• مشکی
  • سفید
  • سبز
  • آبی
  • قرمز
  • نارنجی
  • بنفش
  • طلایی
  • تعداد بازديد :
  • 1857
  • يکشنبه 1385/10/24
  • تاريخ :

ما و فرزندان


سازندگى

نظارت و هدایت

فرصت‏هاى گذرا

برنامه ‏ریزى

فرزندان، بخشى از وجود «والدین» به شمار مى‏آیند. نیك و بد آنان به حساب پدر و مادر گذاشته مى‏شود و شایستگى یا تباهى آنان در حیثیت و آبرو و شخصیت اجتماعى والدین مؤثر است.

از این‏رو، داشتن رابطه‏اى صحیح و سازنده با فرزندان، ضرورى است.

اگر «رابطه» نباشد، یا مطلوب نباشد، عوارض سوء آن دامنگیر والدین مى‏شود. اهتمام به این مسئله، از همین جاست كه حساسیت مى‏یابد و تكلیف تربیتى بزرگ‏ترها را سنگین مى‏كند.


سازندگى

تربیت فرزندانى با فرهنگ و ادب، كارى عظیم، پر مسئولیت و در عین حال خدمت به جامعه و آینده میهن اسلامى، حتى جامعه بشرى است.

این مسئله، هم دشوار است، هم براى آگاهان و دلسوزان، لذت‏بخش و گوارا، چرا كه نوعى سهیم‏شدن در «آینده مملكت» و بالنده ساختن نسل آینده و فرهنگسازى و تمدن‏آفرینى است.

پدران و مادرانِ دلسوز و فرهنگ‏دوست، در كنار دغدغه خاطر و حساسیتى كه نسبت به تأمین و سایر بازى و امكانات آموزشى و تفریحى و شرایط رفاهى و نیازهاى خوراكى و پوشاكى فرزندانِ خود دارند، به تغذیه فكرى و تربیت روحى آنان نیز همّت مى‏گمارند.

رسول خدا صلی الله علیه و آله در اشاره به این رسالت تربیتى و نقش هدایتى پدر نسبت به فرهنگ خانواده مى‏فرماید:

«الرّجل راعٍ عَلى اهلِ بیته و هو مسئولٌ عنهم ...؛(1) مرد، سرپرست و نگهبان خانواده خویش است و نسبت به آنان مسئول است.»

گرچه نمرات خوب و امتیازات بالا و كارنامه درخشان و كسب رتبه‏هاى ممتاز، مایه چشم‏روشنى والدین است، اما كدام پدر و مادرِ آگاهى است كه «اخلاق خوب» و «تربیت شایسته» و تعهد و تدیّن را به حساب نیاورد و براى آن نكوشد؟


نظارت و هدایت

براى دست‏ یافتن به هر هدفى، باید تلاش و سرمایه‏گذارى و برنامه‏ریزى داشت. «تربیت» نیز از این قانون، مستثنا نیست.

وقت گذاشتن براى تربیت فرزندانِ متعهد و مؤدب و فهیم، مهم است. پدر و مادرى كه به علت اشتغالات كارى و ادارى و خانگى و گرفتارى‏هاى روزمره، نمى‏رسند بخشى از وقت خود را صرف رسیدگى به امور درسى و اخلاقى و معاشرتى و دوستانِ فرزندان‏شان كنند، نباید انتظارِ وضعیت مطلوب و امیدبخش در جهات درسى و اخلاقى داشته باشند.

«نظارت»، «هدایت» و «اعانت»، تكلیف حساس والدین نسبت به فرزندان خویش است و بدون آن، میوه باغ زندگى‏شان شیرین و مفید و سالم نخواهد بود.

باید به دوستان، همدرسان و معاشرانِ فرزندان هم نظارت و نسبت به آنان شناخت داشت، تا خداى ‏نكرده از این رهگذر، گرفتار دوستان ناباب و هم‏صحبتانِ مسئله‏دار نشوند و به درس و اخلاق و شخصیت خانوادگى و تربیت روحى آنان ضربه و آسیبى وارد نشود.

تنها معلمان و مربیان نیستند كه وظیفه دارند نوجوانان و كودكان را با شخصیت، دیندار، پاك و متعهد بار آورند و استعدادهاى فكرى و هنرى و اجتماعى آنان را بارور سازند، بلكه والدین هم در ایجاد روحیه «خودباورى» و «خداباورى»، «اعتماد به نفس»، تقوا، عفاف، صدق، نوع‏دوستى و ایثار، مسئول و شریك‏اند.

باید «بذر باور» را در «زمینِ بارور» افشاند.

باید «نهالِ ایمان» را در «بوستانِ جان» كاشت.

و این، كار خود شما نیز هست و همه بار را نمى‏توان بر دوش مربیان و مدرسه و مراكز آموزشى گذاشت و از آنان توقع داشت.

میان «خانه و مدرسه» و «اولیاء و مربیان»، به نوعى همكارى، تعامل، مشورت، تبادل اطلاعات و تجارب باید باشد، تا بافته‏هاى محیط خانه در مدرسه پنبه نشود و آموخته‏هاى محیط درسى، با رفتار نسنجیده درون خانه در تعارض نباشد.

این گونه است كه شاهد شكفتن شكوفه صداقت و خلوص و خدمت، بر شاخسار وجود فرزندان خواهیم بود و آنان را بر اساس شاكله الگوهاى تربیتى، بار خواهیم آورد.


فرصت‏هاى گذرا

فرزندان ما، بیش از آنچه ما تصور كنیم، حساس‏اند و سریع‏تر از آنچه فكر كنیم رشد مى‏كنند و دوران كودكى را پشت سر گذاشته، آماده دریافتِ «نقش» بر «لوح دل»اند.

فرصت‏ها گذرا و پر شتاب است، هم براى بچه‏ها، هم براى اولیا و مربیان.

تا چشم بر هم زنیم، كودك دیروز، نوجوان امروز مى‏شود و نوجوان دیروز، به جوان برومند امروز و خواستار شغل و همسر و خانه و آینده مى‏گردد.

در این فاصله، ما براى آنان چه كرده‏ایم و كدام علم و ادب و اخلاق را به «میراث» گذاشته‏ایم؟ امام على علیه السلام تربیت و ادب را به عنوانِ یك «هدیه خوب» از سوى پدر براى فرزند به شمار آورده، مى‏فرماید:

«ما نَحل والِدٌ وَلدا افضَلَ مِن ادبٍ حسنٍ(2) ؛ هیچ پدرى هدیه‏اى گرانبهاتر از ادبِ نیكو، به فرزندش نبخشیده است.»

گرچه از دوران كودكى تا جوانى، فرصت فراوانى در اختیار والدین است كه در شكل ‏دادن به شخصیت فرزندان‏شان بكوشند، ولى همین زمان طولانى نیز، تا چشم بر هم زنند، گذشته است. كیفیت رفتار و برخوردشان با فرزندان، هر چه صاف‏تر، صمیمى‏تر و دلسوزانه‏تر باشد، موجب جلب اعتماد آنان مى‏شود و توفیق تأثیرگذارى در فكر و روان‏شان افزوده مى‏گردد.

«اوقات فراغت»، یكى از همین فرصت‏هاى گذرا در زندگى فرزندان است كه اگر والدین با برنامه و دقت و دلسوزى آن را پر كنند، كمتر دچار حسرت‏هاى بعدى خواهند شد.

چه تعطیلى‏هاى تابستان و نوروز، چه جمعه‏هاى دوران سال تحصیلى، فرصت مغتنمى است كه مى‏تواند به سرمایه‏اى جهت تأمین نیازهاى روحى، علمى و اخلاقى تبدیل شود. براى آن فرصت‏هاى گذرا، چگونه برنامه‏ریزى مى‏كنیم و چگونه وقت‏هاى خالى را پر مى‏سازیم؟


برنامه ‏ریزى

«زمان»، یك سرمایه است. توانایى‏هاى والدین و فرزندان در گام زدن به سوى «هدف مطلوب» نیز یك سرمایه است. تنظیم شایسته زمان بر مدارِ هدف، نوعى «مدیریت زمان» است كه توفیق را به همراه دارد.

جلوگیرى از هدر رفتن وقت و استعداد و وقت‏كُشى‏هاى تأسف‏بار و مقابله با بى‏برنامگى در زندگى، فاصله ما را تا هدف، كوتاه‏تر مى‏سازد. «برنامه»، از عوامل مهم رشد و موفقیت در تحصیل فرزندان ماست.

تا چه حد فرزندان را به «برنامه‏ریزى» عادت داده‏ایم؟ چه براى درس، چه تفریح، مطالعه، ورزش، تماشاى تلویزیون، دید و بازدید، بازى و ارتباط‏‌هاى بیرون از خانه، خوابیدن و بیدار شدن؟ اگر ما خودمان در چارچوب برنامه عمل نكنیم، چگونه مى‏توانیم فرزندان را منضبط و متعهد بار آوریم؟

دوستى و رفاقت هم باید با برنامه باشد. دوستان و رفقا، سهم مهمى در شكل‏دهى به روحیات و اخلاقیات فرزندان دارند.

آنان كه از برخى ناهنجارى‏هاى رفتارى یا بى‏تعهدى در تكالیف دینى یا مراعات شئون اخلاقى از طرف فرزندان‏شان گله‏مندند و از بهینه‏سازى آن ناتوانند، یكى از راه‌هاى اثرگذار بر رفتار فرزندان، دوستان آنان است. فراهم‏سازى بستر مناسب براى معاشرت و رفاقت با خوبان و پاكان و زمینه‏سازى و كمك براى «دوست‏گزینى شایسته»، مى‏تواند مؤثر باشد.

تأثیرگذارى غیر مستقیم بر رفتار فرزندان، از راه دوستان‏شان عملى‏تر و سریع‏تر است، تا تذكرهاى مستقیم و خطابى و عتابى از سوى والدین.

بارى ... زمان را از دست ندهیم.

كسى كه «سرمایه وقت» را نشناسد و براى بهره‏ورى از آن نكوشد، گرفتار «حسرت فردا» خواهد شد.

مى‏توان از همین «امروز»، با تدبیر، فكر، دقت، مشاوره و برنامه‏ریزى، جلوى حسرت‏هاى «فردا» را گرفت.

عمرها، فرصتِ «كاشتن» و «برداشتن» است و دل و جانِ فرزندان، مزرعه كشتِ خوبى‏ها و كمالات، و ما، دهقان و باغبان!

آینده‏سازان نیز، از رهگذر همین برنامه‏ها و مراقبت‏ها و تربیت‏ها، به رشد و كمال مى‏رسند.

اگر به «آبروى خویش» و «آینده فرزندان» و «اصلاح جامعه» علاقه‏مندیم، مسئله تربیت آنان را شوخى و ساده نگیریم، و گرنه ... مسئولیم.


پى‏نوشت‌ها:

1 ـ مجموعه ورام، ج1، ص6.

2 ـ مستدرك‏الوسائل، ج2، ص625.منبع:مجله پیام زن، شماره 137، جواد محدثى

اگر در خصوص این موضوع سوالی داشتید، به مشاوره تبیان مراجعه نمایید .
مادر نمونه

مادر نمونه

مادر نمونه
روش علاقمندی نوجوانان به عبادت

روش علاقمندی نوجوانان به عبادت

روش علاقمندی نوجوانان به عبادت
جواني از ديدگاه علي عليه‌السلام

جواني از ديدگاه علي عليه‌السلام

جواني از ديدگاه علي عليه‌السلام
علاقه ات را حتما ابراز کن !!

علاقه ات را حتما ابراز کن !!

علاقه ات را حتما ابراز کن !!
UserName
عضویت در خبرنامه