• مشکی
  • سفید
  • سبز
  • آبی
  • قرمز
  • نارنجی
  • بنفش
  • طلایی
  • تعداد بازديد :
  • 9162
  • چهارشنبه 1387/4/5
  • تاريخ :

نگاهي به عوامل برکت‏زا و برکت‏زدا

علل خشكسالي در روايات

باغ ميوه

رابطه معنويت و برکت

آنگاه که در سايه سار معنويت و تقوا، برکات معنوي بر مردم باريدن گيرد، برکت‏هاي مادي نيز کم کم رخ مي‏نمايند و در اين گونه موارد ظاهر مي‏شوند:

1. فزوني در نان و غذا: رسول خدا صلي‏الله‏عليه‏و‏آله مي‏فرمايد: «گرده‏ها و قرص‏هاي نان خود را کوچک بگيريد؛ زيرا با هر قرص کوچک ناني، برکت وجود دارد.»

2. برکت در مال: با بخشش و انفاق مال، برکت مال فزوني مي‏يابد و علي عليه‏السلام هم در اهميت اين امر مي‏فرمايد: «برکة المال في الصدقه.»

3. فرزند صالح: داشتن فرزندان صالح، از مظاهر خير و برکت است. امام باقر عليه‏السلام درباره خيرآوري فرزند مي‏گويد: «هيچ فرزندي بر عبدالمطلب هديه نشد که برکتش از علي عليه‏السلام بيشتر باشد؛ مگر پيامبر خدا صلي‏الله‏عليه‏و‏آله.»

رسول گرامي اسلام در هشداري مي‏فرمايد:

هرگاه خداوند بر امتي خشمگين شود و آنگاه بر آنان عذاب نازل نگرداند؛ نرخ‏هاي آنان را بالا مي‏برد، عمرهاي آنها را کوتاه مي‏کند، تجارت‏شان را به سود نمي‏رساند، ميوه‏هاي درختانشان را سالم و بي‏آفت نمي‏کند، چشمه‏ها و نهرهاي آن‏ها را پر آب نمي‏گرداند و باران را از آنان دريغ مي‏دارد.

اين برکت‏ها در سايه عبادت و حق‏گرايي و وظيفه‏شناسي تداوم مي‏يابد. دعا و ارتباط با خداوند، برکت‏هاي زندگي را زياد مي‏کند. احترام به بزرگترها نيز در افزايش رزق و روزي تأثيرگذار است. در برخي روايت‏ها آمده است: «در سه چيز برکت وجود دارد: معامله مدت دار، قرض به هم دادن و مخلوط کردن گندم و جو براي مصرف خانه، نه براي فروش.»

 

عوامل برکت‏زا

برکت؛ به معناي فزوني، بسياري، خجستگي، يمن، نيک‏بختي و سعادت است.

نظام طبيعت و عالم هستي را نظام علت و معلول و عالم سبب و مسبب دانسته‏اند. در پيدايش و استمرار برکت، نيت‏ها و کردار آدمي نقش به سزايي دارد.

خداوند متعال در قرآن به زيبايي به اين اصل اشاره مي‏کند که:

«وَ لَوْ أَنَّ أَهْلَ الْقُرَى آمَنُواْ وَاتَّقَواْ لَفَتَحْنَا عَلَيْهِم بَرَكَاتٍ مِّنَ السَّمَاء وَالأَرْضِ» (اعراف،‌96)؛‌ و اگر مردم شهرها ايمان آورده و به تقوا گراييده بودند، قطعاً برکاتي از آسمان و زمين بر ايشان مي‏گشوديم.

علامه طبرسي در تفسير اين آيه مي‏نويسد:

خداوند مي‏فرمايد: از شرک و گناهان بپرهيزيد تا ما درهاي برکات و خيرات تکامل‏بخش را، از آسمان به وسيله آمدن باران و از زمين به خاطر روييدن گياهان و به ‏وجود آمدن ميوه‏ها نازل گردانيم. همان گونه که حضرت نوح عليه‏السلام به امت خويش وعده داد و گفت: «يُرْسِلِ السَّماءَ عَلَيْکُمْ مِدْرارًا» (نوح: 11) البته برکات آسمان به «دعا» و برکات زمين به «آسان انجام شدن حوائج و نيازمندي» هم تفسير شده است.

اگر اعمال بندگان بر اساس معيارهاي الهي شکل گيرد، رضايت خداوند را به همراه خواهد داشت و برکت‏هاي بي‏پايان الهي نصيب‏شان خواهد شد.

علامه طبرسي در تفسير خود مي‏نويسد:

خداوند مي‏فرمايد: از شرک و گناهان بپرهيزيد تا ما درهاي برکات و خيرات تکامل‏بخش را، از آسمان به وسيله آمدن باران و از زمين به خاطر روييدن گياهان و به ‏وجود آمدن ميوه‏ها نازل گردانيم.

امام رضا عليه‏السلام مي‏فرمايد:

خداوند متعال به يکي از پيامبران وحي فرستاد که: «هرگاه من اطاعت شوم، راضي مي‏گردم و آن‏گاه که رضايت داشتم، برکت مي‏دهم و برکت من هم بي‏پايان است.»

گفتني است در سايه اجراي عدالت، جامعه به کمال معنوي مي‏رسد و در اين صورت، عنايت الهي شامل حال آنان مي‏گردد و پس از آن، بارش برکات را شاهد خواهيم بود، چنان که حضرت علي عليه‏السلام به اين مهم اشاره مي‏کند که: «بِالعَدْلِ تَتَضاعَفُ الْبَرَکاتُ؛ به سبب عدل، برکات چند برابر مي‏شود.»

از اين سخنان بر مي‏آيد که در برکت، جنبه الهي و معنوي هم بسيار تأثيرگذار است و اين به فزوني، تعالي و ماندگاري نعمت کمک مي‏کند و در نهايت، انسان را به سلامت دنيوي و سعادت اخروي نزديک مي‏سازد.

 

عوامل برکت‏زدا

گناهان و نافرماني‏ها، موجب سلب برکت در مال و عمر و زندگي است. در آيه‏اي آمده است: « وَلَكِن كَذَّبُواْ فَأَخَذْنَاهُم بِمَا كَانُواْ يَكْسِبُونَ» (اعراف: 96)؛ «آنان، يعني قوم هود، صالح، شعيب، نوح و لوط آيات الهي و پيامبران را تکذيب کردند و ما هم آنها را به کيفر اعمال زشت خويش رسانديم.»

باغ ميوه

در بيان اين آيه مرحوم طبرسي مي‏نويسد:

آنان مردمي بودند که مرتکب گناه شدند و پيامبران را تکذيب کردند، خداوند هم درهاي برکت آسماني خود را به روي آنان بست و به خاطر کردار بدشان آنان را گرفتار تنگدستي و مجازات کرد.

ترک نماز، از عوامل برکت زداست. حضرت زهرا عليهاالسلام درباره رخت بربستن برکت از عمر و مال انسان بي‏نماز مي‏فرمايد: «... يَرْفَعُ الله‏ُ الْبَرَکَةَ مِنْ عُمْرِهِ وَ يَرْفَعُ الله‏ُ الْبَرَکَةَ مِنْ رِزْقِه.»

هرگاه کم فروشي در ميان مردم رواج يابد، خداوند آنان را به خشکسالي و قحطي دچار مي‏سازد، چنان که حضرت علي عليه‏السلام درباره زيان‏هاي کم فروشي مي‏فرمايد: «اذا طُفِفَتِ الْمِکْيالُ، اَخَذَهُمُ الله‏ُ بِالسَّنينَ وَ النَّقْصِ.»

همچنين در صورت عدم پرداخت زکات مردم دچار خشكسالي مي‌شوند. حضرت اميرالمومنين عليه‏السلام مي‌فرمايد: «اذا مَنَعوُ الزَّکاةَ، مَنَعَتِ الاْرَضُ بَرَکاتِها مِنَ الزَّرْعِ و الثِّمارِ وَالْمَعادِنِ»؛‌ هرگاه که مردم زکات خود را نپردازند، زمين برکت خود را از زراعت و ميوه‏ها و معدن‏ها دريغ مي‏دارد.

هرگاه کم فروشي در ميان مردم رواج يابد، خداوند آنان را به خشکسالي و قحطي دچار مي‏سازد، چنان که حضرت علي عليه‏السلام درباره زيان‏هاي کم فروشي مي‏فرمايد: «اذا طُفِفَتِ الْمِکْيالُ، اَخَذَهُمُ الله‏ُ بِالسَّنينَ وَ النَّقْصِ.»

اسباب برکت‏زدا در روايت‏ها

ترک امر به معروف و نهي از منکر، عامل ديگر از بين رفتن برکت است، همان گونه که پيامبر گرامي اسلام صلي‏الله‏عليه‏و‏آله مي‏فرمايد:

تا زماني که مردم امر به معروف و نهي از منکر کنند و بر کارهاي خير به يکديگر ياري رسانند، نعمت‏ها و خيرات از آنها رخت برنمي‏بندد، اما اگر اين دو را ترک کنند، برکات از آنها گرفته خواهد شد.

همچنين از ديدگاه امام علي عليه‏السلام خيانت، يکي ديگر از عوامل برکت زداست و ايشان مي‏فرمايد: «اذا ظهرتْ الخِياناتُ، ارتفعتْ البرکاتُ؛ زماني که خيانت‏ها آشکار شود، برکات از بين خواهد رفت.» در حقيقت، گناهان اخلاقي و اقتصادي و اجتماعي، فاجعه‏هاي دردناک و هستي‏سوز جامعه بشري هستند که باعث خشم خداوند مي‏شوند. رسول گرامي اسلام در هشداري مي‏فرمايد:

هرگاه خداوند بر امتي خشمگين شود و آنگاه بر آنان عذاب نازل نگرداند؛ نرخ‏هاي آنان را بالا مي‏برد، عمرهاي آنها را کوتاه مي‏کند، تجارت‏شان را به سود نمي‏رساند، ميوه‏هاي درختانشان را سالم و بي‏آفت نمي‏کند، چشمه‏ها و نهرهاي آن‏ها را پر آب نمي‏گرداند و باران را از آنان دريغ مي‏دارد.

رباخواري، رشوه‌خواري و ديگر درآمدهاي نامشروع عامل ديگر برکت‏زدايي شمرده مي‏شود، چنان که امام موسي بن جعفر عليهما‏السلام مي‏فرمايد: «به درستي که حرام برکت ندارد و اگر هم نشو و نماي ظاهري داشته باشد، برکتي در آن نيست.»

نکته مهم اين است که شرط دستيابي به برکت‏هاي آسماني و زميني، داشتن ايمان و تقواي بالاست و در پرتو تقرب الهي و اطاعت و فرمان برداري از تعاليم انسان‌ساز اسلامي و دوري از کجروي‏ها و سرکشي‏ها است که خداوند خيرات و برکات خويش را به بندگان هديه مي‏کند.

 

منبع:

رضايي،‌ رحمان، مجله طوبي، ش 1،‌ با تصرف.

 

اگر در خصوص این موضوع سوالی داشتید، به مشاوره تبیان مراجعه نمایید .
روزی‌رسان خداست!

روزی‌رسان خداست!

ست! فرزند شیخ حسنعلی نخودکی نقل می‌کند: «صبح زمستان یکی از روزهای سرد سنه 1357 هجری قمری که برف زیادی تقریباً هشتاد سانتیمتر بر بالای بام‌ها نشسته بود مرحوم پدرم فرمودند: علی برو تحقیق کن که امروز از اهل ده کسی به شهر...
برای دنیایتان هم که شده سحرها بیدار شوید!

برای دنیایتان هم که شده سحرها بیدار...

ید! آیة الله نصرالله شاه آبادی، فرزند آیة الله میرزا محمد علی شاه آبادی نقل می‌کنند: موضوع دیگری که مرحوم پدرم به آن عنایت ویژه‌ای داشتند و آن را در قرب به حق مؤثر می‌دانستند، بیداری شب و سحرخیزی بود ... ایشان می‌فرمودن...
فضیلت مهمان

فضیلت مهمان

مان حسن‏بن نعیم نقل مى‏كند كه: امام صادق علیه‏السلام از من پرسیدند: آیا برادرانت را دوست دارى؟ عرض كردم: بلى. فرمودند: آیا به فقرایشان نفع مى‏رسانى؟ عرض كردم: بلى! فرمودند: آیا آنها را به منزل خود دعوت مى‏كنى؟ عرض كردم:...
UserName
عضویت در خبرنامه