• مشکی
  • سفید
  • سبز
  • آبی
  • قرمز
  • نارنجی
  • بنفش
  • طلایی
مطالب مرتبط
  • جشن نوروز 1
    جشن نوروز 1
    کلمه جشن هم که در اين اصطلاح به کار رفته با (يشتن) پهلوي و (يزشن) پازند و (يسنا) و (يشت) اوستائي از يک ريشه و به معني نيايش و ستايش و مجازاً برپا داشتن آئين و رسوم و تشريفات (اعم از سوگ و سور) است. ...
  • جشن نوروز در داستانهای ملی
    جشن نوروز در داستانهای ملی
    «و آنچه از پس او است پنج روز همه جشن‌ها است و ششم فروردين ماه «نوروز بزرگ» است زيرا که خسروان بدان پنج روز حق‌هاي حشم و کروهان بگزاردندي و حاجت‌ها روا کردندي: آن‌گاه بدين روز ششم خلوت کردندي خاصگان را و اعتقاد پارسيان اندر نوروز نخستين است که اول روزي است
  • جشن نوروز 3
    جشن نوروز 3
    نوروز روزي است که خداي تعالي عهدنامه‌اي از ارواح بندگان خود گرفته که او را بندگي نمايند و ديگري را با او شريک نسازند و ايمان بياورند به فرستاده‌ها و حجت‌هاي او و «ائمه معصومين صلوات الله عليهم اجمعين»، اول روزي است که آفتاب طلوع کرده ...
عضویت در خبرنامه
  • تعداد بازديد :
  • 15495
  • چهارشنبه 28/12/1387
  • تاريخ :

نوروز در اشعار پارسی

جشن نوروز 4

گویندگان ایرانی از دیرباز تاکنون در وصف نوروز و جشن فروردین که همراه مواهب گرانبهای طبیعت و هنگام تجدید عهد

بهار نشاط و شادمانی است، داد سخن داده‌اند و ما در ذیل به برخی از لطایف اشعار پارسی در این موضوع اشارت می‌کنیم:

 

نوروز فراز آمد و عیدش به اثر بر
نزد یکدگر و هر دو زده یک بدگر بر
نوروز جهان پرور مانده ز دهاقین
دهقان جهان دیده‌اش پرورده ببر بر
آن زیور شاهانه که خورشید برو بست
آورد همی خواهد بستن به شجر بر...

 

و هم او در قصیدۀ دیگر چنین گوید:

 

نوروز بزرگ آمد آرایش علم

میراث به نزدیک ملوک عجم از جم...

 

فرخی ترجیع‌بند مشهوری در وصف نوروز دارد که بند اول آن چنین است:

پرنده

ز باغ ای باغبان ما را همی بوی بهار آید
کلید باغ ما را ده که فردامان به کار آید
کلید باغ را فردا هزاران خواستار آید
تو لختی صبر کن چندان که قمری بر چنار آید
چو اندر باغ تو بلبل به دیدار بهار آید
ترا مهمان ناخوانده به روزی صد هزار آید
کنون گر گلبنی را پنج شش گل در شمار آید
چنان‌دانی که هرکس را همی زو بوی یار آید
بهار امسال پندار همی خوشتر ز پار آید
وزین خوشتر شود فردا که خسرو از شکار اید

بدین شـایستگی جشنـی بدین بایستگی روزی
ملک را در جهان هر روز جشنی باد و نوروزی

 

منوچهری مسمطی در نوروز ساخته که بند اول آن این است:

 

آمد نوروز هم از بامداد
آمدنش فرخ و فرخنده باد
باز جهان خرم و خوب ایستاد
مرز زمستان و بهاران بزاد
ز ابر سیه روی سمن بوی داد
گیتـی گـردید چـو دارالقـرار

 

هم او در مسمط دیگر گفته:

پرنده

 

نوروز بزرگم بزن ای مطرب نوروز
زیرا که بود نوبت نوروز به نوروز
برزن غزلی نغز و دل‌انگیز و دلفروز
ور نیست ترا بشنو از مرغ نوآموز
کاین فاخته زان کوز و دگر فاخته زانکوز
بر قافیۀ خوب همی خواند اشعار

 

ابوالفرج رونی گوید:

 

جشن فرخندۀ فروردین است
روز بازار گل و نسرین است
آب چون آتش عود افروزست
باد چون خاک عبیر آگین است
باغ پیراسته گلزار بهشت
گلبن آراسته حورالعین است

 

مسعود سعد سلمان از عید مزبور چنین یاد کند:

 

رسید عید و من از روی حور دلبر دور
چگونه باشم بی روی آن بهشتی
رسید عید همایون شها به خدمت تو
نهاده پیش تو هدیه نشاط لهو و سر
برسم عید شها بادۀ مروق نوش
به لحن بربط و چنگ و چغانه و طنبور

 

جمال‌الدین عبدالرزاق گفته:

بهار

 

اینک اینک نوبهار آورد بیرون لشکری
هریکی چون نوعروسی در دگرگون زیوری
گر تماشا می‌کنی برخیز کاندر باغ هست
با چون مشاطه‌ای و باغ چون لعبت گری...
عرض لشکر می‌دهد نوروز و ابرش عارض است
وز گل و نرگس مراد را چون ستاره لشکری

 

حافظ در غزلی گفته:

 

ز کوی یار می‌آید نسیم باد نوروزی
از این باد ار مدد خواهی چراغ دل برافروزی
چو گل گر خرده‌ای داری خدا را صرف عشرت کن
که قارون را غلطها داد سودای زراندوزی
ز جام گل دگر بلبل چنان مست می لعلست
که زد بر چرخ فیروزه صفیر تخت فیروزی
به صحرا رو که از دامن غبار غم بیفشانی
به گلزار آی کز بلبل غزل گفتن بیاموزی...

 

هاتف در قصیده‌ای گوید:

 

نسیم صبح عنبر بیز شد بر تودۀ غبرا
زمین سبز نسرین خیز شد چون گنبد خضرا
ز فیض ابر آزادی زمین مرده شده زنده
ز لطف باد نوروزی جهان پیر شد برنا
بگرد سرو گرم پرفشانی قمری نالان
به پای گل به کار جان سپاری بلبل شیدا...
همایون روز نوروز است امروز و بیفروزی
بر اورنگ خلافت کرده شاه لافتی ماوی

 

قاآنی در قصیده‌ای به وصف نخستین روز بهار گوید:

بهار

 

رساند باد صبا مژدۀ بهار امروز
ز توبه توبه نمودم هزار بار امروز
هوا بساط زمرد فکند در صحرا
بیا که وقت نشاطست و روز کار امروز
سحاب بر سر اطفال بوستان بارد
به جای قطره همی در شاهوار امروز
رسد به گوش دل این مژده‌ام ز هاتف غیب
که گشت شیر خداوند شهریار امروز

 

 


دکتر محمد معین

منبع: برگرفته از کتاب ستاره شمال، یاد واره دکتر محمد معین، به کوشش: دکتر کیانوش کیانی- محمد حسن اصغر نیا، تهران،1386

تهیه و تنظیم : بخش ادبیات تبیان

UserName