• مشکی
  • سفید
  • سبز
  • آبی
  • قرمز
  • نارنجی
  • بنفش
  • طلایی
  • تعداد بازديد :
  • 4754
  • دوشنبه 1385/5/23
  • تاريخ :

آب بازی (1)

یکی از بهترین شیوه های ایجاد خلاقیت در کودکان


بازی با آب یکی از بهترین، اساسی ترین و لذتبخش ترین کارهایی است که کودکان می توانند انجام دهند. آب جذبه ای سحرآمیز برای بچه ها دارد. بچه های خردسال ساعت ها از وقتشان را صرف آب بازی می کنند و از بازی کردن خسته نمی شوند. به آسانی می توانند با آب بازی کنند، عروسک ها و ظرف های خود را در آن بشویند و یا آب را به هم بزنند، بپاشند، شلپ شلپ کنند و موج درست کنند. آب را در دست خود نگه دارند، با آب و صابون حباب درست کنند و ظروف مختلف را از با پر و خالی نمایند.

آب بازی باعث تسکین عصبانیت های کودک می شود و کودک، با آب بازی، از ناراحتی ها، فشارها و تنش ها رهایی می یابد و احساس آرامش می کند.

چون کودکان آب بازی را بسیار دوست دارند، از این طریق می توان مطالب و مفاهیم زیادی را به آنان آموخت و موجبات رشد مهارتها و توانایی های مختلف آنها را فراهم ساخت، از جمله رشد خلاقیت، پرورش حواس پنجگانه، افزایش خزانه ی لغات و ...

رشد توانایی ها و مهارت های مختلف کودکان به وسیله ی آب بازی

الف) رشد خلاقیت و ابتکار

آب بازی کمک می کند تا بچه ها افکار خلاقشان را رشد بدهند. آب جذابیت بسیار قوی برای کودکان دارد. آنان ساعت ها وقتشان را صرف آب بازی می کنند، در یک لگن کف آلود آب را می پاشند، حباب ها را فشار می دهند و می کنند، و از بین می برند، اسفنج ها (اَبر) را فشار می دهند، اشیایی را که بر روی آب می مانند، به زیر آب فرو می برند و آنها را رها می کنند . پدران و مادران و یا مربیان می توانند به وسیله ی بازی های متنوع که برای کودکان ایجاد می کنند و با طرح پرسش های مختلف، تفکر خلاق را در کودکان پرورش دهند.

* بعضی از پرسش ها که می تواند سبب پرورش تفکر خلاق در کودکان شود عبارت اند از:

- آیا شما می توانید یک آبپاش برای گیاهان بسازید؟

آن چیزهایی که می توانید از آنها آب بگیرید ( به دست آورید) نام ببرید؟

- آیا می توانیم باران را جمع آوری کنیم؟ چطور؟

- چطور باران در آسمان شکل می گیرد؟

- بعضی چیزها را که می شود با آب پخت نام ببرید؟

- چه چیزهایی در آب شناورند و چه چیزهایی زیر آب می روند؟

* چند نمونه از بازی هایی که می تواند تفکر خلاق کودکان را پرورش دهد عبارت از:

1- بازی در وان حمام . وان و یا ظرفی بزرگ و پر از آب را به نحوی که موجب آسیب دیدگی و خفگی کودک نشود، در اختیار کودک می گذاریم. کودک می تواند آب را به اطراف بپاشد یا به هم بزند. اگر صابون هم به آن اضافه کنیم، در این صورت آنان می توانند با آب و صابون کف درست کنند و ساعت ها مشغول بازی شوند و لذت ببرند. آنان همان طور که از ترسیم و خلق منظره ای زیبا یا ساختمان و... احساس لذت می کنند، از آب بازی هم لذت می برند.

قدری صابون به بدن کودک بمالید به جای آن را فوراً با آب بشویید، درباره ی آن با او حرف بزنید: «اوه، خیلی لیز است!» نشان دهید چگونه اسباب بازی پلاستیکی از دستش لیز می خورد، زیرا صابون لیز است. صابون را به دست هایتان بمالید تا کف درست شود، سپس قدری از آن را کف دست کودک بمالید و به او نشان دهد چگونه آن را فوت کند. قدری از آن را هم روی آب قرار دهید و به کودک نشان دهید چگونه حباب ها بر روی آب شناور می شوند.

به کودک نشان دهید که وقتی یکی از شیرها را باز می کنید، آب گرم می آید. بگذارید آب داغ را حس کند؛ اما نه آن قدر داغ که موجب ناراحتی شود و بداند از شیر دیگر آب سرد می آید و به این ترتیبمفهوم سرد و گرم را به طور علمی به کودک آموزش دهید.

هربار اشیای متفاوتی به کودک بدهید که آن را داخل آب فرو ببرد تا ببیند آیا فرو می رود یا بر روی آب شناور می ماند و درباره ی آن صحبت کنید: «علی، چه اتفاقی می افتد؟»، «اوه، نگاه کن! روی آب ایستاده است، دارد شنا می کند»، «نگاه کن علی! آن یکی پایین رفت، زیر آب قرار گرفت.»

- دو ظرف هم حجم با شکل ظاهری متفاوت انتخاب کنید، یکی از ظرف ها را پر از آب کنید و آب آن را در ظرف دیگر بریزید تا کودک متوجه حجم یکسان دو ظرف بشود. در ضمن، می توانید آب ظرف ها را به نوبت در یک ظرف مدرج بریزید تا کودکمسئله حجم یکسان را بهتر درک کند.

- چند تکه یخ در کاسه ای بریزید تا کودکان، آب شدن تدریجی یخ و کوچک شدن آن را به چشم خود ببینند.

- به هر بچه یک بطری شیر نوزاد بدهید و به آنان بگویید که شیشه ها را تا نصف آن آب کنند، آن گاه در نیمه ی باقی مانده روغن مایع و چند قطره رنگ خوراکی بریزید، سرشیشه را محکم ببندید و بگذارید بچه ها شیشه ها را تکان بدهند و ببینند که آیا آب با روغن مخلوط می شود یا نه. وقتی کودکان این بازی را انجام بدهند، بهخاصیت آب و روغن پی خواهند برد.

- ماهیتابه را نصف آن آب کنید، قطره چکان های بزرگ، متوسط و کوچک و یا بطری های شامپو بچه، مایه ظرفشویی و یا سِرمُ های کوچک را تمیز و سر بطری ها را باز کنید و در داخل ماهیتابه ی آب نگه دارید تا پر آب شود، سپس با دو دست به بدنه ی بطری فشار وارد آورید تا آب با فشار بیرون آید. کودکان ضمن این که از این کار لذت می برند، از مفاهیمی همچونحجم، اندازه، فشار، قطره، چکه آگاه خواهند شد.

- کودکان از بازی کردن با آبپاشی که بر سر آن لوله ای وصل شده باشد و آب با فشار از آن بیرون می آید، لذت می برند. کودکان، وقتی انگشتانشان را روی آب پخش کن می گذارند، از این کار به مفاهیمی پی می برند؛ آنان می فهمند فشار باعث می شود آب از لوله به بیرون بیاید. آنان با پاشیدن آب به هوا، باران درست می کنند. آنان از صداهای مختلف ناشی از برخورد اشیا با آب لذت می برند و تجربه ای جدید کسب می کنند.

ب) رشد شناختی

کودکان، بر اثر کسب تجربه با آب بازی، یاد می گیرند که بعضی از اشیا در آب فرو می روند و بعضی از اشیا بر روی آب قرار می گیرند (سنگ، چوب، فلز، پلاستیک، چوب پنبه، ...) بعضی از اجسام، مانند اسفنج، پارچه و کاغذ آب را به خود جذب می کنند و بعضی اجسام، هر قدر در آب بمانند، آب را به خود جذب نمی کنند؛ مانند پلاستیک. آب را در هر ظرفی بریزیم، به همان شکل در می آید. آب رنگ ندارد؛ رنگ ظرف به هر رنگی که باشد آب نیز به همان رنگ به نظر می رسد. حجم های مختلف را از طریق ظروف مختلف که پر از آب هستند می توانید به کودکان یاد دهید. بعضی از اجسام در آب حل می شوند، مانند شکر، قند، نمک و... و بعضی از اجسام در آب حل نمی شوند، مانند روغن. کودک با منابع آب، مثل چشمه، قنات، چاه عمیق، رود، دریا و باران آشنا می شود.

ج) رشد عاطفی و هیجانی

کودکان عاشق آب بازی هستند. زمانی را نخواهید دید که آنان از آب بازی خسته شوند. در آب بازی، کودکان تنش های خود را کاهش می دهند و آرامش می یابند. در آب بازی، کودکان تنش های خود را کاهش می دهند و آرامش می یابند. در آب بازی به آنان احساس قدرت دست می دهد. آب بازی کنجکاوی آنان را برمی انگیزد و از نظر عاطفی برایشان ارضا کننده است، زیرا به آنان اجازه می دهد در زمینه ی قابل قبولی شلوغ کاری کنند، مثلاً شِلپ شِلپ کردن در آب، قطره قطره ریختن آب، تکان دادن آب با انگشتان دست ها و پاها. همه ی این حرکات در افزایش تجارب کودکان نقشی مهم دارند. در آب بازی دختری عروسکش را تمیز می کند و خوشحال می شود. پسری که دارای حالت های ترس و نفرت است، برای به دست آوردن، آرامش، پی در پی آب را در پنجه ی خود می فشارد و ... آنان دوست دارند به طور مکرر با آب آزمایش هایی را انجام دهند و به طور کامل ارضا شوند.

د) رشد گویایی و افزایش منبع لغات

زبان جزئی از وجود هر شخص به شمار می آید. برای این که کودک خردسال بتواند در جامعه نقش مؤثری ایفا کند، باید قادر به درک معانی مشترک کلمات و ساخت زبان باشد ، تا نیاز زبانی خود را برآورده سازد.

محتوای زبانی، نه تنها برای ارتباط، بلکه برای کمک به تفکر فرد مهم است. از آن جا که جریان های رشد تفکر، هم از نظر ساخت و هم به لحاظ محتوا، ارتباطی بسیار نزدیک با زبان دارند، پیشرفت کودک در امر زبان باعث تقویت رشد فکری وی نیز می شود. کودکان، از طریق آب بازی، با واژه های جدیدی آشنا می شود و با به کار بردن واژه ها دایره لغاتشان بالا می رود و مفاهیم زیادی مانند شنا کردن، ریختن، شناور شدن، زیر آب رفتن، روی آب ماندن، چکاندن، جریان داشتن، زلال، گوارا، موج، برف، تگرگ، یخ، نهر، رودخانه، دریا، چشمه، چاه، سد، آبشار، قطره، خشک، تر و ... را یاد می گیرند.

هـ) ایجاد هماهنگی بدنی

کودک می آموزد که در هنگام پر کردن دو ظرف از آب، هماهنگی چشم و دست لازم است. تسلط بر حرکات ظریف در یادگیری برای ریختن، فشار دادن، تعادل و... از ویژگی های آب بازی است.

و) رشد اجتماعی

کودکان به هنگام آب بازی یاد می گیرند که چطور با دیگران رابطه برقرار کنند و به وسیله ی آب بازی حس تعاون، همکاری، مشارکت، اطاعت از مقررات و قوانین بازی، رعایت نوبت و انعطاف پذیری را یاد می گیرند.

ادامه دارد...

منبع:

راهنمای انتخاب اسباب بازی

تألیف: محمدرضا مطهری

لینک:

 - بازی، حیات كودك 

 - شش روش برای ایجاد مغز هوشیار 

 - روشهای پرورش خلاقیت در كودكان 

 - چگونه كودك را به كتاب خواندن علاقه مند كنیم؟ 

 - نكته ها و توصیه های تربیتی كودكان (1) 

 - كودكان 4 تا 6 ساله را بهتر بشناسیم 

 - پرورش اعتماد به نفس ( قسمت2) 

 - هفت پیشنهاد مفید و كارساز در تربیت صحیح كودكان 

 - 11 روش ساده و موثر برای تربیت و پرورش كودكی شاد 

 - لحظه های موفق در تربیت فرزند 

 - ویژه نامه روز جهانی كودك 

 - تشویق و تنبیه ، اصلی مهم در تربیت اسلامی 

 - چگونه ضریب هوشی كودكم را افزایش دهم ؟ 

 - 30 راه ساده برای افزایش بهره هوشی كودكان 

اگر در خصوص این موضوع سوالی داشتید، به مشاوره تبیان مراجعه نمایید .
UserName