این اهداف عبارتند از، «جبایة خراجها، و جهاد عدوّها، و استصلاح اهلها، و عمارة بلادها»(نهج، نامه 53) فرایند «عمارت بلاد» بدون «استصلاح» تربیت و تعلیم افراد جامعه ممکن نیست، هم چنان که تربیت و تعلیم در جامعه بدون تأمین امنیت «جهاد عدو» و تأمین مخارج این اهداف «جبایة خراج» امکان ندارد.
به بیان دیگر این اهداف، اهداف منشور یک حکومتند. ارتباط منطقی و واقعی و نظاممند بین هر یک از این اهداف با یکدیگر را از یک طرف، و ارتباط آنها با راهکارهای آنها را از طرف دیگر، باید مورد توجه قرار داد. زیرا در یک ساختار و چینش خاص، این اهداف و راهکارها زمینه پیدایش و تبلور دارند. مثلاً «عمارة البلاد»، «آبادانی شهرها» در هر مرحله تاریخی یک پدیده ای اجتماعی است که در سایه اشتغال تحقق می یابد. اشتغال یعنی تأمین تقاضای کار از طریق نیروی انسانی که در جانب عرضه، جویای کار است.
در صورتی که تولید کالا و خدمت در سطح جامعه پویایی لازم را نداشته باشد، تقاضای مؤثر برای عامل کار شکل نمی گیرد و در نتیجه جامعه مواجه با پدیده بیکاری می شود. همچنین اگر تولید کننده، نیروی کار مورد نیاز خود را نتواند تأمین کند، بطور طبیعی تا آن جا که تولید وابسته به نیروی کار است مواجه با رکود می شود و در نتیجه نه اشتغال تحقق می یابد، نه عمارت و آبادانی. بنابراین «عمارت بلاد» نیاز به اشتغال و اشتغال در سایه تعادل دو عنصر اساسی زیر شکل می گیرد. الف- تولید (تقاضای کار)؛ ب- نیروی انسانی مناسب تولید (عرضه کار)
بی شک هم تولید و هم تأمین نیروی انسانی مناسب دو پدیده اجتماعی است که مناسبات و شرایط اجتماعی هماهنگ را می طلبد، چرخه تولید کالا و خدمت و تأمین نیروی انسانی با مهارت و کار آزموده نه در خلأ اجتماعی شکل می گیرد و نه در سایه روابط نابهنجار اجتماعی، از این رو در این قسمت بحث، سعی بر این است که ساختار کلی و اصول و شرایط ضروری اشتغال و تولید، به عنوان زیر ساخت اجتماعی - اقتصادی «عمارت بلاد» از دیدگاه امام علی علیه السلام به تصویر کشیده شود. طبیعی است که با پیدایش این اصول کلی به عنوان زیر ساخت، مسیر اشتغال - تولید - در جامعه در هر زمانی هموار می گردد.
اصول زیر ساختی و راهبردی
 

1- عدالت اجتماعی (زمینه ساز مشارکت مردم)
2- تعلیم و تربیت (تربیت نیروی انسانی با مهارت)
3- شکوفایی بخشهای مهم اقتصادی (زراعت، صنعت و تجارت)
4 راهبردها.
1. عدالت اجتماعی
 

بی شک عدالت اجتماعی بر آیند حاکمیت عدالت در نهادهای مختلف جامعه از قبیل اقتصاد، تعلیم و تربیت، قضاوت و قانونگذاری است. با تحقق عدالت در این شؤون و وجوه اساسی جامعه، عدالت اجتماعی شکل می گیرد. از این رو، امام علی علیه السلام عدالت را شرط ضروری استواری روابط مردم و حاکمیت و آهنگ به پیشرفت جامعه می داند.
فاذا ادّت الرعیه الی الوالی حقه وادی الوالی الیها حقّها، عز الحق بینهم، وقامت مناهج الدین و اعتدلت معامل العدل، و جرت علی أذلالها السنن فصلح بذالک الزمان و طمع فی بقاء الدولة و یئست مطامع الاعداء و اذا غلبت الرعیه و الیها او اجحف الوالی برعیّته، اختلفت هناک الکلمة و ظهرت معالم الجور و کثر الادغال فی الدین.(نهج، خ 216)
«پس چون رعیت حق والی را بگزارد، و والی حق رعیت رابه جای آرد، حق میان آنان بزرگ مقدار بشود، و راههای دین پدیدار و نشانه های عدالت برجا، و سنت چنانکه باید اجرا، پس کار زمانه آراسته گردد و طمع در پایداری دولت پیوسته و چشم آز دشمنان بسته، و اگر رعیت بر والی چیره شود و یا والی بر رعیت ستم کند، اختلاف کلمه پدیدار گردد و نشانه های جور آشکار و تبهکاری در دین بسیار.»
عدالت در این نص، همان رعایت حقوق متقابلی که خداوند برای تنظیم روابط و تعیین حدود و مرزهای حاکمیت و ملت، وضع نموده است. فرض این است که با اجرای این حقوق متقابل طبیعی ترین رابطه بین مسؤولان نهاد حکومت و مردم و در نتیجه زمینه مشارکت مردم در حوزه سیاست، اقتصاد، فرهنگ، دفاع، امنیت، بهداشت، آموزش،... فراهم می گردد. زیرا اعتماد عمومی نسبت به دولت و دلتمردان با زیر پا گذاشتن حقوق مردم از جانب حاکمیت ممکن نیست بارور گردد، و با از بین رفتن این اعتماد، جامعه نسبت به این نهاد، بی تفاوت و احیانا بیگانه می گردد.
منطقی ترین فضای عمومی جامعه این است که ملت نیازمندیهای خود را با سهولت تمام به مسؤولان منتقل و دست اندرکاران و کارگزاران هم بدون ابهام داده های آماری و اطلاع رسانی را از متن جامعه دریافت نمایند، و در نتیجه زمینه سازی مشارکت و فراخوانی مردم جهت رفع این نیازها با موفقیت انجام پذیرد. نفس و دستور زیر را می توان نمونه ای روشن از این روابط شفاف و بی پیرایه دانست.
اما بعد فان قوما من اهل عملک آتونی فذکروا أن لهم نهرا قدعفی ودرس و أنهم لو حفروه و استخرجوه عمرت بلادهم و قووا علی خراجهم وزادفئ المسلمین قبلهم و سألونی الکتاب إلیک لتأخذهم بعَمَلِهِ و تجمعهم لحفره و الانفاق علیه و لست أری أن أجبر احدا علی عمل یکدحه فادعهم ألیک فان کان الأمر فی النهر علی ما وصفوا فمن أحب ان یعمل فمره بالعمل و ان النهرلمن عمله دون من کرهه و لأن یعمروا و یقووا أحبّ الیّ من أن یضعفوا.(محمودی: 5/359)
«گروهی از حوزه مأموریت تو نزد من آمدند و چنین اظهار کردند که اگر نهر متروک و غیر قابل استفاده آنها لایروبی و حفاری شود، شهرهای آنها آباد و بر ادای خراج توانمند و درآمد مسلمین از این جهت افزوده می شود واز من در خواست کردند، برای تو نامه ای بنگارم، که در انجام چنین کاری آنها را جمع کنی و نیروی آنها را در حفر و عمران نهر و تأمین هزینه آن به کارگیری. اما دوست ندارم کسی را به کاری مجبور سازی که از آن کراهت دارد و بدان بی میل است، اگر نهر، آنچنان است که آنها گفتند، من انجام خواست آنها را به شما ارجاع می دهم، هر کس که دوست دارد در انجام این امر کار کند، از او بخواه که تلاش کند و در نتیجه، نهر مال افرادی است که کار کرده اند، نه افرادی که نسبت به انجام این مهم بی میل باشند و اگر دست به عمران نهر شوند و وضعیت مالی آنها تقویت شود، از نظر من بهتر است تا این که در ضعف در آمد مالی باقی بمانند.» نکاتی که از این نص می توان استفاده نمود عبارتند از:
1- امام علی علیه السلام تاکید و اصرار دارند که مشارکت مردم، با خواست و رضایت آنها انجام پذیرد و نه تحمیل و اجبار.
2- عمران و آبادانی مورد خواست امام علی علیه السلام است، او به مسؤول مربوطه دستور می دهد که اگر چنین عمران و تولیدی بدست مردم انجام پذیرد، خواست و مطلوب او نیز انجام پذیرفته است.
3- مسؤولان وظیفه دارند، انجام چنین خواست عمرانی را، تسهیل و زمینه اشتغال مردم را فراهم نمایند.
4- بعد از انجام عمران و آبادانی، عدالت نیز مورد توجه قرار گیرد، آنان که در این امر کار کرده اند در آن سهم دارند، نه آنان که هیچ گونه کار سازنده ای به عهده نگرفته اند.
 

2.تعلیم و تربیت (استصلاح مردم)
 

تعلیم و تربیت یکی از وظایف مهم حاکمیت است، همچنان که اشاره شد، امام علی علیه السلام در منشور حکومتش (عهدنامه مالک اشتر) یکی از اهداف حکومت خود را استصلاح مردم (تعلیم و تربیت) می داند و در مورد دیگر یکی از حقوق مردم را تعلیم و تربیت آنها بیان می فرماید.
«و تعلیمکم کیلا تجهلوا و تأدیبکم کیما تعلموا»(نهج: خ 34) «شما را تعلیم دهم تا نادان نمانید، و آداب آموزم تا بدانید».
بدیهی است که رویکرد تعلیم و تربیت در عصر امام علی علیه السلام ، آموزه های تربیتی، سیاسی، اجتماعی، اخلاقی است و در آن عصر مبارزه با جهل، کوته بینی، ظاهرنگری، سطحی نگری، ساده لوحی اجتماعی که زمینه آسیب پذیری جامعه را فراهم می آورد، مسأله ای حیاتی و سرنوشت ساز بوده است، واژه «استصلاح» هم ناظر به همین حوزه از آموزش است.
اداره حکیمانه جامعه آن روز هم، در آن سطح از روابط اجتماعی - اقتصادی، بیش از این نوع تعلیم و تربیت را نمی طلبید؛ ولی در عصر حاضر نهاد تعلیم و تربیت باید جهت «استصلاح» و پیشرفت فرهنگی مردم، بعلاوه رشد فرهنگ عمومی و تقویت وفاق اجتماعی، ریشه یابی آسیبهای گوناگون اجتماعی، به کسب مهارت و فن نیز بپردازد. یکی از زیر ساختهای مهم و سرنوشت ساز اشتغال و تولید، تربیت نیروی انسانی کارآفرین است. هر مقدار که نظام تعلیم و تربیت پیشرفته تر باشد، استعدادهای مختلف افراد جامعه شکوفاتر، و در نهایت کار آفرینی و ایجاد شغلهای کیفی و جدید بیشتر خواهد بود، به دیگر تعبیر محرک اساسی توسعه جامع و همه جانبه در جامعه، توسعه نیروی انسانی آن جامعه است و بار سنگین توسعه نیروی انسانی به عهده نظام تعلیم و تربیت است که در جای مناسب خود می باید مورد بحث قرار گیرد. آنچه که در این جا مهم است و باید بدان توجه شود، این است که در منشور حکومت امام علی علیه السلام به این اصل حیاتی و سرنوشت ساز تصریح شده است که هر کاری باید به کسی که متخصص آن است واگذار شود.
و توخّ منهم اهل التجربة و الحیاء من اهل البیوتات الصالحة و القدم فی الاسلام،(نهج: نامه 53) «و عاملانی این چنین را در میان کسانی جستجو کن که تجربه و حیاء دارند، از خانواده هایی پارسا و سابقه دار در اسلام.
در واقع کارگزارانی می توانند، مسؤولیت مدیریت را به عهده گیرند که هم تجربه کاری دارند و هم صداقت و درستکاری.
 

3 شکوفایی بخشهای مهم اقتصادی
 

الف- کشاورزی :
 

بخش کشاورزی از نظر امام علی علیه السلام جایگاه ویژه ای دارد. به گونه ای که صلاح، نفع و خیر مردم به صلاح طبقه کشاورز وابسته است، بر همین اساس نسبت به مدارا کردن با دهقانان هماره توصیه می فرمود، کان علی علیه السلام یوصی بالاکارین و هم الفلاحون.(مجلسی: 103/172)
به فرماندهان نظامی نیز دستور می داد که از جانب آنها به کشاورز ظلم و ستم نشود.
أنشدکم اللّه فی فلاحی الارض ان یظلموا قبلکم،(محمدی: 4/172) «از شما فرماندهان نظامی می خواهم که مبادا فلاحت پیشه گان از جانب شما مورد ظلم واقع شوند.»
بر همین اساس سیاست مالی و جمع آوری «خراج» به گونه ای تعیین می کردند که عدالت و انصاف مورد توجه قرار گیرد.
فأنصفوا الناس من أنفسکم و اصبروا لحوائجهم فانّکم خزّان الرعیّة و وکلاء الأمّة و سفراء الائمّة و لا تحسموا احدا عن حاجیة و لا تحبسوه عن طلبته و لا تبیعنّ للناس فی الخراج کسوة شتاء و لاصیف و لا دابة یعتملون علیها.(نهج، نامه 51)
«پس داد مردم را از خود بدهید و در برآوردن حاجتهای آنان شکیبایی ورزید، که شما خزانه دار رعیت هستید و وکیلان امت و سفیران امامان، حاجت کسی را روا ناکرده مگذارید، و او را از آنچه مطلوب اوست باز مدارید.»
بی شک بخش کشاورزی در آن زمان با در اختیار داشتن زمین و آب و حیوانی که به کمک آن کشت انجام می شد، به شکوفایی و بهره دهی می رسید، ولی در عصر کنونی بر آوردن نیاز و حاجت کشاورزان به این نیست که فقط سه عامل فوق را در اختیار داشته باشند؛ بلکه زنجیره نیازهای متفاوت باید بطور منطقی برآورده شود تا این که زمینه شکوفایی کشاورزی فراهم گردد. زنجیره ای که سر سلسله آن از کشت و داشت و برداشت شروع و به تثبیت قیمت محصولات و بیمه کردن آنها و بازاریابی و صادرات به بازارهای رقابتی جهان پایان می پذیرد؛ این زنجیره اگر یک حلقه مفقوده داشته باشد، مثلاً قیمت محصولات دچار نوسان چشمگیر باشد، برای ناکامی سیاستهای اقتصادی این بخش کافی است. همچنان که تجربه چندین برنامه پنج ساله در مورد این بخش شاهد این ناکامیهاست.
 

ب- صنعت و تجارت :
 

در دیدگاه امام علی علیه السلام جامعه از طبقات مختلفی تشکیل شده است. این طبقات عبارتند از: نظامیان، کشاورزان، قضات، کاتبان خاص و عام (هیأت وزیران و معاونان) کارمندان، بازرگانان، صاحبان صنعت و محرومان و ناتوانان. بی شک سرنوشت این طبقات در عینیت جامعه و حیات اجتماعی به یکدیگر وابسته است. و اعلم أن الرعیّه طبقات لایصلح بعضها الا ببعض و لا غنی ببعضها عن بعض.
بدان که ملت طبقاتی هستند که صلاح برخی به برخی دیگر وابسته و بعضی قشرها از بعضی دیگر بی نیاز نمی باشند، به همین جهت قوام و ایستایی گروههایی همچون نظامیان، کشاورزان، قضات، کاتبان خاص و عام، کارمندان، به دو طبقه بازرگان و صاحب صنعت می باشد. منشأ این وابستگی در عبارت زیر بطور فشرده بیان شده است. و لا قوام لهم جمیعا الا بالتجار وذوی الصناعات فیما یجتمعون من مرافقهم و یقیمونه من أسواقهم و یکفونهم من الترفّق بأیدیهم ما لا یبلغه رفق غیرهم.(همان، نامه 53)
«و کار این جمله (سپاهیان، کشاورزان، قضات، عاملان و نویسندگان) استوار نشود جز با بازرگانان و صنعتگران که جمع می شوند و با سودی که بدست می آرند، بازارها را بر پا می دارند، و کار مردم را کفایت می کنند، در آنچه که دیگران مانند آن نتوانند.»
اثر وجودی صنعتگران این است که کفایت می کنند کار مردم را؛ زیرا با کمک گرفتن از فکر و بازوی خود، مصنوعاتی از کالاهای سرمایه ای و مصرفی می سازند که دیگران توان انجام آن را ندارند (یکفونهم من الترفقّ بایدیهم مالا یبلغه رفق غیرهم) و فلسفه وجودی بازرگانان، این است که این مصنوعات را به بازارهای مصرف می رسانند و در نتیجه چرخه تولید را استمرار می بخشند. اگر مصنوعات صاحبان صنعت بواسطه تجارت به بازارهای مصرف روانه نگردد، تولید صنایع ممکن نیست ادامه یابد و در این صورت، طبقاتی مانند کشاورزان و نظامیان و قضات، و کارمندان به این نوع کالاهای ابزاری و مصرفی مورد نیاز خود نمی توانند دسترسی پیدا کنند. و در نتیجه ادامه کار آنها ممکن نخواهد بود؛ بر همین اساس فرمود قوام و استواری دیگر طبقات به دو طبقه بازرگان و صنعتگر است؛ به دیگر سخن در هر دوره، از تاریخ حیات اجتماعی انسان، طبقه کشاورز نیازمند به صنایع و ابزار آلات کشت و نظامیان و سپاهیان نیازمند سلاح و ساز و برگ نظامی، قضات و دیگر کارگزاران دولت وابسته به در آمد مالیات (خراج) می باشند.
اگر صاحبان صنعت نیازهای فوق را تولید نکنند و بازرگانان آنها را به بازارهای مصرف مورد نیاز نرسانند، بی شک روابط اجتماعی دچار اختلال می شود. همچنان که صاحبان صنعت و کشاورزان و قضات از جهت امنیت، وابسته به نظامیان هستند، وابسته، از جهت وفاق، نظم اجتماعی، زمینه سازی قراردادها، و اجرای آنها می باشند.
در فراز دیگری نیز به همین اثر وجودی بازرگانان و صنعتگران تصریح، و با تأکید و توصیه در مورد آنان می فرماید: ثمّ استوص بالتّجار و ذوی الصناعات واوص بهم خیرا؛ المقیم منهم، و المضطرب بماله و المترفّق ببدنه، فانّهم موادّ المنافع و أسباب المرافق، جلاّبها من المباعد و المطارح فی برّک و بحرک و سهلک و جبلک، و حیث لایلتئم النّاس لمواضعها و لایجترئون علیها، فانّهم سلم لانخاف بائقته و صلح لاتخشی غائلته.(همان)
و دیگر این که نیکی به بازرگانان و صنعتگران را بر خود بپذیر، و سفارش کردن به نیکویی درباره آنان را به عهده گیر، چه آنان که در شهر و ثابت هستند. و چه آن که با مال خود از این سو بدان سو رود و با دسترنج خود کسب کند؛ آنان مایه منفعتند و پدیدآورندگان وسایل مورد نیاز و آسایش و آورنده آن از جاهای دوردست و دشوار، در بیابان و دریا و دشت و کوهسار، جایی که مردم در آن جا گرد نیایند و در رفتن به آنجا دلیری ننمایند. این بازرگانان مردمی آرامند و نمی ستیزند، و آشتی و فتنه ای نمی انگیزند.»
 

4 راهبردها
 

الف- اصل درآمد مردم به منزله در آمد خزانه دولت:
 

رابطه اقتصادی حاکمیت با مردم را از دو منظر متفاوت می توان، مورد تحلیل قرار داد. در یک نگاه دولت نسبت به انجام وظایفی مسؤولیت دارد. تأمین امنیت، کالاهای عمومی که بخش خصوصی دست به کار تولید آنها نمی شود، و زمینه سازی فرایند توسعه و رشد برعهده دولت و طبعا هزینه این وظایف و اهداف را نیز باید از مردم در قالب مالیاتها دریافت نماید، این نگاه می طلبد که دولت درآمدهای خود را با سیاستهای مختلف اعتباری مالی افزایش دهد تا این که با قدرت هر چه بیشتر بتواند به وظایف خود عمل نماید و در نتیجه درآمد دولت نسبت به درآمد مردم اولویت پیدا می کند. نگاه دیگر این است که دولت یکی از وظایف مهم خود را افزایش درآمد مردم تلقی نماید، باور مسؤولان و مدیران میانی و پایین این است که مردم، هرچه بیشتر در آمد داشته باشند، دولت هم به همان نسبت می تواند بیشتر در آمد داشته باشد و ملت هر مقدار فقیرتر باشد، به همان نسبت بخش عمومی هم دچار فقر خواهد بود. با این نگاه سعی تمام دولتمردان و کارمندان بر این خواهد بود که زمینه کاهش فقر عمومی فراهم شود و در نتیجه مدیران نه تنها موانع حرکت تولید کالا و خدمات را بر می دارند، بلکه خود دست به کار شتاب بخشیدن به این حرکت می شوند.
امام علی علیه السلام بر این مطلب تأکید ویژه ای دارد:
ولا یثقلنّ علیک شی خفّفت له المؤنة عنهم فانّهم ذخر یعودون به علیک فی عمارة بلادک و تزیین و لایتک، مع استجلابک حسن ثنائهم و تبجّحک باستقاضة العدل فیهم معتمدا فضل قوّتهم بما ذخرت عندهم من اجمامک لهم و الثقة منهم بما عوّدتهم من عدلک علیهم و رفقک بهم. فربما حدث من الأمور ما اذا عوّلت فیه علیهم من بعد احتملوه طیبة أنفسهم به.(همان)
«و آنچه بدان بار آنان را سبک گردانی بر تو گران نیاید، چه آن اندوخته ای باشد که به تو بازش دهند، با آبادانی که در شهرهایت کنند و آرایشی که به ولایتها دهند؛ نیز ستایش آنان را به خود کشانده ای و شادمانی که عدالت را میانشان گسترانده ای، حالی که تکیه بر فزونی قوت آنان خواهی داشت بدانچه نزدشان اندوخته ای، از آسایشی که برایشان اندوخته ای و اطمینانشان که با عدالت خود بدست آورده و مدارایی که کرده ای و بسا که در آینده کاری پدید آید که چون آن را به عهده آنان گذاری با خاطر خوش بپذیرند.»
با توجه به مفاد این دستور اوّلاً، در آمد مردم از جهت اقتصادی ذخیره خزانه دولت به حساب می آید، ثانیا، رابطه عدالت گونه مردم با تو مستحکم تر می گردد، و مردم بهتر به تو اعتماد می کنند. این نگاه که در آمد مردم و قدرت تولید آنها را، در آمد خزانه دولت به حساب می آورد، در روابط اقتصادی جامعه ساختار متناسب را می طلبد.
 

ب- شرایط کلی ساختار متناسب با اصل اولویت در آمد مردم
 

1- کاهش دخالت دولت در حوزه اقتصاد :
بسیاری از مسؤولیتهای اقتصادی را که بخش خصوصی می تواند انجام دهد، دولت نباید دست به کار آنها شود، بلکه باید نظارت بر انجام آنها داشته باشد و با سیاستهای اقتصادی این بخش را به طرف اهداف مورد نظر هدایت کند. پدیده های ناهنجاری همانند کسر بودجه، تورم، انحصارات، رانت خواری اقتصادی - سیاسی، اتلاف منابع، کاهش بهره وری، از ناتوانی و ناکار آمدی دولت در حوزه اقتصاد نشأت می گیرد. این ضعف کارآمدی تنها در سایه کم کردن حجم دولت و محدودنمودن میدان دخالت و مباشرت مستقیم آن، مرتفع می گردد. نظارت دقیق تر و هدایت وسیع تر دولت با توجه به گستردگی و پیچیدگی روابط اقتصادی امروز کارسازتر است تا دخالت و تصدی دولت در آنها.
2- مدیریت در حوزه زیر ساختها :
مسیر توسعه و رشد تولید واشتغال هموار نمی گردد، مگر این که دولت زیر ساختهای آن را به سامان برساند. بدون داشتن راههای مواصلاتی بهداشت، آموزش، خدمات بانکی، امنیت، دفاع، حرکت توسعه، زمینه عینی ندارد. با کاهش تصدیهای دولت و هزینه های جاری آن، طبعاً توان دولت بر مدیریت و تولید این زیر ساختها متمرکز، و با شکل گیری این زیر ساختها هزینه بالاسری تولید، کاهش و در نتیجه برخی از شرایط عینی و سخت افزاری رشد تولید و اشتغال فراهم می گردد.
3- کاهش موانع فرایند تولید :
موانع آشکار و پنهان قانونی، فرهنگی، اجتماعی، سیاسی بخش کشاورزی، صنعت و تجارت باید برداشته شود و بطور واقع بینانه شرائط نرم افزاری توسعه و اشتغال در بخشهای فوق فراهم گردد. به عنوان مثال ،تجارت داخلی و خارجی در خدمت تولید صنایع و کشاورزی قرار گیرد. تا این که مصرف بازارهای داخلی و خارجی نقش پشتوانه استمرار تولید و سرمایه گذاری را ایفا نماید نه این که تولید در خدمت تجارت داخلی و خارجی باشد که در نتیجه در آمد دلالی و رانت خواری زمینه رشد سرمایه گذاری و تولیدات را از بین ببرد.
البته بحث راهبرد به نکات فوق محدود نمی شود، بلکه مسائل حیاتی دیگری را هم زیر پوشش دارد که در جای مناسب خود باید مورد بررسی قرار گیرد. به امید آن روز که جامعه ما به سطح رفاهی که حدیث زیر آن را بیان می کند، دسترسی پیدا کند: مااصبح بالکوفة احد ناعماً، ان ادناهم منزلة لیأکل البرّ و یجلس فی الظلّ و یشرب من ماء الفرات».(مجلسی: 40/327)
 

جمع بندی
 

مدیرکل بنیاد حفظ آثار و نشر ارزش‌های دفاع مقدس گیلان گفت: جوانان امروز که فرزندان رزمندگان دلیر دیروز هستند با مقاومت و از خودگذشتگی در جنگ نرم این بار نیز پیروزی را از آن ما خواهند کرد.

- سرهنگ رسول جلایی در نشست خبری به مناسبت فرا رسیدن سوم خرداد سالروز آزادسازی خرمشهر اظهار داشت: فتح خرمشهر بعنوان نقطه اوج عزت و افتخار ملت ایران، حادثه‌ای منحصر به فرد و برگزیده در تاریخ مبارزات ملت ایران است.

وی افزود: یکی از دلایلی که فتح خرمشهر را به عنوان روز مقاومت و پیروزی می‌نامند این است که ثابت کرد برای پیروزی باید مقاوم بود و برای مقاومت باید از خودگذشتگی و ایثار کرد. خداوند در قرآن کریم می فرماید، آنانی که متوجه خدا هستند برای پایداری و حاکمیت ارزش‌های الهی مقاومت می‌کنند و یکی از ویژگی‌های رزمندگان اسلامی نیز در فتح خرمشهر استقامت و پایبندی بر آرمانهای بزرگ اسلام و انقلاب بود.



سرهنگ جلایی با اشاره به اینکه خداوند پیروزی را به انسانهای مقاوم و از خود گذشته هدیه می‌کند، گفت: ما باید فتح خرمشهر را نتیجه تلاش مضاعف و همت بلند رزمندگان اسلام بدانیم. دشمن شکست خورده دیروز که نتوانست در برابر ایمان و ایثار رزمندگان ما مقاومت کند امروز در جنگ نرم به دنبال فراموشی خاطره و یاد این فتح بزرگ در میهمن ماست. اما این پیروزی هرگز از یادها محو نمی‌شود و جوانان امروز که فرزندان رزمندگان دلیر دیروز هستند با مقاومت و از خودگذشتگی در جنگ نرم این بار نیز پیروزی را از آن ما خواهند کرد.

وی اظهار کرد: فتح خرمشهر فتح ارزشهای والای انسانی و اسلامی و فتحی است که بزرگترین و زیباترین ارزش‌های انسانی از جمله ایثار، مقاومت، تبعیت از فرمان ولی فقیه، وحدت و همدلی در آن تجلی یافته است.

 

سال سال همّت است آنهم مضاعف، پس همه

بهر تجدید فراش ای دوستان ، همّت کنید !

هست این یک طرح ملی و عظیم و ویژه، پس

تک به تک ، پیروجوان باید درآن شرکت کنید!

بهر یک کیس مناسب هم  نمی خواهد دگر

خویشتن را خسته و رنجه از این بابت کنید !

هست این کافی که یک شب دور ازچشم عیال

با فریبا ، یا ثریا ، یا که لیلا  چت کنید !

دل دهید و قلوه گیرید و پس از آن هم کمی

از خود و ماشین و از ویلایتان صحبت کنید!

کم کمک با هم صمیمی می شوید و یکدله !

بعد ازآن کافیست تا در گوشه ای خلوت کنید !

تا مراد دل نگردد حاصل از راه حرام

صیغه ای حتما بخوانید و سپس نیت کنید !

گر که وصلت سر گرفت ومجلسی هم شد به پا

بنده را هم یادتان باشد به آن دعوت کنید !

تا که همّت شد مضاعف ، کار هم گردد چنین

بعد از آن کاری برای رشد جمعیت کنید !

هر که دندان می دهد یارانه را هم می دهد !

پس چرا خود را برای بچه ناراحت کنید !؟

زندگانی اولش سخت است ، وقتی بگذرد

چند صد سالی ، دگر کم کم به آن عادت کنید !

مسوول واحد تشکیلات جامعه اسلامی دانشگاه صنعت نفت گفت: نامگذاری امسال به نام کار مضاعف و همت مضاعف، نشان دهنده این است که زیرساخت‌های مناسبی داریم و برای ایجاد تحولی بزرگ نیاز به همت و کار مضاعف داریم. سهیل کریم‌خواه در گفت‌وگو با خبرنگار سیاسی خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا)، در این رابطه اظهار کرد: همواره به این همت و کار مضاعف که مقام معظم رهبری به عنوان رهنمود امسال معرفی کردند، احساس نیاز می‌شود؛ چرا که ما در چندین جبهه‌ی فرهنگی، اقتصادی، سیاسی در حال جنگیم. وی افزود: نامگذاری دهه چهارم انقلاب به نام "دهه‌ پیشرفت و عدالت" توسط رهبر انقلاب، رسیدن چشم‌انداز جمهوری اسلامی ایران در افق 1404 و رفع عقب افتادگی‌های موجود در قسمت‌های مختلف کشور از دیگر دلایل این نامگذاری می‌تواند باشد. مسوول واحد تشکیلات جامعه اسلامی دانشجویان دانشگاه صنعت نفت خاطرنشان کرد: قبلا شعار "ما می‌توانیم" را سر می‌دادیم ولی الان تبدیل شده به اینکه واقعا توانایی و قدرتش را به دست آورده‌ایم و یک همت مضاعف تا رسیدن به خواسته‌هایمان داریم. وی ادامه داد: دانشگاه یکی از مراکز کشور در تولید علم و فرهنگ است که این دو مورد از شاخصه‌های پیشرفت در جوامع توسعه یافته می‌باشد. کریم‌خواه افزود: در سال 88 اتفاقات زیادی افتاد که دانشگاه‌ها هم از این اتفاقات متاثر شدند و با تعطیلی‌هایی که به وجود آمد روند رو به رشد آنها به چالش کشیده شد. وی در پایان گفت: بالاخره نیاز است که دانشجویان و دانشگاهیان هم این نقطه‌ی منفی که در سال 88 در دانشگاه‌ها به وجود آمد را با همت و کار مضاعف از بین ببرند تا انشاءالله به افق‌ها و دستاوردهایی که در شان ملت ایران است برسیم.

مسوول واحد تشکیلات جامعه اسلامی دانشگاه صنعت نفت گفت: نامگذاری امسال به نام کار مضاعف و همت مضاعف، نشان دهنده این است که زیرساخت‌های مناسبی داریم و برای ایجاد تحولی بزرگ نیاز به همت و کار مضاعف داریم. سهیل کریم‌خواه در گفت‌وگو با خبرنگار سیاسی خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا)، در این رابطه اظهار کرد: همواره به این همت و کار مضاعف که مقام معظم رهبری به عنوان رهنمود امسال معرفی کردند، احساس نیاز می‌شود؛ چرا که ما در چندین جبهه‌ی فرهنگی، اقتصادی، سیاسی در حال جنگیم. وی افزود: نامگذاری دهه چهارم انقلاب به نام "دهه‌ پیشرفت و عدالت" توسط رهبر انقلاب، رسیدن چشم‌انداز جمهوری اسلامی ایران در افق 1404 و رفع عقب افتادگی‌های موجود در قسمت‌های مختلف کشور از دیگر دلایل این نامگذاری می‌تواند باشد. مسوول واحد تشکیلات جامعه اسلامی دانشجویان دانشگاه صنعت نفت خاطرنشان کرد: قبلا شعار "ما می‌توانیم" را سر می‌دادیم ولی الان تبدیل شده به اینکه واقعا توانایی و قدرتش را به دست آورده‌ایم و یک همت مضاعف تا رسیدن به خواسته‌هایمان داریم. وی ادامه داد: دانشگاه یکی از مراکز کشور در تولید علم و فرهنگ است که این دو مورد از شاخصه‌های پیشرفت در جوامع توسعه یافته می‌باشد. کریم‌خواه افزود: در سال 88 اتفاقات زیادی افتاد که دانشگاه‌ها هم از این اتفاقات متاثر شدند و با تعطیلی‌هایی که به وجود آمد روند رو به رشد آنها به چالش کشیده شد. وی در پایان گفت: بالاخره نیاز است که دانشجویان و دانشگاهیان هم این نقطه‌ی منفی که در سال 88 در دانشگاه‌ها به وجود آمد را با همت و کار مضاعف از بین ببرند تا انشاءالله به افق‌ها و دستاوردهایی که در شان ملت ایران است برسیم.

شعار همت و کار مضاعف که در پیام نوروزی امسال مقام معظم رهبری بر آن تاکید شده باید در تمام ابعاد اجرایی و نهادینه شود. به گزارش خبرگزاری فارس از اردبیل، حجت‌الاسلام غلامرضا باوقار پیش از ظهر امروز در جلسه فرهنگ عمومی مشگین‌شهر خاطرنشان کرد: منظور از ابعاد مختلف بخش‌های اقتصادی، علمی، اجتماعی، فرهنگی و ورزشی است که انتظار می‌رود در تمام این حوزه مصادق‌های شعار امسال تدوین شده و عملیاتی شود. وی با بیان اینکه عملی شدن شعار امسال تنها محدود به یک نهاد یا دستگاه خاص نیست، گفت: شعار امسال همچون منشوری چند بعدی است که از هر طرف به آن نگاه کنیم جای استمرار و فعالیت، کار و تلاش در تمام ابعاد در آن دیده می‌شود. امام جمعه مشگین‌شهر با بیان اینکه همت و کار مضاعف می‌تواند سرآغاز یک تحول اساسی در سازندگی کشور باشد، افزود: هرچند در سال‌های گذشته استارت این کار زده شده، اما مضاعف بودن آن امسال بیشتر مد نظر و ملاک عمل است. وی خاطرنشان کرد: این منشور حقیقی نه تنها برای دولتمردان و مسئولان دستگاه‌های اجرایی راهگشا است، بلکه عموم مردم نیز با عمل به این شعار می‌توانند سرانجام کار خود را بسیار مبارک، زیبا و پرثمر نگاه کنند. باوقار در ادامه به برخی ضعف‌ها و کاستی‌های حوزه فرهنگ در سال‌های گذشته اشاره کرد و افزود: حوزه فرهنگ با توجه به معیارها و شاخص‌های خاص خود نیاز به همت و کار مضاعف دارد، چرا که سرمایه‌گذاری امروز در حوزه فرهنگ ثمردهی خوبی را برای نسل‌های آینده به همراه دارد. وی به برنامه‌های این شورا در پیشبرد اهداف فرهنگی اشاره کرد و گفت: در کنار توجه به امر حیاتی امر به معروف و نهی از منکر امروز در یک مصداق روشن نیازمند تذکرات اخلاقی و رفتاری در جامعه هستیم که در قالب ابن واجب الهی می‌تواند شکل و سامان واقعی پیدا کند. امام جمعه مشگین‌شهر در پایان سخنان خود مربیان و معلمان مدارس را به مراقبت بیشتر تربیتی، رفتاری و اخلاقی دانش‌آموزان توصیه کرد و از آنان خواست در این امر با هماهنگی خانواده‌ها اقدام عاجلی را انجام دهند

معاون پژوهشی دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز گفت: با توجه به سرعت پیشرفت کشورها در زمینه پژوهش، ما باید فعالیت‌های خود را در سال "همت مضاعف و کار مضاعف"‌چند برابر کنیم تا بتوانیم در مسائل علمی حرف نخست را در منطقه بزنیم و جزء 20 کشور دنیا باشیم. دکتر مصطفی فقهی در گفت‌وگو با خبرنگار علمی پژوهشی ایسنا - منطقه خوزستان- اظهار داشت: حرکت رو به رشد پژوهشی در دانشگاه جندی شاپور از سه سال قبل آغاز و با تولید مقالات متعدد، کتاب‌ها و ارائه طرح‌های پژوهشی وضعیت بسیار قابل قبول حاصل شد. وی ادامه داد: گرچه از نظر اعتباری و هزینه‌هایی که بایستی اختصاص داده می‌شد، در تنگنا بودیم و هستیم، ولی در مجموع عملکرد معاونت پژوهشی این دانشگاه نسبت به سال گذشته بسیار خوب بود و امیدواریم امسال بهتر هم شود. وی گفت: بیشترین مشکلی که ما با آن مواجه هستیم، مربوط به اعتبارات دانشگاه است؛ به دلیل این که در سال‌های گذشته از سوی وزارت‌خانه به خوبی دیده نمی‌شد. متأسفانه اعتبارات پژوهشی دانشگاه نسبت به دانشگاه‌های هم‌ترازش بسیار کم است. تلاشی صورت گرفت و اعتبارات در سال 88-87 در مقایسه با سال 87-86 افزایش یافت؛ گرچه این افزایش درجای خود خوب بود، ولی در مجموع در مقایسه با دانشگاه‌هایی مانند شیراز، اصفهان و مشهد بسیار کم بود. فقهی اظهارداشت: اگر وضع اعتبار دانشگاه در بخش پژوهشی بهتر شود، طبیعتاً تولید علم و انجام کارهای پژوهشی از نظر کمی و کیفی افزایش پیدا می‌کند. وی با بیان این‌که متمرکز کردن طرح‌های پژوهشی یکی از اقدامات معاونت پژوهشی دانشگاه برای سال 89 است، گفت: براساس این اقدام، یک سری اولویت‌های پژوهشی را تعریف کردیم که بخش عمده‌اش مسائل و مشکلات استان مانند آلودگی‌های ناشی از گرد و غبار، آب و خاک و مواد غذایی و غیره است. معاون پژوهشی دانشگاه جندی شاپور اهواز افزود: مرحله بعد تمرکز در فعالیت‌های محققان است. برای این منظور لازم است تعداد مراکز تحقیقاتی را با تنوع رشته‌ها توسعه بدهیم تا بتوانیم کارهای تحقیقاتی خود را از پراکندگی خارج کنیم. اکنون 4 مرکز تحقیقاتی به نام تروما، سرطان، علوم دریایی و توانبخشی سالمندان در دانشگاه فعال هستند و در تلاشیم مرکز تحقیقاتی هپاتیت و بیماری‌های کبدی و مرکز تحقیقاتی سل و بیماری‌های ریوی را تأسیس کنیم. فقهی اظهارداشت: یکی‌ دیگر از اقدامات امسال معاونت پژوهشی انتشار مجلات علمی، به خصوص مجله علمی دانشجویی برای انتشار پژوهش‌های دانشجویان، است. مقدمات این کار انجام شد و اکنون در مرحله طراحی مجله و تشکیل تحریریه هستیم. معاون پژوهشی دانشگاه علوم پزشکی جندی‌شاپور اهواز درباره همت مضاعف و کار مضاعف در دانشگاه‌ها گفت: برای عملی شدن این پیام لازم است فرهنگ‌سازی شود. در بعد پژوهش، معمولاً کارهای پژوهشی در دانشگاه‌ها و سازمان‌های غیر دانشگاهی به عنوان یک کار لوکس و حاشیه‌ای تلقی می‌شود. اگر شعار امسال را یک محور قرار دهیم، طبیعتاً هرآنچه که اکنون ما در اختیار داشتیم، باید چند برابر شود. وی ادامه داد: اگر دانشجویی که به تازگی وارد دانشگاه‌ می‌شود، از همان ابتدا به همراه کسب دانش، نگاهی به فعالیت‌های پژوهشی داشته باشد و حتی پرسنل و کارمندان مراکز درمانی و بیمارستان‌ها در کنار انجام کارهای خود، در زمینه مشکلاتی که از لحاظ بهداشتی و درمانی داریم، پژوهش و تحقیق کنند، نتایج بهتری کسب کنیم.

 ارتقای تفکر دینی در دانشگاه‌ها ضروریست و باید انجام شود. به گزارش خبرنگار صنفی آموزشی خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا) - منطقه لرستان - اردشیر شیخ آزادی در همایش ارتقای وضعیت فرهنگی دانشگاه‌ها که در دانشگاه علوم پزشکی لرستان برگزار شد، افزود: ارتقای وضعیت فرهنگی دانشگاه‌ها از اصول حاکم بر سیاست‌های ارتقای فرهنگ است. وی نقش دانشگاه و دانشگاهیان را در راستای حفظ و اعتلای ارزش‌های جامعه بی بدیل برشمرد و اظهار کرد: ارتقای تفکر دینی در دانشگاه به عنوان یکی از اجزای اصلی فعالیت‌ها از وظایف مهم و بدیهی دانشگاهیان است. سرپرست دانشگاه علوم پزشکی لرستان تربیت دانشجو با سطح فکری بالا در زمینه دینی و فرهنگ اسلامی را از تاکیدات مقام معظم رهبری به دانشگاهیان عنوان کرد و افزود: یکی از مهمترین عناصر موثر در دانشگاه‌ها، جایگاه اساتید بوده و نقش اساتید معارف اسلامی و دفاتر نهاد، قطعا پر رنگ تر خواهد بود. وی با یادآوری اینکه با بکارگیری نگاه نو و مبتکرانه به مسائل دینی می‌توان بیش از پیش در راستای ارتقای فرهنگ دینی در دانشگاه کوشید، گفت: با توجه به جایگاه ویژه دانشگاهیان در میان اقشار جامعه، مساله فرهنگی باید به جد پیگیری و همت و تلاش مضاعف دانشگاهیان باید به ارتقای سطح فرهنگ جامعه منتهی شود.

معاون اول رییس جمهوری با اشاره به نامگذاری امسال از سوی رهبر معظم انقلاب به سال همت مضاعف،کار مضاعف گفت: این نام‌گذاری رونق جدیدی به فعالیت و اقدامات دولتمردان داده است. به گزارش روز دوشنبه ایرنا به نقل ازپایگاه اطلاع رسانی ریاست جمهوری محمدرضا رحیمی در مراسم معارفه محمد علی آبادی به عنوان -معاون هماهنگی و نظارت بر امور دستگاه‌های اجرایی ، ستادها و مجامع > با اشاره به سوابق علی آبادی، گفت: سابقه فعالیت‌های ایشان بر همگان آشکار و هویداست، به ویژه در دولت نهم که ایشان از افراد موثر و کارآمد و با کفایت بودند. معاون اول رییس جمهوری با اشاره به اینکه وظایف زیادی از سوی دولت بر دوش ما گذاشته شده است و ما مکلف به انجام آنها هستیم، اظهار امیدواری کرد با حضور علی آبادی در این معاونت گام‌های اساسی تری در راستای رسیدن به اهداف بلند دولت برداشته شود. رحیمی در ادامه نامگذاری سال جدید از سوی رهبر معظم انقلاب تحت عنوان همت مضاعف، کار مضاعف را مورد اشاره قرار داد و افزود: این نامگذاری رهبر معظم انقلاب رونق جدیدی به فعالیت و اقدامات دولتمردان داده است و باید به گونه‌ای عمل کنیم که در پیشگاه خداوند پاسخ کافی نسبت به اعمال خود داشته باشیم. در این مراسم محمد علی آبادی نیز با تشکر از اعتماد معاون اول رییس جمهور و با اشاره به فرمایش رهبر معظم انقلاب در خصوص همت مضاعف و کار مضاعف و همچنین نگاه بلند رییس جمهور برای پیشرفت کشور ابراز امیدواری کرد با به کارگیری تمام توان، دانش و سعی خود نقش موثری در پیشرفت کشور داشته باشد. در پایان این مراسم پورهاشمی نیز که تاکنون مسئولیت هماهنگی و امور اجرایی این معاونت را عهده دار بود در جملاتی کوتاه به بیان دیدگاه‌های خود پرداخت. گفتنی است پورهاشمی همچنان به عنوان مشاور معاون اول رییس جمهور در همین حوزه مشغول به فعالیت است.

عروسی در یک تالار شیک و مجلل برگزار شده بود با میزهای چیده شده با گل و شیرینی. چند گارسون درحال پذیرایی و رسیدگی از مهمانان بودند.

یکی از گارسون ها در قسمت غربی در سالن، مدعوین را به قسمت سنتی دعوت می کرد. در آن جا انواع و اقسام تنقلات مثل، آلوچه، آجیل، برگه های آلو و زردآلو، آجیل، چایی به همراه قلیان و موسیقی سنتی وجود داشت که هرکسی مشغول خوردن یکی از تنقلات بود که مهمانان با صدای هل کشان متوجه ورود عروس و داماد شدند.

با کنجکاوی تمام، بیشتر مهمانان به بدرقه عروس و داماد رفتند که در آن جا همه چشم ها به ماشین عروس و تزئین آن خیره شد. ماشین عروس از نوع آخرین مدل و بالای چند صد میلیون تومان قیمت داشت.

تمام گل های به کار رفته از گران قیمت ترین گل ها بود. لباس عروس نیز با سنگ های تزئینی زیادی کار شده بود که به آن جلوه خاصی بخشیده بود و مشخص بود که قیمتی میلیونی دارد.

پس از کمی هل کشیدن و شاباش ریختن و آشنایی مهمانان با عروس و داماد، چند موزیک شاد در سالن پخش شد و جنب و جوشی به راه افتاد. بعد از گذشت یکی دو ساعت، از پای بلندگو مهمانان را به صرف شام دعوت کردند.

روی میز شام انواع و اقسام غذاها، دسرها و انواع نوشیدنی ها چیده شده بود به طوری که در وهله اول آدم از دیدن این همه غذا و دسر سردرگم می شد. بعد از صرف شام و پایان مراسم، یک نفر که معلوم بود ازنزدیکان عروس یا داماد است یک عکس بزرگ از این زوج خوشبخت(!) را در بین مهمانان می چرخاند و به همه نشان می داد.

تمام مراسم این عروسی مثل یک رویای زیبا و باورنکردنی بود که شاید جوانان حاضر در این جشن همه آرزوی اتفاق چنین روزی را برای خود می کردند. اما اگر آن ها از مشاجرات قبل و بعد از برگزاری جشن باخبر بودند به طور قطع دیگر چنین آرزویی نمی کردند و همان عروسی ساده والدینشان را به این همه زرق و برق پوشالی ترجیح می دادند. یکی از دلایل اصلی برگزاری چنین جشن هایی همان حس حسادت یا چشم و هم چشمی های افراد به اطرافیانشان است که همیشه این حس مخرب و دشمن زندگی در تمام طول عمر با آن ها همراه بوده و مانع لذت بردن و شاد بودن زندگیشان می شود. به راستی یک انسان به چه قیمت حاضر به فروختن خوشبختی و سعادتش است؟

امان الله قرایی مقدم جامعه شناس و کارشناس علوم تربیتی درباره مصرف گرایی در بین جوانان امروزی به خبرنگار اجتماعی برنا این طور می گوید: مصرف گرایی به طور کلی از دو زاویه مورد بررسی است یکی از دید مثبت و دیگری از دید منفی.

درحال حاضر کشورهای پیشرفته سعی می کنند تا از طریق انواع تبلیغات و رسانه ها، مردم را به مصرف گرایی و خرید اجناس تشویق کنند چون اگر مردم مبادرت به خرید اجناس نکنند، کارگر بی کار شده، اعتصابات، شورش ها و پس افتادگی اقتصادی به وجود می آید. پس مصرف گرایی از این منظر خوب و مثبت است.

افراد در ازدواج خود باید از افراط و تفریط بپرهیزند و جشن خود را در حد توان اقتصادی طرفین ازدواج برگزار کنند. همچنین دخترها نیز باید به میزان مورد نیاز زندگی دو نفره وسایل خریداری کنند.

قرایی با بیان اینکه بنیان ازدواج نباید بر پایه مصرف گرایی بنا شود می افزاید: اگر الگوی زندگی جوانان براساس شیوه زندگی حضرت زهرا و زینب باشد، زندگیشان پایدار است. هرچه ازدواج ساده تر و بنیانش برمبنای عشق و دوستی باشد، دوامش بیشتر است. اما ازدواجی که براساس قباله باشد پایبندی نداشته و بنیان خانواده را سست می کند به طوری که در همان روزهای ابتدایی به جدایی کشیده می شود.

این استاد دانشگاه تربیت معلم این طور ادامه می دهد: سابقه 32 ساله تحقیقات و مطالعات من در زمینه طلاق، نشان داده است که مصرف گرایی مهم ترین عامل بروز طلاق و جدایی در بین جوانان امروزی است. طبق مطالعات به دست آمده، بروز طلاق بین طبقه پایین و مرفه جامعه کم است و بیشترین آمار طلاق در بین افراد متوسط جامعه اتفاق می افتد.

یک ضرب المثل زیبا در زبان ما از دیرباز وجود داشته است که "هر کسی پایش را به اندازه گلیمش دراز کند" این ضرب المثل باید مصداق زن و شوهرهای جوانی باشد که به تازگی ازدواج کرده یا در شرف ازدواج هستند. اما چنین مثالی نباید باعث قانع بودن زن و مرد از وضعیتشان شده به طوری که دیگر هیچ گونه تلاش و فعالیتی جهت پیشرفت زندگیشان نکنند.