حوزه علميه نجف اشرف از جانب آن مرجع بزرگ بعهده ايشان واگذار شد . بازگشت به وطن آيت الله سيد يونس اردبيلي در سال 1346ق در حالي که از علماء و فقها بر جسته سرشناس حوزه مقدس نجف اشرف بشمار مي رفت به زادگاه خود دار الارشاد اردبيل مراجعت نمود . از آنجا که در اين تاريخ عده اي از علماء و فقهاء عظام حوزه علميه اردبيل همچون آيات عظام ميرزا يوسف مجتهد اردبيلي ، ميرزا علي اکبر آقا مجتهد ، ميرزا عبد الله اردبيلي ، شيخ ستار اردبيلي و شيخ حسن طاهري و ديگران ، چهره در نقاب خاک کشيده بودند ، آقا سيد يونس بعنوان يکي از علماء اعلام در مسند افتاء و مرجعيت و تدريس و ارشاد نشست و به رتق و فتق امور ديني منطقه در کنار علماء اعلام همت گمارد . سفر به مشهد مقدس ايشان در پانزدهم ربيع الاول سال 1354ق ( مصادف با 25 خرداد ماه سال1314 ش ) بقصد اقامت و مجاورت، عازم مشهد مقدس گرديد و مورد استقبال علماء و عموم طبقات آن سامان واقع شد . بلافاصله پس از ورود آيت الله العظمي سيد يونس اردبيلي موج واقعه ننگين کشف حجاب رضا خاني به مشهد مقدس فرا رسيد و آيت الله سيد يونس اردبيلي در کنار آيت الله حاج حسين قمي و آيت الله ميرزا محمد آقا زاده و ديگرعلماء حوزه علميه مشهد مقدس، رهبري نهضت مقاومت در برابر اقدامات ضد ديني رضا خان را عهده دار گرديد . تبعيد به زادگاه پس از فاجعه کشتار مردم بپاخاسته در مسجد گوهر شاد ، در اواسط ربيع الثاني 1354 ق ( برابربا اواخر تيرماه سال 1314 ش ) آيت الله اردبيلي به همراه جمعي ديگر از علماء مشهد دستگير و در تهران زنداني مي گردند و پس از محاکمه ، ايشان را به زادگاه خود اردبيل تبعيد مي کنند . آيت الله سيد يونس اردبيلي در دوره دوم حضور خود در اردبيل نيز منشاء خدمات و مرجع مراجعات ديني و علمي گشته و به تدريس و تبليغ و اقامه جماعت و ديگر شئونات و وظايف روحانيت همت گماشت . پس از سقوط رضاخان در سال 1320ش آيت الله سيد يونس اردبيلي مجددا به مشهد مقدس بازگشته و در عداد مراجع معظم جهان تشيع قرار مي گيرد . ايشان در ميان علماء و فقهاء و بزرگان عصر خويش علاوه بر اشتهار علمي و فقهي در حد مرجعيت ، به ويژگيهاي چون تقدس ، تقوي ، زهد ،بي اعتنائي به زخارف دنيا ، شجاعت ، صراحت لهجه و اهتمام به نهي از منکر و امر به معروف شناخته مي شوند و مورد تکريم و تعظيم فوق العاده بزرگاني چون حضرت آيت الله العظمي حاج آقا حسين بروجردي، حضرت آيت الله العظمي حاج آقا حسين طباطبائي قمي ، حضرت آيت الله العظمي محمد هادي ميلاني ، حضرت آيت الله سيد ابوالقاسم کاشاني و ديگر اعاظم عصر خود واقع شد ه اند . حضرت امام خميني - قدس سره الشريف - عليرغم اينکه از تعداد معدودي از از علماء و مراجع نام برده و تجليل کرده اند ، بارها و در موارد متعدد از ايشان ياد کرده و آن بزرگوار را مايه افتخار دانسته و از مبارزات سياسي و روحيه ستم ستيزي ايشان تمجيد نموده اند . مقام معظم رهبري حضرت آيت الله خامنه اي - مد ظله العالي - نيز ايشان را يکي از علماء مجاهد عصر حاضر دانسته مقام عالي ايشان را ستوده اند . شاگردان حضرت آيت الله العظمي سيد يونس اردبيلي علاوه بر تربيت شاگرداني چون : 1 آيت الله العظمي سيد محمد حجت کوه کمره اي 2 آيت الله شيخ محمد واعظ زاده خراساني 3 آيت الله شيخ محمد علمي اردبيلي 4 آيت الله حاج آقا مروج 5 آيت الله شيخ کاظم مدير شانه چي 6 عالم رباني حضرت حجت الاسلام و المسلمين حاج شيخ عبدالرحيم جعفري 7 حضرت حجت الاسلام و المسلمين حاج شيخ يوسف صاحب الزماني 8 مرحوم حجت الاسلام و المسلمين دکتر سيد جواد مصطفوي و بسياري ديگر ، تاليفاتي نيز در زمينه فقه و اصول از خود به يادگار گذاشته اند که از آن جمله : 1 رساله اي در صلوه المسافر 2 رساله اي در قاعده لاضرر 3 رساله اي در فروعات علم اجمالي 4 رساله اي در بحث ترتب 5 رساله اي در معتقدات القاصر در اصول الدين 6 حاشيه بر کتاب عروه الوثقي 7 دوره کامل رساله عمليه با نام ( وجيزه المسائل ) وفات نهايتا اين مرجع عاليقدر و فقيه عالي مقام و عالم رباني در 21 ذيقعده سال 1377ق ( برابر با 30 ارديبهشت ماه سال 1337 ش ) به ديار باقي شتافت و پس از تشييع با شکوه پيکر مطهرش در پايين پاي مقدس حضرت ثامن الحجج امام علي بن موسي الرضا _ عليه و علي آبائه و ابنائه آلاف التحيه و الثنا - به خاک سپرده شد . - رحمه الله عليه رحمه واسعه - تهيه و تنظيم: فريادرس گروه حوزه علميه