آداب سفر « تعطیلات سال نو در پیش است و عده بسیاری از هموطنان عزیز به سفر می روند ، چه مسافرتهای دیداری و صله رحم ، چه برای زیارت ، چه به قصد تفریحات سالم ، که هر سه نوع آن خوب و پسندیده است به همین مناسبت ، نگاهی به سفر از دید معارف اسلامی داریم ، تا سفرهایمان خداپسندانه باشد.» بسیار سفر باید ، تا پخته شود خامی! امام صادق علیه السلام در حدیثی فرموده است: مسافرت باید برای یکی از این سه امر باشد: 1- تهیه توشه آخرت 2- تامین معاش و زندگی 3- لذت مباح و تفریح غیر حرام. بنابراین در سفرها باید آدابی را که از پیشوایان دین نقل شده است ، به عنوان رهنمود گرفتن از مکتب ، رعایت کرد. فواید مسافرت بسیار است. کسب تجربه و پخته شدن ، آشناییها و ارتباطات جدید ، از آن جمله است. سفر ، آزموده کند مرد را هم از دل براند غم و درد را ، ز گیتی بدو نیک بنمایدش وز آن گنج دانش بیفزایدش. نگاهی به مجموعه روایات اسلامی ، نکاتی را به عنوان « آداب سفر» به ما می آموزد که مهمترین آنها ، آموختن « آیین همراهی و همسفری» است. تاکید شده است که پیش از سفر ، همسفر مناسبی پیدا کنید ، چرا که مسافرت تنهایی مکروه است. رسول خدا صلی الله علیه و آله سه تن را مذمت کرده است: 1- آن کسی که غذایش را تنها می خورد. 2- آن که در خانه ای تنها می خوابد. 3- تنها به مسافرتهای دور و دراز می رود. آداب دیگر سفر را طبق تعالیم دینی ، فهرست وار این گونه می یابیم: - خداحافظی کردن از خانواده و بستگان از سوی مسافر ، بدرقه کردن کسی که به سفر می رود ، از سوی اهل خانه و بستگان . - شروع کردن سفر با «صدقه» ، جهت سلامتی و رفع و دفع بلاها. - خواندن دو رکعت نماز ، دعا کردن و جان و مال خانواده را به خدا سپردن و بر او توکل کردن. - خواندن این دعا: « بسم الله ، آمنت بالله ، توکلت علی الله ، ماشاءالله ، لاحول و لا قوة الا بالله.» - برداشتن عصا ، یا وسیله ای جهت دفع شر و خطرات احتمالی و حمل ابزار دفاعی. - همراه داشتن مسواک ، شانه ، لباس و ظرف . - همراه برداشتن مواد غذایی و خوراکیهای مورد نیاز و ره توشه سفر. - همراه داشتن داروهای مورد نیاز ، سوزن ، نخ ، طناب و زیرانداز. - رعایت اخلاق خوب با همسفر در طول مسافرت. - در سفر ، بار بر دوش دیگران نبودن ، خرج خود را به گردن دیگران نینداختن. - مراعات حال همسفر ، در صورتی که خسته یا مریض باشد. - همکاری در کارها ، بر عهده گرفتن کارهای سنگین در مسافرت. - گوش کردن به حرف بزرگترها. - مشورت با همسفران در انجام کارها و تصمیم گیریها. - مواظبت بر خواندن نماز در اول وقت. - پس از سفر ، نقل نکردن سختیها و ناملایمات مسافرت. - در بازگشت از سفر ، برای اهل خانه ، هدیه و سوغات آوردن . - هنگام مراجعت از مسافرت به وطن ، خدا را شکر کردن و بر نعمت سلامتی ، حمد نمودن. - برای تک تک آنچه یاد شد ، احادیث مکرری در متون دینی آمده است که مجال طرح آنها نیست. به علاوه ، سفر وسیله شناخت است ، هم شناخت خود ، هم شناخت دیگران. چون رنجها و سختیهای مسافرت و حالتهای فوق العاده ، جوهره انسان را می نمایاند و خصلتهای درونی بروز می کند. حتی انسان میزان تحمل ، مقاومت ، کاردانی و تجربه خود را هم در سفر می تواند محک بزند. از جمله سفرهای پسندیده ، مسافرت به شهرهای مذهبی و زیارتگاهها و دیدن اماکن تاریخی و دیدار با بزرگان و شخصیتهای علمی و اخلاقی است. زیارت خانه خدا ، مرقد حضرت رسول (ص) ، قبور مطهر ائمه معصومین (ع ) ، مزار پاک شهدای راه حق ، زیارت قبرانبیاء ، اوصیاء ، اولیاء ، صحابه و تابعین. دیدار از مرقد علمای بزرگ ، فرزندان اهل بیت و قبور مؤمنان و صالحان ، همه از مواردی است ، که در متون دینی به آنها تشویق شده است و زیارت قبور امامان ، نوعی تجدید عهد و پیمان با صاحبان ولایت است. امام سجاد علیه السلام بیست و پنج بار به سفر حج رفت. به فرموده حضرت رضا علیه السلام: « هر امامی برگردن دوستان و پیروانش ، عهد و پیمانی دارد. از جمله اموری که وفای به این عهد و پیمان است ، زیارت قبور ائمه (ع ) است.» امید است که هر جا باشید ، چه در سفر و چه حضر ، ایامی خجسته و روز و شبی پر برکت داشته باشید. « سفر آخرت» سفر دیگری است که همه در پیش داریم. آن هم آداب ، شرایط ، پیش نیاز و تهیه مقدمات و ره توشه لازم دارد ، که موضوعی جداست و نیازمند نگاهی دوباره و جدی. ما... همه مسافریم ، و نیازمند آمادگی برای آن « سفر بی بازگشت » . علی علیه السلام ، ره توشه آن سفر را « تقوا » می داند.