توسعه یافتگی ایران اسلامی طی سه دهه اخیر را نمی توان به راحتی انکار کرد.

رسانه های بیگانه و تریبون های دشمنان انقلاب و نظام اسلامی ایران نیز به ناچار در پاره ای از موقعیت ها در برابر اراده آهنین افکار عمومی و مردم کشورمان و عزم راسخ آنان در پیمودن مسیر انقلاب به سوی توسعه یافتگی و پیشرفت همه سویه سر تسلیم فرود آورده اند و بارها به رغم بایکوت و سانسور متداول خبری خود اخباری از موفقیت ها و پیشرفت های چشمگیر غیور مردان و زنان ایرانی را بازتاب داده اند.

بی تردید توسعه یافتگی، علاوه بر گسترش زمینه های فعالیت تمامی اقشار جامعه امید به زندگی و نگاه به آینده و افقی درخشان را بارور می کند. البته در سایه این امید و نگاه باید در انتظار اخبار خوشی از موفقیت ها و پیروزی ها در تعاملات اقتصادی، صنعتی، سیاسی و فرهنگی بود.انقلاب با ایمان و امید به بهروزی و استقلال و خودباوری کلید می خورد.

اگر این پیروزی را به زبان امروز، به عنوان یک بخش سخت افزاری بخوانیم. کوشش به عمل و اجرا؛ اعتماد به نفس، توسعه، بهینه سازی در عرصه های علمی، فرهنگی و اقتصادی، ایجاد فرصت های شغلی و شکوفایی و بالندگی اندیشه و ... و ... را نیز می توان به عبارتی نرم افزار انقلاب خواند.

در این تردیدی نیست که مدیریت های کلان طی سال های پس از انقلاب همواره عموماً نقش عمده و کارآمد در بخش های مورد اشاره را داشته اند که مسلماً مجموعه توفیق شان غالباً معطوف به اهداف انقلاب اسلامی بوده است اما از یک طرف وسعت دامنه امور یک بخش نوسازی و بازسازی ها در زمینه و عرصه های متنوع بوده و یک بخش هم پیشرفت جامعه و کشور در دیگر ابعاد زیربنایی بوده است.

این نکته که جنگ تحمیلی به تنهایی در هر کشور، مسایل مختلف خود را پیش روی مسئولان و برنامه سازان کلان می گذارد، در اینجا هم تاثیرات فراوان در زیرساخت ها و چرخه های گوناگون زندگی جامعه و برنامه دولت ها به جای می گذارد.

با این تعریف چنانچه در یک بعد زمانی مدیریتی کلان کارها فرضاً در قیاس نظری با دیگر، متفاوت بوده و متغیرهایی می داشته، نمی توان نوسانات شرایط در طول دهه های اخیر را نادیده گرفت.

البته نیز در چنین وضعیتی کارهای بسیار درخشان و بعضاً نو در کشور به منصه ظهور رسیده است که همه از حرکت قطار انقلاب بوده است و تاکنون استمرار دارد.

پیروزی انقلاب سال ۱۳۵۷ اعجازانگیزترین واقعه ایرانی- اسلامی در تاریخ کشورمان و بهت آورترین در اذهان جهانی تعریف شد.

تحقق این همیاری بی بدیل ملی از یک سو و سازماندهی کلان و سنگین، برنامه ریزی و نظام بخشی ارکان نو همراه با ساماندهی سریع روند و روال متعادل مدنی - که در مجموع کاری سهل و آسان نبود- از سوی دیگر به واقع امر می توان به نوعی مکمل موفقیت در تغییر بنیادین رژیم گذشته دانست. این امور با مدیریت از اولین دولت منتخب مردم پای می گیرد که به مرور - با توجه به بقایای چالش های مختلف داخلی و مهم دیگر جنگ تحمیلی-، گام به گام طی سال ها به سمت و سوی آرامش و سازندگی، کارسازی می شود.

هر دولت تلاش بر اجرای اهداف انقلاب، توسعه اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی و ... در قالب برنامه های پنج ساله و ساخت و سازهای صناعی و تولیدی و ... و ... دارد. منحنی های پیشرفت همه جانبه کشور طی سه دهه مدیریت می شوند تا اکنون که وسعت و عمق ثبات برنامه های اجرایی حتی در زمینه هایی به صورت پدیده های نو در بافت و ساز جامعه و کشور، پای می گیرند و مورد بهره مندی خودکفایی می شوند.

... اینک در حال و هوای سی امین سالگشت انقلاب اسلامی، همچنان نظر جوانان درباره شکوفایی استعدادها که به سهم خود یکی از پدیده های همسوی اهداف انقلاب در حوزه خودباوری است را جویا شده ایم که می خوانیم.

● شکوفایی استعدادها جایگاهی که نزدیک می شویم

یک دانشجو معتقد است که علم از اجرا جدا است و باید هم علم و هم اجرا داشت اما تاکید بر این دارد که توامان بودن این دو عامل پیشروی در شکوفایی استعدادها و نوآوری ها می شود؛ جایگاهی که اکنون از این رهگذر به آن نزدیک می شویم اما در عین حال به شتاب بیشتر نیاز دارد.

«آهنگر» دانشجوی عمران دانشگاه تهران، در بیان نظرات خود نخست با اشاره به این که بسیاری از افراد جوان با تخصص های مختلف در حوزه های اداری- اجرایی و علمی فعالیت دارند می گوید:«جامعه ای که جایگاه مشخص دارد و می خواهد موقعیت علمی- شکوفایی- داشته باشد، یکی از راه های حصول آن، تحصیل دانش با علاقه است و بدون علاقه به هیچ نمی رسد.»

ادامه صحبت وی تاکید بر منفک بودن دانش و علم و توامانی این موارد در شکوفایی توانایی ها است. او معتقد است علم از اجرا جدا است و باید هم علم و هم اجرا داشت و می گوید:«در حال حاضر به این جایگاه نزدیک می شویم. »

این دانشجو همچنین می گوید: پیشرفت های علمی و شکوفایی استعدادها را باید سرعت بخشید. در حالی که بودجه در این زمینه به حد توان کافی هست لیکن فکر سازماندهی چندان کافی نیست.»

● اعتماد به علم ایرانی

«مسعود وثوقی» رشته مکانیک تا سطح فوق دیپلم تحصیل کرده و در سیستم انژکتوری تخصص دارد.

ارزیابی این جوان از چند و چون موقعیت جوانان با استعداد در جامعه را می خوانیم: «جوانان ایرانی استعدادشان خوب است. شکوفایی و نوآوری های جوانان ایرانی در علم پزشکی الان در دنیا معروف شده است. به نظر من اگر زمینه های شکوفایی توانایی های جوانان بیشتر شوند تاثیر فراوانتر بر خودباوری و شوق همه جوانان می گذارد.» به گفته او « استعداد های بالقوه ایرانی می توانند توانمندی حتی بالاتر از کشورهای پیشرفته ارائه بدهند.»

«به نظر این جوان، زمینه سازی، حمایت، پشتیبانی مالی و بهره مندی از امکانات مورد نیاز جوانان مستعد سبب پیشروی در زمینه های علمی و فنی می شوند و همچنان اعتقاد دارد که توان جامعه دانشجویی کشورمان خیلی بالاتر از جوامع کشورهای دیگر است.»

از «وثوقی» می پرسم: موقعیت فعلی پیشرفت و نوآوری های علمی و صنعتی کشور را چگونه استنباط و قلمداد می کند؟ می گوید:«با توجه به این که الان هم این وضعیت خوب است، باز تا سطح جهانی فاصله داریم. برای کاهش فاصله، لازم به حمایت و سرعت عمل است.»

یک خانم دانشجو به نام «گنجی» اعتقاد دارد پیروزی انقلاب اسلامی زمینه ساز شکوفایی استعدادهای دانشجویان شده است.

این دانشجوی ارشد دانشگاه، با این بیان درباره ارزیابی خود از موقعیت توانایی وآمادگی جامعه جوانان کشور، و این که زمینه سازی های بروز استعدادها در کشورمان چقدر اهمیت دارد؟، پاسخ می دهد:«برای شکوفایی استعدادها مسلماً زمینه سازی، مهم و کارساز خواهد بود تا از این طریق شرایطی ایجاد شود که جامعه و خانواده ها از فرصت های مهیا شده استفاده کنند.»

وی فرآیندهای باروری استعدادها در کشور را رشد فرهنگی می خواند و به زعم او از این اتفاق، خودباوری و شوق جوان ها در بروز خلاقیت به وجود خواهد آمد.»

«رضایی» دانشجوی مقطع کارشناسی ارشد حقوق نیز در مورد نقش زمینه سازی ها در جهت بروز آمادگی های علمی - فناوری به این باور است که کشف، معرفی و حمایت اندیشه جوانان نوآور و دارای استعداد خیلی مهم است و می باید از نظر مالی بهای بیشتر به آنان داده شود.

وی حمایت دولت نهم در این زمینه را خوب توصیف می کند و می افزاید: «جوانان در مقطع زمانی فعلی وسایلی اختراع کرده و به منصه نمایش گذاشته اند الان استقبال دولت از نوآوری های جوان ها خوب است. طرح ها بررسی می شوند و استقبال از آن درحد ۸۰-۷۰ درصد است.»

● فرآیندهای اقتصادی و امید به زندگی با فناوری بومی- ملی

«مهندس مقداد همتی» عضو هیئت مرکزی تکنولوژی دانشگاه علم و صنعت، در ادامه

گفت و گوی مان، پیرامون فرایندهای بروز توانایی های علمی جوانان در جامعه و کشور معتقد است هر قدر نیاز داخل از طریق فناوری های بومی- ملی تامین شود، علاوه این که تاثیر مستقیم اقتصادی در خانوارهای ایرانی دارد، هزینه های فناوری های جدید را برای خانواده ها پایین می آورد و به دنبال آن بر اقتصاد خانواده به طور مستقیم تاثیر مثبت دارد.

از سوی دیگر ظهور علمی استعدادهای جوانان، خودباوری، امید به زندگی و پیشرفت در جامعه را افزایش می دهد.»

به گفته وی، هر میزان امید به زندگی و خودباوری و استقلال ملی در کارهای بزرگ افزایش یابد، این ارتقاء سطح فرهنگی جامعه، مقدار خودباوری و حرکت به سمت افق های آینده در بحث خودکفایی بیشتر می شود. فرایند نوآوری ها، خودباوری است که افزونی امیدواری و سطح فرهنگی را باعث می شود.»

در پی پیروزی انقلاب اسلامی در سال ۵۷، زمینه ر شد و فضای انسجام اندیشه ایرانی به ویژه طیف جوانان- که می توانند و یا زمینه بلوغ استعداد تئوری های علمی، مدیریتی و فناوری دارند - فراهم شد که اصولاً نه تنها یک نیاز کشور که یکی از اهداف و شاخص های متن انقلاب بوده است. در طول عمر ۳۰ ساله انقلاب افکار عمومی داخل و خارجی شاهد بوده که در زمینه های متعدد و گوناگون، پدیده های علمی و نوآوری در سطح کشور و حتی از روستا و بخش، عینیت یافته و فراتر آن برخی از فناوری ها در حوزه های مختلف برای نخستین بار در کشور اختراع و ارائه شده است. شرط اول و مهم برای این تحولات علمی و غیره، همانا ایجاد زمینه، آزاد بودن فکر، امکانات مالی تزریقی و حمایت مدیریت ها در سطوح مختلف کشور بود که میدان پردازش اندیشه و نمود بلوغ علمی برای نسل دهه های اخیر مهیا شده است.

● مشاوران جوان اندیشه ای نو و بدیع

«علی مرتضوی شریف» دبیر شورای اطلاع رسانی گروه مشاوران جوان ریاست جمهوری درباره برنامه ریزی برای کارسازی، شناخت و تامین نیروی جوانان و ورودشان به تشکیلات مدیریتی و اجرایی کشور توضیح می دهد.

وی درباره وظایف مشخص شورای اطلاع رسانی این گروه می گوید:«این شورا در عرصه های مختلف وزارتخانه ها افراد نخبه جوان (از شاغلان مربوطه) را شناسایی و ایده هاشان را در عرصه های اجرایی کشور ارائه می دهد. به عنوان مثال در وزارت آموزش و پرورش یک نفر از شاغلان جوان شناسایی می شود و به عنوان مشاور جوان در همان وزارتخانه معرفی و فعال می شود.

«مرتضوی شریف» چند برگ کاغذ سرفصل دار اداری را نشان می دهد و می گوید: از طریق مشاور جوان مان در خوزستان نامه ای بدست ما می رسد مبنی بر این که یک جوان با استعداد ویژه شناسایی شده است. ما براساس این نامه و اطلاع رسانی موضوع را طی مراحل اداری پیگیری می کنیم و جواب مثبت داده می شود.»

وی با اشاره به این که حوزه اطلاع رسانی مشاوران جوان چند ماه بیش نیست که فعالیت خود را شروع کرده است، از برگزاری کلاس آموزش و تربیت نیروی رابطان خبری شورا، در وزارتخانه ها و سازمان ها خبر می دهد ضمن آن در همین ارتباط از راه اندازی سایت مشاوران جوان، می گوید. به گفته وی با بهره گیری از این سایت، ضعف هایی که مشاوران پیش از سایت در زمینه اطلاع رسانی از مجموعه فعالیت ها و عملکردشان داشتند، برطرف و کارها پربارتر نسبت به قبل می شوند.

این اقدامات مثبت به لحاظ آن انجام پذیرفت که در جریان بررسی نیازهای اطلاع رسانی حوزه های مشاوران جوان متوجه می شویم از یک سیستم منسجم برخوردار نیستند. لذا طراحی و راه اندازی ارتباط از طریق سایت صورت گرفت.

● تعامل با رسانه ها

دبیر شورای اطلاع رسانی گروه مشاوران جوان از فعالیت های دیگر این شورا می گوید:«یکی از اهداف ما، داشتن تعامل با رسانه های جمعی است چرا که این ایده بسیار ارزشمند دکتر احمدی نژاد در حمایت از حضور جوانان در عرصه های فکری و اجرایی است. بنابراین، شورای اطلاع رسانی گروه مشاوران جوان ریاست جمهوری آمادگی دارد عملکرد مشاوران جوان در وزارتخانه ها و سازمان ها و ... از طریق رسانه های جمعی، اطلاع رسانی شود. معتقدم در آن صورت، رسانه های ارتباط جمعی می توانند فارغ از مسایل سیاسی، بهتر عملکرد گروه های جوان و اهداف مان را بررسی کنند چرا که اصولاً رسانه های جمعی، صدای جامعه را منعکس می کنند.»

 

 

 

( www.kayhannews.ir )

جمعه یازدهم 11 1387

 

انقلاب اسلامی ایران را می توان از منظر دیگری نیز توصیف کرد. مهیا کردن میدان برای حضور بایسته و شایسته جوانان پر انرژی و خلاق در عرصه های مختلف جامعه از مهمترین ویژگی های این انقلاب مردمی به شمار می رود. به گزینه دیگر فرصتی تاریخی را فراروی جوانان قرار داده تا آن گونه در اعتلای نام و هویت ایران و ایرانی تلاش کنند که اکنون و به رغم سانسور و بایکوت شدید رسانه های بیگانه، در ردیف بهترین نام آوران عرصه های مختلف قرار گیرند. این روند بدون تردید شتاب بیشتری به خود می گیرد.

آزادی اندیشه در ایران پس از پیروزی انقلاب، در تاریخ تحولات سیاسی و اجتماعی این سرزمین، یک نقطه عطف در اذهان ملی است. از این منظر ذهن و روان در بستر شفافیت فضای استقلال فکری بر وفق سلامت و آسوده اندیشی، سازندگی، پیشرفت و امنیت زندگی، پر و بال نو می گشایند. زندگی در جغرافیای زیستی مفاهیم تازه را تنفس می کند. سرزمین ایران در سرشت خود جوانه های استعداد و شکوفایی اندیشه و لمس باورهای خود توانمندی در عرصه های دانش و تکنولوژی را در پرتو انقلاب، برمی تاباند چرا که تفکر ایرانی و نسل جوان، عزت و باورهای عزم ملی در ایجاد تحولات علمی متکی به شعور و توانمندی را از رهگذر تاریخ خود برگرفته است.

با تأمل، دقت و مطالعه بیشتر در مسیر دگرگونی های زمانی و موقعیت های جهانی در قالب انقلاب، درمی یابیم هر انقلاب سرانجام یافته، پیام، تئوری و برنامه هایی در جامعه و کشور داشته است. اما آزادی فکر از اهداف انقلاب اسلامی بوده است و به نظر می رسد تنها وجود همین مورد می تواند اجماع مردمی- جامعه- را در راستای خودباوری برای تحقق نیازهای فردی- ملی و پیشرفت کشور توجیه و تبیین کند. زیرا فکر آزاد، بدون تردید مولد، پیش رو و یابنده است و این، قوی ترین و معتبرترین سرمایه دولت و دولت های فرانگر و هوشمند در شکوفایی، خودباوری در کمک به توسعه برنامه سازی ها و تقویت زیربنایی کشور است؛ چیزی که بیش از گذشته در مقطع کنونی می تواند جزو نیازمندترین و با اهمیت ترین برنامه های دولت باشد و البته دولت نهم باب اجرایی آن را گشوده است؛ حمایت از جوانان با استعداد و واگذاشتن مسئولیت ها و رده مدیریتی، از این طیف توجه به جامعه است. تشکیل گروه مشاوران جوان ریاست جمهوری، ردیابی و شناسایی نیروهای جوان توانگر عرصه های خلاقیت ها در فناوری های نوین و مدیریتی است.

● شناسایی استعدادها برای بالندگی بیشتر

آن طور که «علی مرتضوی شریف» دبیر شورای اطلاع رسانی گروه مشاوران جوان ریاست جمهوری، می گوید، هسته تشکل و اجرایی مشاوران جوان به عنوان یک ایده توسط دکتر محمود احمدی نژاد به زمانی که شهردار تهران بودند، در شهرداری نهاده می شود و گفته می شود نیروهای جوان با استعداد، شناخته و با ورود به عرصه مدیریتی، به سطوح بالای مسئولیتی نایل شدند که به گفته «مرتضوی شریف»، اجرای آن ایده، خروجی خوبی داشت: «نیروهای جوان توانمند دانشگاهی با ورود به عرصه شهرداری، از رده مشاور تا سطح معاون و حتی شهرداران مناطق تهران، ارتقاء یافتند.»

در ۱۷-۱۶ سال گذشته به علت عدم توجه به آن که بسیاری از مدیران روی مرز بازنشستگی قرار داشتند، یک حلقه مدیریتی- جایگزینی؛ جوان- ناپیدا بود.- «طبعاً نیاز به جایگزینی چنان مدیران بود. لذا در این پروسه، کارسازی، شناخت و تأمین نیرو اجتناب ناپذیر بود و می باید برنامه ریزی برای ورود نیروهای جوان و تزریق به سیستم مدیریتی صورت می گرفت. بنابراین هدف، از سال ۸۴ پدیده پروژه مشاور جوان- در دولت نهم- به بدنه اجرایی کشور، گره زده می شود...»

● فرایندهای مثبت مدیریت دانش آموختگان جوان

«مهندس مقداد همتی» عضو هیئت مرکزی تکنولوژی- دانشگاه علم و صنعت، در ارزیابی خود از شکوفایی استعدادهای جوانان در زمینه های مختلف، نخست رویکردی به اوایل پس از پیروزی انقلاب و این که حضرت امام خمینی «ره » به سپردن کارها به جوانان اهمیت می دادند، دارد و سپس درباره توجه به ارتقاء سطح توانمندی دانش اندوختگان جوان حتی در سطوح مدیریتی، روی دولت نهم در این زمینه، تاکید می کند و نتیجه این تحولات مثبت را در اضلاع یک پنج ضلعی هندسی به سرفصل های: خانواده (کاهش هزینه های فناوری)، خودباوری، امید به زندگی، پیشرفت و فرهنگ ترسیم و خلاصه می کند.

«همتی» نگاه خود را نخست به این که در بحث شکوفایی استعدادها، سه نوع نخبگان؛ استراتژیک، مدیریت و تکنیکی وجود دارد، معطوف می کند و سپس می افزاید:«قبل از انقلاب به جوانان و کسانی که مستعد کار و اجتماعی بودند، حتی در حد تکنیکی، اختراع، فناوری و تکنولوژی هم فرصت داده نمی شد و هرگاه کسی بحث و طرح نو ارائه می کرد با مخالفان در دستگاه های دولتی روبرو می شد. سیستم تشکیلاتی کشور، چشمه استعدادها را کور می کرد و اجازه تفکر به فرد نخبه و یا بروز استعداد جوان را نمی داد. حتی سطح کمیت نخبه و استعداد از سطح تکنیکی هم پایین تر بود و فرصت ورود به سطح نخبه گری به جوانان مستعد داده نمی شد.»

● ارتقاء شکوفایی جوانان از سطح تکنیکی تا مدیریت

عضو هیئت مرکزی تکنولوژی دانشگاه علم و صنعت، در ادامه صحبت خود، می افزاید: بعد از پیروزی انقلاب اسلامی، با رویکردی که حضرت امام «ره» به سپردن کارها به جوانان داشتند و اهمیتی که به این موضوع دادند، سطح تکنیکی تا سطح مدیریت در کشورمان بالا آمد. با ورود تکنولوژی های جدید علاوه بر پرش به سمت نخبگی، مدیریت سیستم جوان می شود. حضرت امام «ره» زمانی که می خواستند فرماندهی سپاه - که بسیار با اهمیت است- را تعیین کنند، یک جوان ۲۵-۲۴ ساله را در راس فرماندهی می گمارند. از سوی دیگر، شکوفایی مدیریت جوان در جنگ- دفاع مقدس- و ادامه آن در دولت جدید، از سطح تکنیکی تا سطوح مدیریتی به جوان سپرده می شود و مخصوصاً در دولت نهم.

البته در سطح مدیریت استراتژیک کشور، هنوز ورود نخبگان جوان مهیا نشده است. - چرا؟- «شاید نیاز به یک سری آدم های باتجربه بود ولی به نظر من این احساس درست نبوده اگر چه یک جهت یابی لازم دارد تا مباحث استراتژیک کشور و مدیریت استراتژیک در جهت تحقق استراتژیک ۲۰ ساله را به دست نخبگان جوان بسپاریم...»

این که دولت کنونی بر پایه برنامه ریزی های مدون، کارشناسی و نظام مند اجرایی و عینیت دادن به پروژه شناسایی و حمایت دانش اندوختگان جوان در جهت بلوغ و شکوفایی توانایی های علمی جوانان کشور، تلاش می کند تا به نوعی این قشر از مجموعه جامعه را وارد بدنه اجرایی- مدیریتی کشور از یک سو و تشویق به تولید فناوری و ظرفیت سازی توسعه ملی در ابعاد گوناگون از دیگر سو، شوند، به نوبه خود یک پدیده در سوق دادن کشور به خودباوری ملموس و کاهش نیازها به دیگر کشورهای جهانی است. این مولفه ها، غرور ملی هر فرد ایرانی را متجلی می کند چه دانشگاهی و چه جوانی که در جستجوی کار است و چه مردم کوچه و بازار، همه تاکید بر خودکفایی دارند.

و البته تفکر دولت اصولگرای ایران اسلامی منبعث از دیدگاهها و تفکرات بنیانگذار کبیر انقلاب و جمهوری اسلامی ایران است.

ارزیابی کلی یک دانشجوی مهندسی معدن، از شکوفا شدن استعدادهای جوانان پس از انقلاب این است که بروز استعداد جوان ها تا حدی پیشرفت کرده است و باور دارد با انسجام و آسودگی فکری و مالی-معنوی، تولید ایده و نمو استعدادها، وضعیت کنونی به سمت پیشرفت بهتر و بیشتر خواهد رفت.

فرآیند شکوفایی استعداد جوانان مثبت است .

«یدائی» با اشاره به این که دسترس بودن اینترنت و کامپیوتر نیز زمینه ساز آن خواهد بود که ایده های نوی علمی به ذهن جوانان متبادر شود وجود آرامش فکری را هم باعث ایجاد فکر جدید در انسان- خاصه جوان- می داند به ویژه آن که زمانی که اندیشه ها در کشور در مسیر اعتلای انقلاب است، تمرکز فکری کمک به بروز ایده های نو و شکوفایی استعداد می کند. در صورتی که بسترهای این تحولات فکری فراهم باشند، از ایده های جوانان در پیشرفت جامعه استفاده خواهد شد تا این قشر بیشتر مشتاق رویکرد تولید اندیشه نو باشد.»

وی در ارزیابی خود از پیشرفت های جوانان در مقطع زمانی کنونی در عرصه های علمی و تولیدی می گوید: «پیشرفت کرده ایم اما باید توجه داشته باشیم در بخش مربوط به امکانات مالی و معنوی مشکل نداشته باشیم، مثلا یک پروژه تحقیقاتی به لحاظ عدم امکانات مالی، راحت محقق نمی شود، ایجاد وقفه می تواند شوق جوان را بکاهد. اما در کل، فرآیند وضعیت توجه به استعداد در جامعه جوان، مثبت است و باید به سمت بهتر شدن برویم.»

● برنامه های متنوع برای شکوفایی استعدادهای دانشجویان

«شکوفایی استعدادهای جوانان دانشجو طی سال های اخیر مورد توجه دولت قرار گرفته و اخیراً هم بخش مطالعات علمی جهانی با هدف جلوگیری از مهاجرت مغزها- طی دهه های پیش- و تسریع در پیشرفت جامعه و کشور، دایر شده است.»

«خانم عامری» دانشجوی حقوق می گوید: «اصولا برنامه ریزی دولت های پس از انقلاب و البته دولت نهم در جهت شکوفایی استعدادهای دانشجویی بیشتر شده و برای آینده نگری خیلی زیاد است.» به باور این دانشجو علت رویکرد مقطعی برخی از تحصیل کردگان به عزیمت از کشور، بیشتر از نظر مادیات بوده است و اظهار امیدواری می کند باتوجه به آن که اذعان می دارد از جمله تحولات در سال های اخیر در دولت فعلی در زمینه نوآوری و پیشروی های علمی در عرصه های گوناگون اجرایی در کشور و جامعه دانشگاهی، فرایندهای شکوفایی استعدادهای جوانان موجب هرگونه بی نیازی به دیگر کشورها شود.»

● کشف استعداد جوانان و آخر خط سرخوردگی

در حال حاضر حمایت دولت نهم در زمینه سازی های کشف استعدادهای جوان ها و درخشندگی در المپیادهای مختلف علمی و نوآوری ها بسیار چشمگیر است و دیگر آن سرخوردگی ها در طیف جوانان مستعد و شکوفایی فناوری در گذشته، وجود ندارد.»

«هادی رضایی» دانشجوی فوق لیسانس دانشگاه پیام نور است. او در جای جای صحبت هایش رشد علمی کشور در زمینه های گوناگون از جمله ایجاد شرایط شناسایی، حمایت و بها دادن به استعدادهای جوان ها پس از پیروزی انقلاب اسلامی را یادآور می شود. او در این زمینه، نمونه می دهد: «موفقیت در المپیادهای ریاضی، فیزیک و... و یا برگزاری نمایشگاه های ابداعات، اختراعات و نوآوری و همچنین در زمینه های پزشکی و یا نظامی، پیشرفت ها خوب و عالی بوده است.»

وی یادآور می شود: «این سطح پیشروی ها در بخش صنایع دیگر، به عنوان نمونه: تولیدی- تصویری، وسایل الکترونیکی مدرن خانگی و در صنعت خودروسازی، کمتر محسوس بوده است. هنوز به مرحله پاسخگویی جامع به نیاز و مصرف عمومی نرسیده اند، در حالی که استعدادهای ایرانی در فناوری بیشتر از جوامع دیگر است.» تاکید وی در این موارد بر تولید انبوه بیش از گذشته جهت مصرف ملی است.

استقلال افکار عمومی و کشور به یک مفهوم یعنی این که فرد و افراد خود با کمک یکدیگر لوح سرنوشت شان را رقم می زنند. چنین ملتی است که می باید از ثمرات مکفی حاکمیت بر نیازهای زندگی و پیشرفت ها در عرصه های متنوع و گوناگون برخوردار شود.

انقلاب اسلامی که والاترین انگیزه اش در بزرگراه های فرهنگی، اخلاقی و ایمانی روشنگری می کند، تحقق استقلال در تصمیم سازی ها و برنامه هایش در قالب توسعه اقتصادی - سازندگی و خیزش در نوآوری های خودباوری را نیز برمی تاباند. از دیگر سو خود سکانداری ثبات مدیریت ملی - فردی را رصد می کند ... و بدین سبب است که کشورمان که هنوز زخمه های جنگ تحمیلی و عقب ماندگی های سالیان دراز گذشته را جبران می کند،از پدیداری دستاوردهای نوین و افزونی تحقق نیازهای حیاتی جامعه غفلت نورزیده است.

بازخورد دستاوردهای انقلاب و نظام اسلامی در زندگی فردی و اجتماعی جامعه را می توان مشاهده کرد. فرهنگ مداری، معنویت گرایی و حرمتگذاری به مبانی دینی و باورهای ملی از جمله ویژگی های انقلاب اسلامی بوده است.

انسجام تمام عیار ذهنیت یک جامعه بالنده و هدفمند، نخستین شرط محوریت وجود یا زمینه سازی انگیزه است.

طبعاً آنچه که حاصل می شود ایجاد تحول مثبت و سازنده در پروسه امنیت جامع زندگی افراد، جامعه و کشور است. ظهور انقلاب متکی به اراده سراسری مردم بود و مهم دیگر متکی به ایمان آنان است که هیچ نوع انگیزه، القا و الگو از آن سوی مرزها به ذهنیت ایرانی تزریق نشده و هر آنچه در میدان این رخداد سترگ تاریخی جریان یافت، جوشش مردمی بود و هیچ ردپایی هم از مدل سازی بیگانگان در اهداف موردخواست جامعه، نبود چرا که اندیشه و فرهنگ مستقل، یکی از مؤلفه های ارزشمند انقلاب بود و است.

... دستاورد انقلاب طی سه دهه اخیر بسیار آشکار است. امور عمرانی و توسعه در سرشاخه های کلان خودکفایی و از رهگذر خودباوری، برنامه های عظیم از پرتو اندیشه ایرانی، به دست ایرانی و با مدیریت خودی در گستره جغرافیای کشور به اجرا درمی آید. دستاوردها در زمینه های مختلف تأمین نیازهای جامعه و وسعت پیشرفت های کشور که همه متضمن استحکام بن مایه توانایی های برآمده از ذات انقلاب و دلبستگی به استقلال است، موجب امنیت و غرور ملی شده اند. کوشایی مدیریت ها در دهه های اخیر مبنی بر گسترش هرچه بیشتر فضاهای صناعی، اقتصادی، هنری، اجتماعی، آبادانی، علمی، رفاهی، آموزشی و... و... و نیز ایجاد فضاهای مسئولیت پذیری و خلاقیت نسل جوان نشانه هایی بارز از دستاوردهای حیاتی در ایران بعد از انقلاب هستند. در عین حال در استمرار فعالیت ها کندی و یا گاه نارسایی وجود داشته اما مسیرهای پیشروی و توسعه در هر مورد، مسدود نخواهند شد زیرا اقتضای زمان و نیاز جامعه و کشور، ایستایی را برنمی تابند.

● استقلال سیاسی- فرهنگی

انقلاب اسلامی با پیام فرهنگی و شعار اصلی استقلال، آزادی، جمهوری اسلامی به متن جامعه راه یافت و با استقبال افکار عمومی به ظهور رسید. در سایه فرهنگ، معنویت و کرامت اسلامی دستاوردهای انقلاب معطوف به این شعار ارزیابی می شوند. از این رو دستاوردهای زیاد و متناسب با این شعار حاصل شده است. اما محصول دستیافت ها، تکیه به نیرو و تربیت شایان و لایق و ایجاد فضای باز میدان عمل و ابتکار برای نمود خلاقیت ها با محوریت آرمان های انقلاب اسلامی است.

«دکتر فرهاد کریمی» مشاور پژوهشگاه مطالعات آموزش و پرورش از آنجا می گوید که انقلاب اسلامی با پیام فرهنگی کار خود را شروع کرد. شعارهای اصلی تشکیل جمهوری اسلامی، استقلال، آزادی، جمهوری اسلامی است. این رویکرد تا حدود زیادی نسبت به جنبه های دیگر، بار فرهنگی غالب دارند. وی با اشاره به شعارهای اصلی انقلاب یعنی اصلاح فرهنگ، تقویت معنویت و کرامت اسلامی می گوید: «طبیعتاً جنبه دستاوردهای انقلاب با توجه به این شعارها ارزیابی می شوند. به نظر من از این حیث، انقلاب اسلامی در کشورمان دستاوردهای مطلوب و مفید و متناسب با شعارها داشته است.»

وی با اشاره به موضوع استقلال در کشورهای جهان سوم و مقایسه آن با جمهوری اسلامی ایران ادامه می دهد: «یکی از مهمترین مباحث دهه های اخیر در کشورهای جهان سوم، بحث استقلال است که جنبه سیاسی و اقتصادی دارد. از این منظر در بین اغلب کشورهای حوزه جنوب (جهان سوم)، جمهوری اسلامی ایران دارای یک استقلال سیاسی است، یعنی تصمیمات خود را براساس منافع ملی انجام می دهد. طبعاً منافع ملی ما متأثر از دیدگاه اسلامی و دفاع از مظلومان و مبارزه با ظلم و طاغوت است.»

● روشنی افق پیش رو

دکتر فرهاد خرمی استاد اقتصاد دانشگاه در ارزیابی خود از دستاوردهای انقلاب و خروجی آنها به رئوس چند نمونه از دستاوردهای کلان و گسترده عمرانی، رفاهی و بهداشتی با توجه به افزایش جمعیت کشور اشاره می کند و معتقد است تا رسیدن به حد مطلوب البته، فاصله است. او همچنین با اذعان به آن که مراکز آموزش عالی در مقایسه با پیش از انقلاب، افزون تر شده است، اما کیفیت های آموزشی، متناسب با کمیت مراکز مذکور نیست و با تأکید بر ضرورت بها دادن به شایسته سالاری، دلیل کمبود کیفیت تحصیلات دانشگاهی را ناکافی بودن امکانات تحقیق برای محققان و نخبگان دانشگاهی می خواند. برطرف کردن نارسایی ها در بخش کارایی مدیریتی از جمله سوق دادن به سمت بهره وری از ابزارهای نوین، سویه دیگر نگاه استاد، مرتبط با ضعف در این مورد است.

● نیاز به سرعت عمل

این استاد اقتصاد دانشگاه علامه طباطبایی، در ارزیابی خود از مسیر حرکت انقلاب می گوید: «به دستاوردهای بسیاری می توان اشاره کرد از جمله در زمینه های سدسازی که تعدادشان در مقایسه با قبل از انقلاب بسیار زیاد شده است. همچنین برق رسانی و لوله کشی آب قابل شرب به مناطق محروم، راهسازی و توسعه خطوط تلفن پیشرفت داشته است اما به آن حد ایده آل که همه مناطق -سراسر کشور- بهره مند از آب سالم، برق و تلفن شوند، فاصله داریم. به زعم وی، علت این فاصله، ناکافی بودن سرعت عمل در توسعه و انجام کار و منابع مالی بوده است.»

«دکتر خرمی» پیشر فت های قابل توجه در بخش بهداشت و درمان از جمله درمناطق آسیب پذیر را از دیگر دستاوردهای نظام و انقلاب اسلامی می داند و می گوید: «در زمینه بهداشت پیشرفت هایی انجام شده است و خانه های بهداشت در روستاها وجود دارند لیکن به لحاظ وسعت کار- تکاپوی بهداشتی- درمانی مردم آسیب پذیر و دسترسی آن طور که باید، کافی نیست. علت، عدم تخصیص منابع- مالی- و متمرکز نبودن تصمیمات بوده است.» وی دراین باره اعتقاد دارد برای رفع کاستی ها، تصمیمات در استان ها؛ محلی و در هر بخش اتخاذ شوند. در آن صورت، انجام امور، زودتر کارسازی می شود. می گوید: «به طور کلی کارهای انجام شده با توجه به افزایش رشد جمعیت نسبت به پیش از انقلاب مفید بوده است.»

«دکتر کریمی» به انقلاب فرهنگی می پردازد و از این نگاه، عملکرد سال های نخستین انقلاب فرهنگی را بسیار حساس و در عین حال تاثیرگذار ارزیابی می کند چرا که توانست در آن مقطع زمانی، گفتمان جامعه فرهنگی و علمی کشورمان را از آنچه که شیوه رایج جهانی در حوزه علمی و پژوهشی بود به سوی تغییرات پایه ای هدایت کند.

وی درباره موقعیت انقلاب فرهنگی در جامعه می گوید: «اگر بخواهیم در مورد ابعاد علمی کشور بحث کنیم، باید گفت در زمینه انقلاب فرهنگی در سال های آغازین پیروزی انقلاب حرکت های خوبی آغاز شد و گفتمان جامعه فرهنگی و علمی کشور به سمت تغییر رویه های مرسوم جهانی علمی و پژوهشی استوار شد. در واقع دستاورد انقلاب فرهنگی می توانست- در استمرار کار خود- به تغییر بنیادهای فکری و اندیشه ای منجر شود اما به دلیل تحمیل جنگ و دلمشغولی های بعد از آن، بحث انقلاب فرهنگی تا حدی از اهداف خود دور شد. مثلا در مورد نظام آموزشی که باید به طور بنیادین تغییری را شاهد می بودیم، ملاحظه کردیم که بیشتر روبناها تغییر کردند. به عنوان نمونه، کار دانش و پیش دانشگاهی تغییرات روبنایی هستند. درحالی که براساس برنامه ریزی ها توقع آن بود که انقلاب با تحرک انقلاب فرهنگی، مرزهای عقیدتی و اندیشه های فلسفی را طی کند.

● ابتکار عمل سکاندار انقلاب اسلامی

این مقام پژوهشگاه مطالعات آموزش و پرورش، در ارتباط با خلأ اهداف بایسته انقلاب فرهنگی می گوید: «البته طی سالهای گذشته با ابتکار عمل مقام معظم رهبری، آن نقیصه در حال جبران است.» وی اظهار امیدواری می کند با اهتمام مراکز علمی و پژوهشی به سمت و سوی توسعه نظریه ها و افکاری حرکت کنیم که با جهان بینی اسلامی متناسب باشد و زمینه های تحقق تمدن ایرانی- اسلامی فراهم شوند.

● حاکمیت مردم بر سرنوشت خود

«دکتر کریمی» در ادامه صحبتهای خود، به مهمترین دستاوردهای انقلاب اسلامی اشاره می کند: «مهمترین دستاورد انقلاب، استقلال، آزادی و حاکمیت مردم بر سرنوشت خود و رسیدن به خودباوری درعرصه های فکری و سیاسی است.»

وی همچنین مهمترین داده ها و ره آوردهای موصوف انقلاب در جامعه و کشور را تکیه به نیروی انسانی کشور، تربیت نیروهای انسانی شایسته، بازگذاشتن عرصه عمل و ابتکار جهت بروز خلاقیت های فردی هموطنان در جهت دستیابی به اهداف انقلاب اسلامی می خواند.

● همگام نبودن کمیت ها با کیفیت ها

«دکتر خرمی» در ادامه برآوردهای نظری- علمی خود، پیرامون موقعیت آموزش عالی درسطوح مختلف، به توسعه کمیتی مراکز دانشگاهی اشاره دارد البته معتقد است همگام با افزایش کمی، کیفیت های علمی پایاپای نبوده است. یک علت را ناکافی بودن تجهیزات کتابخانه ها و شایسته سالاری و عدم مبادله استاد و دانشجو با کشورهای معتبر ذکر می کند.

وی در این موارد چنین می گوید: «در زمینه آموزش عالی، تعداد دانشگاه ها و دانشجویان نسبت به پیش از انقلاب، زیاد شده است اما به کیفیت علمی نیز باید توجه داشت بیشتر، «کمی» بوده است. درسال های قبل چیزی حدود ۱۲-۱۰ دانشکده پزشکی داشتیم اما حالا تعدادشان زیاد شده است، ولی همه دانشجویان، دارای کیفیت تحصیلی مطلوبی نیستند. در مراکز دولتی هم، همه، کیفیت عالی ندارند. ازسوی دیگر، دبیرستان ها هم گسترش پیدا کرده اند اما موقعی که محصل وارد دانشگاه می شود، آن نتیجه عالی که باید در دانشگاه کسب کند را ندارد...» می گویم طی سال های اخیر و حتی در دهه های اخیر. خیلی از همین جوان های تحصیلکرده و دانشجو درعرصه های علمی و فناوری درونی و برونی خوش درخشیده اند. استاد می گوید نسبت به خروجی دانشگاهها و فارغ التحصیلان مان بروز این تعداد استعدادها، کم است.

‌● تاکید بر افزایش زمینه تحقیقات برای افزایش سطح کیفی علمی چه پیشنهادی دارید؟

-«زمینه تحقیق را برای دانشجویان باید -بیشتر- فراهم کنیم. مبادله استاد و دانشجو با کشورهای معتبر باشد. باید شایسته سالاری را بهای بیشتری داد و به رابطه سالاری میدان نداد. امکانات برای افزایش کیفیت، کافی نیست. کتابخانه ها مجهز نیستند. توجه داشته باشید ما در باره سی سال صحبت می کنیم. ظرفیت کشورمان از جهات نیروی با استعداد زیاد است لیکن مدیریت ها می باید به صورت قوی عمل کنند با توجه به این که نقش غالب، مدیران دولتی هستند، باید ابزارهای نوین مدیریتی به کارگیرند. همچنین توجه داشته باشیم طی سال های گذشته پروسه رشدمان در زمینه های مختلف، بطئی از درآمد نفت بوده است. از سال ها پیش باید بهره وری بدون تکیه به درآمد نفت افزایش داده می شد.»

جمعه یازدهم 11 1387

انقلاب اسلامی تلاشی برای زنده کردن خدا در محور حیات انسان و نیز، روشی برای زندگی فراتر از همه اختلافات ملی، قومی و مذهبی بود. انقلاب اسلامی از انقلاباتی است که حرکت و آثارش در چارچوب مرزهای یک کشور خلاصه نمی شود، بلکه دیدگاه فراملی دارد.

بسیاری از صاحب نظران و پژوهشگران، معتقدند که انقلاب اسلامی ایران یکی از عوامل مهم و تاثیرگذار در پیشبرد روند بیداری و آگاهی مسلمانان و افزایش فعالیت های موثر اسلامی در جوامع مسلمانان بوده است. از این رو، در مقاله حاضر به برخی از این آثار می پردازیم. در آغاز مقاله به وجوه مشترکی که زمینه تاثیرگذاری متقابل انقلاب اسلامی و جنبش های سیاسی اسلامی معاصر را فراهم می آورد، اشاره شده است. پس از آن، بازتاب انقلاب اسلامی در بعد سیاسی و فرهنگی بر جنبش های سیاسی اسلامی معاصر مورد بررسی قرار می گیرد، در پایان یک نمونه، از هزاران نمونه ای که در این باره وجود دارد، یعنی حزب الله لبنان مورد استناد قرار می گیرد.

اقبال لاهوری در کتاب «فلسفه خودی» پیش بینی می کند که تهران در آینده قرارگاه مسلمانان خواهد شد. پس از انقلاب اسلامی نیز... ایران به صورت ام القرای دارالسلام در آمد. حتی ایران می تواند به علت موقعیت منحصر به فرد... و منابع عظیم و بی پایان انرژی، ابزار فرهنگی و اعتقادی نیرومند به مرکز سامان دهی تمدن نوین اسلامی درآید. زیرا، انقلاب اسلامی ایران، «در پیدایش، در کیفیت مبارزه و در انگیزه.. از سایر انقلابات جداست.» و می تواند در پیامدها و دستاوردها نیز، متمایز و پیشروتر از سایر انقلابات باشد. این ویژگی ها، ریشه در دین و باورهای برخاسته از مذهب دارد. این انقلاب برآمده از مذهب هم، به احیای دین و تجدید حیات اسلام در ایران و جهان مدد رساند که یکی از ابعاد آن، تولد و تداوم جنبش های سیاسی اسلامی معاصر در دو دهه اخیر است. به این دلیل، چند سوال در این باره وجود دارد، از جمله؛

۱) چرا انقلاب اسلامی ایران بر جنبش های سیاسی اسلامی معاصر تاثیر گذاشت؟

۲) انقلاب اسلامی ایران، چه تاثیراتی بر حرکت های سیاسی اسلامی معاصر گذاشت؟

۳) میزان تاثیرگذاری انقلاب اسلامی بر نهضت های سیاسی اسلامی چقدر است؟

این مقاله درصدد است، به این سوالات سه گانه پاسخ گوید.

بسترهای تاثیرپذیری جنبش های اسلامی از انقلاب اسلامی ایران

در پاسخ به این سوال که چرا انقلاب اسلامی ایران بر جنبش های سیاسی اسلامی معاصر تاثیر گذاشت؟ می توان به موارد مشترک فراوان موجود بین انقلاب اسلامی ایران و جنبش های سیاسی اسلامی معاصر اشاره کرد. این وجوه مشترک، تاثیر متقابل انقلاب اسلامی معاصر را فراهم آورد. از این زمینه ها که از آن ها به عنوان عوامل همگرایی یا عناصر همسویی و همرنگی نیز می توان یاد کرد، عبارتند از:

۱) ایده واحد: انقلاب اسلامی ایران، گرچه یک انقلاب شیعی است، ولی همانند هر مسلمان و هر جنبش اسلامی دیگر، به وحدانیت (لااله الاالله) اعتقاد دارد، به رسالت پیامبر اکرم(ص) (اشهدان محمدرسول الله) معتقد است، کعبه را قبله آمال و آرزوهای معنوی خود می داند، قرآن را کلام خداوند سبحان و آن را منجی بشریت گمراه تلقی می کند، و به دنیای پس از مرگ و قبل از آن، به صلح، برادری و برابری ایمان دارد. همان گونه که امام خمینی(ره) فرمود: «در کلمه توحید که مشترک بین همه است، در مصالح اسلامی که مشترک بین همه است، با هم توحید کلمه کنید.» البته ویژگی کاریزمایی امام خمینی(ره) و مواضع ضداستعماری وی که بیشتر مسلمانان جهان بر آن اتفاق نظر دارند، بر تاثیر متقابل انقلاب اسلامی و جنبش های اسلامی افزود.

۲) رقیب یکسان: انقلاب اسلامی و جنبش های اسلامی دارای دشمن مشترکند. این دشمن مشترک که همان استکبار جهانی به سرکردگی آمریکا (شیطان بزرگ) و اسرائیل (غده سرطانی) است، همانند کفار قریش، مغولان وحشی، صلیبیون مسیحی، استعمارگران اروپایی و صرب های نژادپرست و.... کیان اسلام را تهدید می کند، در حالی که انقلاب اسلامی با طرح شعار «نه شرقی و نه غربی» علم مبارزه علیه دشمن مشترک جهان اسلام را به دوش گرفته است. امام خمینی(ره) در این باره فرمود: «دشمن مشترک ما که امروز اسرائیل و آمریکا و امثال این هاست که می خواهند حیثیت ما را از بین ببرند، و ما را تحت ستم دوباره قرار بدهند، این دشمن مشترک را دفع کنید.»

۳) آرمان مشترک: انقلاب اسلامی ایران و جنبش های اسلامی معاصر، خواهان برچیده شدن ظلم و فساد و اجرای قوانین اسلام و استقرار حکومت اسلامی در جامعه مسلمانان و به اهتزاز درآوردن پرچم لااله الاالله در سراسر جهان از طریق نفی قدرت ها و تکیه بر قدرت لایزال الهی و توده های مردم اند. به سخن امام خمینی(ره)، در این مورد توجه کنید: «همه در میدان باشند، با هم باشند، ما می خواهیم حفظ اسلام را بکنیم، با کناره گیری نمی شود حفظ کرد، خیال نکنید که با کناره گیری تکلیف از شما سلب می شود.» البته برخی از جنبش های سیاسی اسلامی، تنها خواستار عمل به احکام اسلام در کشورهای خود و برخی نیز در پی تشکیل یک حکومت مستقل، بدون تاکید بر شکل اسلامی حکومت هستند. از این رو، می توان گفت، جنبش های اسلامی معاصر حیات خود را مدیون انقلاب اسلامی اند. زیرا، انقلاب اسلامی به اسلام و مسلمانان حیاتی تازه بخشید، آن ها را از عزلت و حقارت نجات داد، بر ناتوانی مارکسیسم، لیبرالیسم و ناسیونالیسم در اداره و هدایت مسلمانان مهر تایید زد، و اسلام را به عنوان تنها راه حل برای زندگی سیاسی مسلمین مطرح ساخت. شیخ عبدالعزیز عوده، روحانی برجسته فلسطین گفته است: «انقلاب خمینی(ره)، مهم ترین و جدی ترین تلاش در بیدارسازی اسلامی ... ملت های مسلمان بود.» بنابراین، موجودیت و هستی سیاسی جنبش های سیاسی اسلامی به انقلاب اسلامی وابسته است. این امر زمینه های لازم برای تاثیرپذیری جنبش های اسلامی از انقلاب اسلامی را فراهم آورده است.

۴) وحدت گرایی: تکیه و تاکید انقلاب اسلامی و رهبری آن بر لزوم وحدت همه قشرها و همه مذهب های اسلامی در نیل به پیروزی در صحنه داخلی و خارجی، زمینه دیگر گرایش جنبش های سیاسی اسلامی معاصر به سوی انقلاب اسلامی است. چون، انقلاب اسلامی به تاسی از اسلام ناب محمدی(ص) هیچ تفاوتی بین مسلمانان سیاه و سفید، اروپایی و غیر اروپایی قائل نیست، بر جنبه های اختلاف برانگیز در بین مسلمین پای نمی فشارد، بلکه با ایجاد دارالتقریب فرق اسلامی، برپایی روز قدس، صدور فتوای امام خمینی (ره) علیه سلمان رشدی و برگزاری هفته وحدت و ... در جهت اتحاد مسلمانان گام برداشته است. به همین دلیل، طیف گسترده ای از گروه های غیر شیعی و حتی جنبش های آزادی بخش غیر اسلامی، انقلاب اسلامی ایران را الگو و اسوه خود قرار داده اند. بنابراین، جای شگفتی نیست که مسلمان های سنی فلسطینی به نام و یاد امام خمینی(ره) به عملیات شهادت طلبانه دست می زنند. مجیب الرحمان شامی، روزنامه نگار پاکستانی در این باره می گوید: «تاثیر بزرگ دیگر امام این است که گرچه ایشان یک رهبر شیعه بودند.... با این وجود مبلغ جدایی نبودند، فریاد او برای اسلام بود.»

۵) مردم مداری: مردم گرایی انقلاب اسلامی، عاملی در گسترش انقلاب و پذیرش آن از سوی ملت های مسلمان بوده است. انقلاب ۵۷ و رهبری آن، بر این باور بودند که باید به ملت ها بها داد نه به دولت ها، به عنوان مثال، حج و اهمیت ارزشی که ایران اسلامی به آن می داد، یکی از مقولاتی است که نشان دهنده مردم گرایی انقلاب ایران است. زیرا، امام خمینی(ره)، حج را از یک مراسم عبادی خارج کرد، آن هم از طریق زنده کردن برائت از مشرکین که آن نشانی از برائت از مشرکین توسط پیامبر (ص) در صدر اسلام است. اگر چه تاوان مردمی کردن حج، کشتار حدود ۴۰۰ زائر ایرانی در حج ۱۳۶۶ بود، ولی سه سال بعد که بار دیگر، پای ایرانیان به مکه باز گردید، فریاد برائت از مشرکین حجاج همچنان باقی ماند، البته در مقیاسی محدودتر.

همه آنچه را که بین ایران انقلابی و جهان اسلام وجود دارد، وجوه مشترک نیست. بلکه اختلاف ها و دشواری هایی نیز در این باره به چشم می خورد.

از جمله:

الف) تشیع امامیه: نسبت شیعیان به کل مسلمانان جهان، ده درصد است. آن ها به جز ایران عراق و سوریه، حاکم بر قدرت سیاسی نیستند، با این که در کشورهایی چون بحرین و لبنان، اکثریت با شیعیان است، نوعی معارضه تاریخی بین شیعه و سنی وجود داشته و دارد. البته تضاد تسنن وهابی و نزدیکی تسنن سوری با انقلاب اسلامی بیشتر است، وحتی تسنن متاثر از تصوف نیز، تضاد کمتری با شیعه دارد. سپاه صحابه در پاکستان، طالبان در افغانستان از مصادیق بارز مخالفین تشیع در جهان اسلام اند. به هر روی علی رغم وحدت خواهی و وحدت طلبی انقلاب ایران، تضاد اهل سنت با شیعه، به کلی از بین نرفته است.

ب) عرب و فارس: تعارض بین عرب و عجم، از آغاز ورود اسلام به ایران پدید آمد. جریان شعوبیه نمونه ای از این تعارض قومی است. عباسیان و امویان و نیز عثمانیان و صفویان، به نوعی دیگر این معارضه را دامن زدند، جنگ عراق علیه ایران به عنوان جنگ قادسیه یا مهم ترین جنگ بین مسلمانان و ساسانیان و در واقع بین ایرانیان وعرب ها توجیه می شد. به هر روی، آنان ایرانیان را مجوس می دانستند، و بر این اساس، اعراب را برابر با اسلام و ایرانیان را مخالف با آن می دیدند.

ج) صدور انقلاب اسلامی: برخی از شعارها و پیام های انقلاب اسلامی، مثل این سخن امام (ره) «نهضت ما دارد توسعه پیدا می کند و می رود توی ملت ها ...» از سوی برخی به منزله قصد ایران برای مداخله در سایر کشورها و براندازی نظام های سیاسی آن ها تلقی شد. در حالی که، یک سال بعد از سخن فوق، امام فرمود: «صدور با سرنیزه، صدور نیست. صدور آن وقتی است که اسلام، حقایق اسلام، اخلاق اسلامی، اخلاق انسانی، این ها رشد پیدا کند» معظم له در جای دیگر فرمود: «معنای صدور انقلاب ما، این است که همه ملت ها بیدار شوند، و همه دولت ها بیدار شوند، خودشان را از این گرفتاری هایی که دارند ... نجات بدهند.» در مجموع علی رغم همه دشواری هایی که برای برقراری روابط ایران انقلابی و جهان اسلام و تاثیرپذیری متقابل آن دو وجود دارد،ولی وجوه مشترک آن دو بسیار بیشتر است.

تاثیرپذیری جنبش های اسلامی از انقلاب اسلامی

در پاسخ به این سوال که انقلاب اسلامی ایران، چه تاثیراتی بر حرکت های سیاسی اسلامی معاصر گذاشت؟ به آثار متعدد و متنوع می توان اشاره کرد. پرداختن به همه این آثار، از حوصله این مقاله خارج است. بنابراین، تنها به بخشی از این بازتاب، در دو قسمت سیاسی و فرهنگی اشاره می کنیم:

الف) انعکاس سیاسی: در این قسمت به پاره ای از بازتاب های سیاسی سه مقوله «انتخاب اسلام به عنوان ایدئولوژی مبارزه» «تلاش برای دست یابی به حکومت اسلامی» و «نقش انقلاب اسلامی بر حیات سیاسی جنبش های اسلامی» می پردازیم.

یکی از مهم ترین دستاوردهای انقلاب اسلامی ایران، تجدید حیات اسلام در جهان است. حضرت آیت الله خامنه ای - مقام معظم رهبری - در این باره فرمود:

ـ «علی رغم گذشت بیش از یکصدوپنجاه سال از برنامه ریزی مدرن و همه جانبه علیه اسلام، امروز در سراسر دنیا یک حرکت عظیم اسلامی به وجود آمده است که به موجب آن اسلام در آفریقا، آسیا و حتی در قلب اروپا، حیات جدیدی را بازیافته و مسلمانان به شخصیت و هویت واقعی خود پی برده اند.» به بیان دیگر، عمردوره ای که اعتماد به نفس در میان مسلمانان، به ویژه در قشر تحصیل کرده آن از بین رفته و شمار فراوانی از آنان، خواهان هضم شدن در هویت جهانی بوده و گذشته خود را به فراموشی سپرده و اگر توجهی به گذشته می کردند از باب تفنن و سرگرمی بود، به پایان رسید، و انقلاب اسلامی آن اعتماد به نفسی را که روزگاری پشتوانه تمدن بزرگ اسلامی بود، احیا و بارور کرد.

این تجدید حیات اسلام، آثار مختلفی را برای جنبش های اسلامی به ارمغان آورد. یکی از این آثار، انتخاب اسلام به عنوان بهترین و کامل ترین شیوه مبارزه است. سخنگوی جهاد اسلامی فلسطین در ملاقات با امام خمینی(ره) در این باره گفت: «انتفاضه بارقه ای از نور و بازتابی از پیروزی های بزرگ انقلاب شماست، انقلابی که بزرگ ترین تحول را در عصر ما بوجود آورد.» در حالی که قبل از آن، اسلام در صحنه مبارزه علیه اسرائیل نقش چندانی نداشت. چنین رویکردی به معنای کنارگذاشتن اندیشه های غیر مذهبی به ویژه ناسیونالیسم، لیبرالیسم و کمونیسم و دور ریختن اندیشه جبری بودن سرنوشت انسان بود که همگی در نجات ملل اسلامی از چنگال استبداد داخلی و خارجی ناتوان بودند.

به عقیده شیخ عبدالله شامی، یکی از رهبران مبارز فلسطینی «پس از انقلاب اسلامی ایران، مردم فلسطین دریافتند که برای آزادی، به قرآن و تفنگ نیاز دارند.» این در حالی است که برای چند دهه حرکت های انقلابی، اغلب در اختیار گروه های مارکسیستی بود. به هر روی، انقلاب اسلامی، تأکیدی بر بعد سیاسی اسلام بود، و از آن پس، در برخی از کشورها، سازمان های مخفی شکل گرفت و مبارزه مسلحانه بر پایه اسلام، سامان دهی شد.

روی آوردن به مبارزه براساس اسلام، تنها نتیجه تجدید حیات اسلام که آن را برخی اصول گرایی یا بنیادگرایی اسلامی می نامند، نیست. بلکه در گرایش جدید «اسلام تنها راه حل» برداشت نوین و تازه ای از اسلام صورت گرفت که در آن مسلمین به ایستادگی، مقاومت و پافشاری برای نیل به حقوق خویش تشویق شده اند. روزگاری این کار، از سوی حسن البناء و سیدقطب در جنبش اخوان المسلمین انجام می شد، ولی انقلاب اسلامی، اسلام انقلابی را به صورت جدی تر درآورد و مطرح ساخت. البته این ستیزه جویی انقلابی، تنها به معنای روی آوردن به اسلحه نخواهد بود، چون در آن شیوه های مسالمت آمیز، مشابه آنچه حزب اسلام گرای رفاه در ترکیه برگزید، نیز دیده می شود.

 

ادامه دارد.0.......0

 

در بخش اول مقاله حاضربسترهای تاثیرپذیری جنبش های اسلامی از انقلاب اسلامی ایران مورد بررسی قرار گرفت همچنین در تاثیر پذیری جنبش های اسلامی از انقلاب اسلامی، بازتاب سیاسی آن مورد تبیین قرار گرفت، اینک بخش دوم مقاله را با هم از نظر می گذرانیم.

نظام اسلامی که پس از پیروزی انقلاب اسلامی در ایران شکل گرفت، به صورت بهترین الگو و مهم ترین خواسته سیاسی مبارزان مسلمان درآمد. یکی از رهبران مجلس اعلای انقلاب اسلامی عراق در این باره گفت: «ما در آن موقع می گفتیم، اسلام در ایران پیروز شده است، و به زودی به دنبال آن در عراق نیز پیروز خواهد شد. بنابراین، باید از آن درس بگیریم و آن را سرمشق خود قرار دهیم. به بیان دیگر، انقلاب اسلامی، حدود ۱.۵ میلیارد مسلمان را برانگیخته و آنان را برای تشکیل حکومت الله در کره زمین به حرکت درآورد. این رویکرد، در اساسنامه، گفتار و عمل سیاسی جنبش های اسلامی سیاسی معاصر به شکل های مختلفی مشاهده می شود.

علاقه جنبش گران مسلمان به ایجاد حکومت اسلامی به سه صورت زیر ابراز شده است:

الف) برخی از گروه های اسلامی در جهان تسنن به صورت آشکار هراسی از مخالفت با دولت های نامشروع ندارند، و به احادیثی که اطاعت از حاکم اسلامی را در هر شرایط لازم دانسته، چندان توجهی نمی کنند، بلکه خواهان استقرار حکومت اسلامی و یا نظام مصطفی(ص) در کشورشان شده اند، و آن را برخی از گروه ها در اساسنامه (مانند مجلس اعلای انقلاب عراق) و یا در اعلامیه های خود (مانند حزب الدعوه) و... مطرح کرده اند. البته برخی از جنبش های اسلامی (مانند کشمیر و افغانستان) دستیابی به استقلال سیاسی را اولین هدف سیاسی خود، قبل از تاسیس حکومت اسلامی قرار داده اند.

ب) بعضی از گروه های اسلامی دیگر با طرح لزوم اجرای شریعت اسلامی (مانند نهضت جمعیت ارشاد اسلامی مصر) و یا با ترجمه کتاب حکومت اسلامی امام خمینی(ره) (مانند الیسار الاسلامی مصر) و یا با تاکید بر جمهوری اسلامی ایران به عنوان تنها راه حل (مانند جبهه نجات اسلامی الجزایر) و... علاقه مندی خود را برای برپا کردن یک حکومت اسلامی ابراز کرده اند. آیت الله محمدباقر صدر هم قبل از شروع جنگ تحمیلی در تلاش بود، رژیم عراق را سرنگون و یک حکومت اسلامی به شیوه حکومت ایران یعنی جمهوری اسلامی برپایه ولایت فقیه به وجود آورد. در قیام ۱۳۷۰ ش..۱۹۹۱م. شیعیان عراق، میل به تاسیس حکومت اسلامی در رادیو صدای انقلاب عراق به گوش می رسید.

ج) برخی از حرکت های دیگر اسلامی، خویش را از دایره تنگ ناسیونالیسم خارج کرده و خواهان برپایی یک نظام اسلامی برپایه امت واحد مسلمان از خلیج فارس تا اقیانوس اطلس شده اند (مانند رابط الدعوه الاسلامیه در الجزایر) و یا این که براساس اصل ولایت فقیه و قبول آن، از رهبری انقلاب اسلامی ایران پیروی می کنند. این دسته از گروه ها، دو گونه اند. دسته ای که از لحاظ عقیدتی و مذهبی خود را مقلد رهبری انقلاب اسلامی ایران می دانند (مانند جنبش امل در لبنان)، و دسته ای که هم از لحاظ سیاسی و هم مذهبی از رهبری انقلاب اسلامی ایران تبعیت می کنند (مانند جنبش حزب الله لبنان).

گروه ها و سازمان های اسلامی مذکور، برای نیل به یک نظام مبتنی بر اسلام، شیوه و روش های مختلفی را در پیش گرفته اند. برخی تنها از طریق اقدام قهرآمیز و مسلحانه (مانند حزب الله حجاز) و کودتا (مانند جنبش آزادی بخش بحرین) درصدد نابود کردن رژیم حاکم هستند. در نقطه مقابل، گروه هایی قرار دارند که شرایط فعلی را برای دست زدن به اقدامات مسلحانه مساعد نمی دانند، و با توسل به شیوه های مسالمت آمیز از قبیل شرکت در انتخابات پارلمانی در پی تغییر نظام موجود هستند (مانند حزب اسلام گرای رفاه). اما گروه های دیگر هم وجود دارند که به هر دو روش پایبندند، جنبش حزب الله نمونه ای از این گروه است که در مصاف با اسرائیل و حکومت مارونی لبنان و به منظور استقرار حکومت اسلامی به دو روش متمایز و در عین حال مکمل هم یعنی جنگ با اسرائیل و شرکت در انتخابات مجلس روی آورده است.

انقلاب اسلامی ایران در تولد و تحرک سیاسی بسیاری از جنبش های اسلامی سیاسی نیز نقش داشته است. چنین تاثیری با مروری بر پرونده سیاسی جنبش های اسلامی دهه های اخیر به روشنی دیده می شود.

برخی از گروه های اسلامی سیاسی، تولد و موجودیت خود را مدیون انقلاب اسلامی اند. این گروه ها دو دسته اند، دسته ای که از یک جنبش اسلامی غیر فعال پیشین منشعب شده اند (مانند امل اسلامی از جنبش امل و جنبش جهاد اسلامی از اخوان المسلمین فلسطین، در واقع بلافاصله پس از پیروزی انقلاب اسلامی، نخستین مرکز جهاد اسلامی فلسطین در نوار غزه فعال شد). و دسته ای که وابسته به جنبشی و گروهی نبوده اند، بلکه موجود و پدیده ای جدیدند (مانند نهضت اجرای فقه جعفری پاکستان) اگرچه دسته اخیر بیش از دسته نخست، مدافع و متاثر از انقلاب اسلامی است، اما همه این گروه ها در دفاع از انقلاب اسلامی ایران، پیروی از رهبری آن و نیز الگو قرار دادن آن اشتراک نظر دارند.

بعضی دیگر از گروه ها و جنبش های سیاسی اسلامی به تاثیر از تجدید حیات اسلام که از ثمرات انقلاب اسلامی ایران در قرن اخیر است، از حالت رکود، رخوت و انفعال خارج شده اند، و با نیرو و سازماندهی جدیدی به مبارزه نظامی و سیاسی علیه حکومت و دولت های حاکم پرداخته اند. مثلاً حرکت اسلامی در دانشگاه های النجاعع، بیرزیت، غزه، بیت المقدس و الخلیل، به نحو چشمگیری پس از انقلاب اسلامی گسترش و توسعه یافت و یا فعالیت گروه جماعه المسلمین که حضوری محدود در نوار غزه داشت، در پی انقلاب اسلامی ایران و نیز به دنبال احکام صادره از سوی دادگاه نظامی رامله علیه اعضای آن، افزایش پیدا کرد. بخشی از این گروه ها، تنها به افزایش حجم فعالیت های خود اقدام کرده اند و در روند مبارزه به شیوه های مسالمت آمیز توجه دارند. بخشی دیگر بر شدت و حجم تلاش های ضددولتی خود افزوده اند، و با تکیه بر روش های مسلحانه درصدد نابودی رژیم های حاکم هستند. سازمان انقلاب اسلامی جزیره العرب از گروه نخست و جبهه اسلامی سوریه از گروه دوم محسوب می شوند.

انقلاب اسلامی ایران در تحرک سیاسی آن دسته از جنبش های به ظاهر اسلامی که هیچ گونه و یا کمترین علقه ای به انقلاب اسلامی ندارند، هم به شکل دیگری مؤثر بوده است. این گروه ها که با تولد انقلاب اسلامی و به منظور مقابله با آن متولد و یا گسترش یافته اند، با کمک دولت ها و اشخاص مخالف انقلاب اسلامی و به ویژه با پشتیبانی و با حمایت مالی دولت هایی چون دولت پادشاهی عربستان سعودی شکل گرفته اند. وهابیت در پاکستان، ساف در فلسطین اشغالی و سازمان پیکار اسلامی در عراق، نمونه هایی از این گروه ها به شمار می روند. به همین جهت، بعد از پیروزی انقلاب اسلامی، صف اسلام سازش کار (اسلام آمریکایی) از صف اسلام ناب محمدی(ص) کاملاً جدا شده است. از این رو، کشورهای عربی مسلمان برای جلوگیری از ظهور قیام مردمی متاثر از انقلاب اسلامی، تلاش زیادی را برای بهبود بخشیدن به وضع اقتصادی و تظاهر به اسلام آغاز کرده اند.

▪ تاثیر فرهنگی: امور فرهنگی از آن حیث مهم هستند که پایه و اساس امور سیاسی حرکت های سیاسی را فراهم می آورند. به دیگر سخن، امور فرهنگی زمینه ساز امور سیاسی اند. به این دلیل، رنگ و بوی سیاسی به خود می گیرند، و در مقوله سیاسی، شایستگی مطرح شدن را می یابند. از این رو، در این بخش، صرفاً چند مقوله فرهنگی بازگشت به ارزش های مبارزه اسلامی، پیروی شعائر و شعارهای انقلابی ایران و... مطرح می شود. البته ذکر این چند مورد به معنای آن نیست که سایر امور فرهنگی بی اهمیت است.

انقلاب اسلامی ایران ارزش های فرهنگی نوینی را در مبارزه سیاسی جنبش های اسلامی مطرح کرد. یکی از این ارزش ها، گرایش به جهاد است. جنبش های اسلامی پس از انقلاب اسلامی ایران، جهاد، شهادت و ایثار جان را به عنوان اصول اساسی پذیرفته اند. به بیان دیگر، اصولی چون جهاد، شهادت و فداکاری که سمبل حرکت های انقلابی شیعیان و شعار انقلاب اسلامی بود، به عنوان اصول اساسی مبارزه پذیرفته شد، و به آن، با دیده تکلیف و فریضه دینی می نگرد. سخن گوی جنبش جهاد اسلامی فلسطین در دیدار با امام(ره) و در خطاب به ایشان گفت: «با ظهور انقلاب شما، ملت مسلمان و بزرگ ما فهمید که راهش، راه جهاد و مبارزه است.» شیخ اسعد تمیمی یکی از رهبران فلسطینی در این باره گفت: «تا زمان انقلاب ایران، اسلام از عرصه نبرد غایب بود، حتی در عرصه واژگان، مثلاً به جای جهاد از کلماتی چون نضال و کفاح استفاده می شد.» البته جنبش های سیاسی اسلامی معاصر، این کلمات را به شکل های مختلفی چون (عملیات شهادت طلبانه (مثل فلسطین) و یا مبارزه مسلحانه و جنگ (مانند افغانستان) به کار گرفته اند.

مردمی بودن که یکی از ویژگی های انقلاب اسلامی ایران است، در جنبش های سیاسی اسلامی راه یافته است. به عبارت دیگر، این جنبش ها دریافته اند که اسلام توانایی بسیج توده های مردم را دارد. بر این اساس، آنها از اتکا به قشر روشنفکر به سوی اتکا به مردم گرایش یافته اند، و در نتیجه پایگاه مردمی خود را گسترش داده اند. مثلاً هسته اصلی مبارزه در فلسطین را روحانیون، دانشجویان، جوانان و نوجوانان تشکیل می دهند. به هر روی، پس از انقلاب اسلامی ایران، جنبش ها مبارزات خود را به صورت مردمی پی می گیرند. به عقیده دکتر حسن الترابی رهبر جبهه اسلامی سودان، انقلاب اسلامی اندیشه کار مردمی و استفاده از توده های مردم را به عنوان هدیه ای گران بها، به تجارب دعوت اسلامی در جهان اسلام عطا کرد. گرایش به اندیشه کار مردمی، جنبش های اسلامی را به سوی وحدت طلبی مذهبی و قومی سوق داد. به عنوان مثال، یکی از مواد بیانیه شش ماده ای مجلس اعلای انقلاب اسلامی عراق، بر وحدت اسلامی تکیه دارد. در مجموع، این امر، جنبش های اسلامی سیاسی را از اختلاف و تفرقه دور ساخته و آنها را از تشکیلات قوی تر، امکانات وسیع تر، حمایت گسترده تر و پایداری بیشتر برخوردار ساخت.

شکل دیگر تاثیرات انقلاب اسلامی ایران بر جنبش های سیاسی اسلامی معاصر، به تقلید شعارهای انقلاب اسلامی از سوی جنبش گران مسلمان برمی گردد. مثلاً شعار مردم مسلمان معترض ترکیه، قبل از کودتای ۱۳۵۹ آن کشور، استقلال، آزادی و جمهوری اسلامی بود. شهروندان کابل بر فراز بام منازل خود فریاد الله اکبر سر می دادند، در پلاکاردهای مسلمانان مصر شعار لاشرقیه و لاغربیه دیده شده است. مردم کشمیر در راهپیمایی دویست هزار نفری ۱۳۶۹ شعار الله اکبر و خمینی رهبر را مطرح کردند. جهاد اسلامی فلسطین بر آن است که فلسطینی ها همان شعارهایی را سر می دهند که انقلاب اسلامی منادی آن بود. آن ها با فریاد بلند فریاد می زنند، لااله الاالله، الله اکبر، پیروزی از آن اسلام است. در واقع، آن ها شعارهای قوم گرایی و الحادی را به یک سو انداختند، و شعارهای انقلاب اسلامی را برگزیدند. در سال های ۱۳۶۹ تا ۱۳۷۹ در خیابان های کیپ تاون آفریقای جنوبی شعار و ندای الله اکبر، بسیار شنیده شد. این یادآور و مؤید این کلام رهبری انقلاب است که فریاد الله اکبر مردم الجزایر بر پشت بام ها درس گرفته از ملت انقلابی ایران است.

جنبش سیاسی اسلامی معاصر به تاثیر از انقلاب اسلامی ایران از مسجد سرچشمه می گیرد و به مسجد و اماکن مقدسه ختم می شود. حتی دانشجویان انقلابی، حرکت های ضددولتی خود را از مسجد دانشگاه ها سامان می دهند. بدین سان مساجد رونق تازه ای یافته اند، و مرتب بر ساخت مساجد تازه افزوده می گردد. به عنوان مثال، تعداد مساجد ساخته شده در فلسطین طی سالهای ۱۳۷۸ و ۱۳۷۹ سه برابر سال های قبل از آن بود. و نیز برنامه های مساجد افزایش یافته، گفت و گوی های سیاسی در مساجد زیاد شده گرایش به مسجد و نمازهای جمعه و جماعت فزونی گرفته و مساجد بیش از گذشته به مرکز مخالفت های ضددولتی تبدیل گردیده است. هسته های اصلی مبارزه از درون مساجد و با فکر و اندیشه اسلامی شروع و گسترش یافت و مبارزات به شکلی مردمی و همه جانبه درآمد. و به همین دلیل، دومین مرحله انتفاضه که در ماه های پایانی ۱۳۷۹ شکل گرفت، به انتفاضه الاقصی معروف است، قبل از آن نیز، به انتفاضه، انقلاب مساجد می گفتند. شاید به این علت، امام جماعت مسجد الاقصی معروف است، قبل از آن نیز، به انتفاضه، انقلاب مساجد می گفتند. شاید به این علت، امام جماعت مسجدالاقصی می گوید، مسجد به صورت منبع الهام، ثبات و پیوستگی مبارزان فلسطینی علیه اشغالگران درآمده است.

از دیگر مظاهر انقلاب اسلامی ایران که در پیروان جنبش های سیاسی اسلامی معاصر دیده می شود، حجاب است. با پیروزی انقلاب اسلامی، گرایش به حجاب اسلامی در اقصی نقاط جهان اسلام فزونی گرفت. حتی در برخی از کشورهای اسلامی چون لبنان و الجزایر، چادر که سمبل حجاب ایرانی است، مورد استفاده قرار گرفت. در ترکیه، علی رغم مخالفت های دولتی، رعایت حجاب رو به گسترش است. زنان فلسطینی گرایش بیشتری به حجاب پیدا کرده اند، در کنار آن، گرایش به نماز بیشتر شده، انتشار مجلات و نشریات اسلامی افزایش یافته و مشروب فروشی ها و مراکز فساد و فحشاء مورد حمله زیادی قرار می گیرند. حجاب اسلامی، حتی تا دل اروپا هم نفوذ کرده است، به گونه ای که گرایش به حجاب در مدارس فرانسه و مخالفت مکرر دولت این کشور با حجاب، پدیده ای به نام جنگ روسری را پدید آورده است.

یکی دیگر از آثار فرهنگی انقلاب اسلامی ایران بر حرکت های اسلامی و سیاسی معاصر، تظاهرات به سبک ایران است که در برخی از کشورهای اسلامی اتفاق افتاد. مثلامردم شهرهای عراق، چون نجف و کربلادر تایید انقلاب اسلامی ایران و به تاسی از آن، در روز ۲۳ بهمن ۱۳۵۷، تظاهراتی شبیه به ایران برپا نمودند. در پی آن، تظاهراتی به شکل ایران در شهرهای کاظمین، الثوره، بغداد و دیاله به رهبری آیت الله محمدباقر صدر برقرار شد. حتی در آغاز انتفاضه جدید مردم عراق، یعنی در ۱۳۷۰، آن ها همانند تظاهرات کنندگان ایرانی مخالف شاه در سال ۱۳۵۶ و ۱۳۵۷، شهر حلبچه را به خمینی شهر نام گذاری کردند و کنترل شهرها را به دست گرفتند. شیعیان عربستان سعودی اندکی پس از پیروزی انقلاب اسلامی ایران، در شهرهای قطیف، صفرا، اباقیق، خنجی و شیهات دست به تظاهرات زدند. تظاهرات مشابهی در سال ۱۳۵۷ در شهرهای قونیه، یوزکات و کوجائیلی ترکیه صورت گرفت. این روند، کم و بیش در سال های بعد نیز ادامه یافت.

شعارنویسی به شیوه مبارزان انقلابی ایران مورد توجه جنبش گران مسلمان است. به عنوان مثال، مردم مصر در مخالفت با رژیم مبارک، شعارهای لااله الاالله، محمد رسول الله(ص) و آیات قرآن را بر روی شیشه اتومبیل می نویسند. در نجف، شعارهایی از قبیل بله به اسلام و نه به عفلق بر روی دیوارها نوشته می شد. در انتفاضه ۱۵ شعبان ۱۳۷۰ عراق، شعار النجدی یا ایران به چشم می خورد. علاوه بر آن، اعلامیه ها، سخنرانی ها و پوسترها به شکل مشابه آنچه در ایران اتفاق افتاد، در کشورهای اسلامی چاپ و انتشار می یابد. هنوز در منطقه شیعه نشین بیروت یعنی ضاحیه، شعارهای انقلاب اسلامی و تصاویر رهبری آن وجود دارد.

بازتاب انقلاب اسلامی، بررسی یک نمونه: بهترین پاسخ به این پرسش که انقلاب اسلامی به چه میزان بر جنبش های اسلامی معاصر تاثیر گذاشته است؟ معرفی و توصیف مصادیق است. البته مصادیق معتقدند، اما برخی از آن ها دارای برجستگی بیشتری هستند. در این مورد، لبنان و حزب الله برجسته ترین نمونه است.

بین ایرانیان و لبنانی ها، علقه های فراوانی چون پیوندهای تاریخی علما و مردم جبل عامل با ایران دوران صفویه، فعالیت های سیاسی، فرهنگی و اقتصادی روحانی بلندآوازه ایرانی، امام موسی صدر به عنوان رهبر شیعیان لبنان، تشکیلات بر جای مانده از او یعنی جنبش امل، حضور شیعیان بسیار در لبنان، وجود دشمن مشترک (اسرائیل)، حمله اسرائیل به جنوب لبنان، کمک های انساندوستانه جمهوری اسلامی ایران محرومان لبنانی، مهاجرت و سکونت دائم مقداری از اتباع لبنان در ایران و... وجود دارد. این پیوندها باعث شده است که انقلاب اسلامی ایران بیش از هر جا در لبنان موثر باشد. این تاثیر در زمینه های متعددی مشاهده می شود. در زمینه فرهنگی، تعداد زیادی از تصاویر بزرگ امام خمینی(ره) و مقام معظم رهبری در نقاط مختلف لبنان به چشم می خورد. بر روی دیوارهای آن عکس شهدایی دیده می شود که جان خود را در راه مبارزه علیه آمریکا و رژیم صهیونیستی (دشمن شماره یک ایران) از دست داده اند. مردان با ظواهر اسلامی در خیابان ها در رفت و آمد هستند. زنان ملبس به حجاب اسلامی اند و در اجتماعات عمومی، جایگاه زنان از مردان جداست. و مردم لبنان از ایران به عنوان یک دولت انقلابی و اسلامی حمایت می کنند.

در لبنان، حزب الله بیش از هر گروه سیاسی اسلامی دیگر، تحت تاثیر انقلاب اسلامی قرار دارد. علاوه بر زمینه های مشترک موجود بین ایران و لبنان، انگیزه های دیگری موجب چنین تاثیر شگرف شده است. این انگیزه ها را می توان در پذیرش رهبری انقلاب اسلامی به عنوان رهبر دینی و سیاسی از سوی حزب الله و کمک های تسلیحاتی، مالی و ... ایران به حزب الله خلاصه کرد. هم چنین حزب الله از لحاظ اقتصادی و اجتماعی با اعطای کمک های تحصیلی به مستضعفان، توزیع داروی رایگان بین بیماران، تقسیم آب بین نیازمندان، ارائه خدمات درمانی به محرومان، البته در پرتو حمایت ایران به شدت فعال است. در عین حال از لحاظ نظامی از اسلحه و جنگ جدا نیست. بلکه بر پایه اصل جهاد همواره آماده پاسخگویی به حمله احتمالی دشمن صهیونیستی است، و در این باره، اعضای حزب الله لبنان براساس شعار اسلامی امام خمینی(ره) یعنی اسرائیل باید از بین برود، قسم یاد کرده اند که جنگ با اسرائیل را تا آخرین لحظه ادامه دهند. در بعد فرهنگی حزب الله شعارهایی را از انقلاب اسلامی به عاریت گرفته و سمبل های انقلاب اسلامی را سمبل خود می داند. پیروزی حزب الله در دو دهه از فعالیتش علیه اسرائیل در مقایسه با فعالیت ۴۰ و ۵۰ ساله ساف، نشان از سودمندی استفاده از شعارهای اسلامی و جهاد مقدس علیه اشغالگران و عدم اتکاء به کشورهای دیگر در مبارزه ضداسرائیلی دارد.

حزب الله لبنان در بعد سیاسی هم به شدت از انقلاب اسلامی ایران تاثیر پذیرفته است، و برخلاف جنبش امل رهبری انقلاب ایران را در دو بعد سیاسی و مذهبی و بر پایه اصل ولایت مطلقه فقیه پذیرفته اند. به همین جهت از مواضع منطقه ای و جهانی جمهوری اسلامی ایران حمایت بعمل می آورند، و در پی تاسیس حکومت اسلامی مشابه جمهوری اسلامی در لبنان هستند. حسین موسوی رهبر جنبش امل اسلامی در این باره می گوید: «ما به جهان اعلام می کنیم که جمهوری اسلامی مادر ماست. دین ما، ملکه ما، خون ما و شریان حیات ماست.» در مجموع می توان گفت که علت توفیق حزب الله دو چیز است:

اولا) به مبارزه رنگ اسلامی زد، شعارهای اسلامی برگزید، جهاد علیه اشغالگران را اعلام نمود.

ثانیا) بدون اتکا به کشورهای دیگر، مبارزه خود را اداره کرد و آن را به انجام رسانید. که هر یک از این دو علت توفیق نیز، برگرفته از انقلاب اسلامی ایران است.

انقلاب اسلامی تلاشی برای زنده کردن خدا در محور حیات انسان و نیز، روشی برای زندگی فراتر از همه اختلافات ملی، قومی و مذهبی بود. به بیان دیگر، انقلاب اسلامی از انقلاباتی است که حرکت و آثارش در چارچوب مرزهای یک کشور خلاصه نمی شود، بلکه دیدگاه فراملی دارد، از این رو، بر روی ملت ها حساس است و تمایل به فراگیر شدن دارد. بنابراین، بر جنبش های اسلامی سیاسی معاصر تاثیر گذاشته، و به آنان جرات و جسارت مبارزه داده است. و به آنان می گوید اسلام به ملتی خاص تعلق ندارد و هدف آن، نجات محرومان و مستضعفان است. نتیجه آن که، انقلاب اسلامی چراغ رستگاری و نجات را برافراشته است، البته این که مسلمانان، به ویژه جنبش های اسلامی بتوانند از نور این چراغ به هدایت و سعادت نایل آیند. به عوامل متعددی بستگی دارد که مهمترین آن، اراده و تلاش آن ها در چارچوب اسلام و با الگوگیری از انقلاب اسلامی است.

 

 

نویسنده: مرتضی شیرودی

نویسنده کتاب "بازتاب جهانی انقلاب اسلامی" گفت‌: در این‌ کتاب، به شیوه استقرایی عمل و تاثیر انقلاب اسلامی در اکثر کشورها و مناطق جهان در طول 30 سال گذشته بررسی شده است

 

منوچهر محمدی، مشاور وزیر امور خارجه و نویسنده کتاب "بازتاب جهانی انقلاب اسلامی" در گفت‌وگو با خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) افزود: انقلاب اسلامی در میان ملت‌هایی که به لحاظ فکری به کشور ایران نزدیک‌تر بودند، مورد استقبال بیشتری قرار گرفته است.

وی دینی بودن را مهم‌ترین ویژگی انقلاب اسلامی در مقایسه با انقلاب‌های دیگر دانست و تصریح کرد: اکثر انقلاب‌های دیگر غیر دینی و مادی گرایانه بودند. انقلاب اسلامی مردمی بود و توده مردم را از تمام طبقات و از همه نقاط جغرافیایی ایران در بر می‌گرفت. در حالی که انقلاب روسیه، کارگری، انقلاب چین، کشاورزی و انقلاب کوبا، چریکی بود.

مشاور وزیر امور خارجه در خصوص آشنایی غیر ایرانیان با فلسفه انقلاب اسلامی گفت: بهترین راه، مقایسه چارچوب و نظم این انقلاب با انقلاب‌های دیگر، از نظر رهبری، مردم و مکتب است. من این بررسی را در کتاب "انقلاب اسلامی در مقایسه با انقلاب‌های فرانسه و روسیه" انجام داده‌ام.

وی با بیان این ‌که انقلاب در ایجاد تحولات بنیادین در روند حرکت جامعه بشری اثرات زیادی دارد، اظهار داشت: جامعه بشری در 5 قرن اخیر به سمت سکولاریزم و ماتریالیزم رفته و روشنفکران نیز معتقد بودند که دوره دین و بازگشت به دین، به تاریخ سپرده شده است. انقلاب اسلامی نقطه عطف بازگشت به دین و بیداری جوامع بشری بود.

محمدی افزود: انقلاب اسلامی نظام سلطه را که با ویژگی‌های سکولاریزم و امپریالیزم حاکم بود و اعتقاد داشت حق با زور و قدرت در دست سلطه‌گران است، به چالش کشاند.

نویسنده کتاب "بازتاب جهانی انقلاب اسلامی" اظهار داشت: انقلاب با دست خالی توانست بر حکومتی که مورد حمایت قدرت‌های بزرگ‌تری بود، غلبه کند. لازم است این موضوع در نوع خود مطالعه و بررسی شود.

وی تولید علم و اندیشه را در پژوهش‌ها مهم دانست و گفت: اگر پژوهشگران دریچه دید خود را عوض کنند و به جای استفاده از داده‌های غربی از دریچه اسلامی به مسایل نگاه کنند، می توانند بسیاری از مفاهیم غربی را به چالش بکشانند. متاسفانه هنوز سعی می‌شود با استفاده از نظریات غربی انقلاب را ارزیابی کنند.

محمدی روند پژوهش در زمینه انقلاب را مطلوب ندانست و خاطرنشان کرد: کشور ما در علوم تجربی پیشرفت بیشتری دارد و با وجود این ‌که انقلاب تحولی در علوم انسانی و روابط سیاسی و بین الملل ایجاد کرد، در این علوم مطالعه و پژوهش زیادی صورت نگرفته است. 

کتاب "بازتاب جهانی انقلاب اسلامی" نوشته دکتر منوچهر محمدی در سه گفتار و 10 فصل تنظیم و در قطع وزیری و 400 صفحه با شمارگان 1500 نسخه و بهای 50 هزار ریال توسط پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، تاکنون به دو چاپ رسیده است.

منوچهر محمدی متولد سال 1318 در کرمان است. وی اکنون عضو هیات علمی دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران و مشاور وزیر امور خارجه است.

"تحلیلی بر انقلاب اسلامی"، "انقلاب اسلامی در مقایسه با انقلاب‌های فرانسه و روسیه"، "انقلاب اسلامی، زمینه‌ها و پیامدها"، "ضربه‌پذیری منافع امنیتی ایالات متحده آمریکا"، "انقلاب اسلامی و نظام جهانی"، "انقلاب اسلامی در میان انقلاب‌های بزرگ جهان"، "بیداری جهان اسلام"، "رابطه امام خمینی(ره) و مردم در انقلاب اسلامی"، "تحلیلی بر کودتای 28 مرداد 1332"، "مصدق در گذر تاریخ"، "نظم نوین جهانی از نگاه سیاستمداران خارجی" و "علل و عوامل بروز جنگ تحمیلی" از جمله کتاب‌های منوچهر محمدی هستند.
 

به گزارش خبرگزاری قرآنی ایران (ایکنا) به نقل از روابط عمومی جامعه انجمن‌های اسلامی اصناف و بازار، اسماعیل کوثری نایب‌رئیس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی در گردهمایی هفتگی اصناف و بازاریان تهران با اشاره به تاریخ انقلاب اسلامی و شرایط سیاسی، اجتماعی و اقتصادی حاکم بر جهان در آغاز قیام مردم مسلمان ایران، نقش خاص حضرت امام خمینی (ره) را به عنوان محور اصلی بسیج مردم مورد توجه قرار داد.

کوثری با تبیین نقش و جایگاه اصناف و بازار در پشتیبانی همه‌جانبه از جبهه‌های حق علیه باطل در طول سال‌های دفاع مقدس و با تجلیل از مرحوم حاج سعید امانی، دبیر کل سابق جامعه انجمن‌های اسلامی اصناف و بازار به بیان خاطراتی از رزمندگان برخاسته از همین قشر عظیم پرداخت.

وی در بخش دیگری از سخنانش با تشریح وضعیت اقتصاد جهانی راهکارهای مورد استفاده دولت‌ها را در مدیریت اقتصادی کشورهای‌شان بررسی و مشکلات اقتصادی پیش آمده در کشورهای غربی را ناشی از نظام سرمایه‌داری توصیف کرد.

وی افزود: اعطای هزار میلیارد دلار وام‌های نزدیک به صد در صدی مسکن به مردم آمریکا از سوی بانک‌ها تنها با هدف سودآوری بیشتر این بنگاه‌ها بود که در نهایت با نبود توان مالی مردم در بازپرداخت وام‌ها به ورشکستگی بانک‌ها انجامید.

نایب‌رئیس کمیسیون امنیت و سیاست خارجی مجلس هم‌چنین با هشدار به کشورهای عربی به‌ویژه عربستان در ارتباط‌شان با آمریکا تأکید کرد: امروز آمریکا در پی جبران شکست‌های اقتصادی و نجات شرکت‌ها و بانکهای خود از ورشکستگی بیشتر و در پی جذب سرمایه‌های کشورهای منطقه است.

کوثری با بیان عدم موفقیت آمریکا در سیاست خارجی این کشور و با تبیین وضعیت موجود در افغانستان و عراق، بازنده اصلی این درگیری‌ها را واشنگتن دانست و گفت: امریکا در باتلاق عراق و افغانستان فرو رفته و بخش عمده گرفتاری‌های اقتصادی اجتماعی جامعه امریکا نیز از همین شکست‌ها سرچشمه گرفته است.

وی در ادامه نقش مقام معظم رهبری را در تثبیت جایگاه و موقعیت ایران اسلامی بی‌نظیر توصیف کرد و افزود: تدابیر و پیگیری‌های بی‌مثال ایشان در تمام دوران رهبری و به ویژه در هنگامه لشگرکشی امریکا و متعهدانش به منطقه امکان هرگونه سوء استفاده نسبت به جمهوری اسلامی را از آنان سلب کرد.

سردار کوثری هم‌چنین توانمندی فرزندان انقلاب اسلامی و یادگاران دفاع مقدس را در بهترین شرایط توصیف کرد و افزود: دستاوردهای فوق‌العاده نظامی جمهوری اسلامی و از جمله ساخت هواپیماها و بالگردها و موشک‌های قاره‌پیمای سجیل به مرحله‌ای قابل افتخار رسیده و این پیشرفت‌ها ضمیمه نیروهای مومن، متعهد و رزمندگان با معرفت انقلاب اسلامی شده است؛ این در حالی‌ست که نظامیان امریکایی در ضعیف‌ترین و شکننده‌ترین وضعیت در منطقه قرار دارند و از جمهوری اسلامی خواستار کمک به حل معضلات خود در افغانستان و عراق شده‌اند.

دوشنبه سیم 10 1387
بسمه تعالی  

رهبری در جامعه اسلامی ایران گره گشاست .مشکلات لاعلاج دولت به دست رهبری حل می شود هر جائی که تبلیغات دشمن کاری کند که مردم را به دولت ها بخواهد بدبین کند اینجا نقش رهبری است که حقیقت را برای مردم روشن می کند و توطئه دشمن را برملا می کند آنجائی که می خواهند مردم را مایوس کنند رهبری است که به مردم امید می دهد آن جائی که یک توطئه سیاسی بین المللی را می خواهند برای ملت ایران به وجود بیاورند رهبری است که قدم جلو می گذارد و تمامیت انقلاب را در در مقابل توطئه قرار می دهد و دشمن را وادار به عقب نشینی می کند آنجا که می خواهند بین جناح های گوناگون مردم اختلاف ایجاد کنند رهبری است که می آید دست ها را در دست همدیگر می گذارد و مایه الفت می شود مانع تفرقه می شود آنجا که می خواهند مردم را از حضور پای صندوق ها مایوس کنند رهبری است که به مردم دلگرمی می دهد و می گوید وظیفه است مردم اعتماد می کنند و وارد می شوند حماسه عظیمی می آفرینند

دوشنبه سیم 10 1387

سرود ملی جمهوری اسلامی ایران                          دانلود

یاد امام شهدا دل و می بره کرب و بلا                       دانلود

نامه دختر شهید ناصری به پدرش                           دانلود

یه عده پرنده بودند که زمین و دوست نداشتند                   دانلود

 شعر انقلاب (آقاسی)                                   دانلود

www.k-almahdi.blogfa.com

دوشنبه سیم 10 1387

دکتر بهبود محبی ــ‌ عضو هیات علمی دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تربیت مدرس ــ در گفت‌وگو با خبرنگار «پژوهشی» خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا) در خصوص طرح تخته فیبر تقویت شده با استفاده از شبکه‌های فولادی، تصریح کرد: تخته فیبر به عنوان فرآورده‌ای مرکب یا چند سازه است که به طور معمول در کشور تولید شده و صنعتی رو به گسترش است.

وی با بیان این که این گونه تخته فیبرها علیرغم ویژگی‌های مثبت و قابلیتهای خوبی که دارند، دارای مشکلاتی نیز هستند، اذعان کرد: در واقع یکی از مشکلات آن است که دچار خیز می‌شود، یعنی زمانی که بار بر روی آن قرار می‌گیرد و دچار خمیدگی در قسمت وسط بار در سازه‌ها چه در مبلمان و چه در دکوراسیون می‌شود که مشکلی است که نتوانیم از این تخته یا MDF برای سازه‌هایی استفاده می‌شود که سطح گسترده وسیعی نیاز دارد.

عضو هیات علمی دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تربیت مدرس در ادامه تصریح کرد: با توجه به این مساله مجبور می‌شوند که هزینه اقتصادی را بالا برده و در صنعت مبلمان یا دکوراسیون نیز از پایه‌های زیادی استفاده کنند که بتوانند از خیز جلوگیری کنند که این مساله هم بر روی زیبایی اثر گذار است و از نظر هزینه مشکلاتی را در بر دارد.

وی توضیح داد: بر همین اساس برای این که بتوانیم صفحات را تقویت کرده و به صورت گسترده از آنها استفاده کنیم، شبکه‌های فلزی را در دو لایه بالایی و پایینی تخته‌ها قرار دادیم تا از این طریق تنشهای مکانیکی را که وارد می‌شود، عملا مهار کرده یا به حداقل برسانیم، زیرا تنشهایی که بر روی قسمت بالای تخته وارد می‌شود فشاری و در قسمت پایین آن تنشهای کششی است که معمولا باعث مشکل می‌شود.

دکتر محبی اظهار داشت: با استفاده از شبکه‌های فلزی و قرار دادن دو ردیف شبکه در قسمت بالا و پایین توانستیم مقاومت مکانیکی تخته را بالا برده و به این کامپوزیت یا چند سازه، استحکام مکانیکی دهیم.

به گفته وی، این نوع تخته فیبر به لحاظ استحکام بالایی که دارد می‌تواند در صنعت مبلمان کارایی بسیاری داشته باشد، به عنوان نمونه برای ساخت میز کنفرانس که در شرایط عادی مجبور هستیم ، پایه‌های زیادی را به کار ببریم، با استفاده از این نوع محصول می‌توان پایه‌ها را حذف کرد که طبیعتا در دکوراسیون، طراحی و زیبایی اثرگذار است.

محبی در پایان در بیان موارد استفاده دیگر این نوع تخته فیبرها به ایسنا گفت: در عرصه MDF ها در صنعت ساختمان که هدف سبک کردن سازه‌ها است می‌توانیم برای پوشش دیوارها از این تخته فیبرها استفاده کنیم که از آنجایی که دارای مقاومت مکانیکی بالایی است، از هدر رفتن فضاها جلوگیری می‌کند.

شنبه بیست و هشتم 10 1387
تحلیلگران غرب ، پیروزی انقلاب اسلامی را به مثابه زلزله ای که جهان را به لرزه درآورد ، توصیف کرده اند. این توصیف از آن جهت برازنده ی انقلاب اسلامی است که انقلاب حقیقتاً ، نقطه ی آغاز تغییرات گسترده ای را در خاورمیانه و حتی جهان اسلام رقم زد. در این گفتار ، موضوع مورد بحث ما ، تاثیرات انقلاب اسلامی برجهان معاصر است و قصد مقایسه آن را با سایر انقلابها نداریم . اما باید به این نکته اشاره کنیم که انقلاب اکتبر در شوروی سابق ، با اتکاء به توان نظامی ارتش سرخ در بخشی از اروپا گسترش یافت . برخی از حکومتهای کمونیستی در آسیا و افریقا نیز از طریق کودتای نظامی ، راه خود را به سمت اریکه ی قدرت پیمودند . درحالی که انقلاب اسلامی ، عمق و گستردگی کنونی خود را ، مدیون ماهیت و خاستگاه اسلامی انقلاب است . درسالهای اول پیروزی انقلاب در ایران ، دولتمردان غربی ، مسئولان نظام جمهوری اسلامی ایران را به برنامه ریزی برای صدور انقلاب متهم می کردند. اما این ادعا ، حقیقت نداشت و مقام های ایران اسلامی ، نیازی به زمینه چینی برای گسترش جغرافیای انقلاب نداشتند ، زیرا پیام انقلاب اسلامی برای اینکه راه خود را به سوی اذهان عمومی کشورهای اسلامی بگشاید ، به توان ایدیولوژیک بالقوه ی خود متکی بود . انقلاب مردم ایران ، اگرچه در محدوده مرزهایی مشخص متولد شد ، اما در چارچوب این مرزها محدود نشد ، زیرا روشی هایی برای زندگی فراتر از اختلافات ملی ،‌ مذهبی و قومی ارائه می کرد. انقلاب اسلامی ، حرکتی برای جاری کردن خواست خدا و آئین اسلام در حیات انسان بود . انقلاب به همین دلیل ، پیامی فراگیر و فراملی برای همه ی ملت های مسلمان و همچنین ملتهای آزادیخواه و تحت ستم جهان داشت و طبعاً ، بر جنبش های اسلامی - سیاسی معاصر خود ، تاثیر گذاشت و شهامت و امید را در این جنبش ها زنده کرد .
پیروزی انقلاب اسلامی درایران ، تاثیرات عمیقی در کشورهای خلیج فارس و خاورمیانه ، به ویژه عراق ، افغانستان و لبنان برجای گذاشت. حتی سکولاریزم حاکم بر ترکیه در دهه 1980 نیز نتوانست اذهان مردم مسلمان این کشور را از درآمیختن با پیام انقلاب اسلامی بازدارد . ظهور احزاب اسلامگرا در ترکیه و گرایش چشمگیر مردم مسلمان این کشور به احزاب مذکور ، موید این دیدگاه است . در اوان پیروزی انقلاب اسلامی در ایران ، سرزمین اسلامی افغانستان توسط ارتش سرخ شوروی سابق اشغال شد . انقلاب مردم ایران در افغانستان ، به دلیل همسایگی دو کشور و زبان ، تاریخ و فرهنگ مشترک ملتهای ایران و افغانستان ، تاثیرات بسیار عمیقی برجای گذاشت و به نیروی محرکه ی معنوی مضاعف مردم این کشور در راه مبارزه با اشغالگران تبدیل شد . مردم مسلمان افغانستان از پیروزی مردم ایران بر رژیم سلطنتی ، علی رغم اینکه رژیم مذکور از قدرت نظامی ، نهادهای امنیتی سرکوبگر و حمایت همه جانبه غرب برخوردار بود ، امید گرفتند و به مبارزه با ارتش دومین ابر قدرت جهان برخاستند .
رهبران شوروی در دهه 1980 با همه توان سیاسی و تبلیغاتی خود کوشیدند تا فرهنگ اسلامی مردم افغانستان را دگرگون سازند و مادیگرایی بلوک شرق را در میان مردم مسلمان این کشور رواج دهند . اما هویت اسلامی مردم افغانستان و همچنین حضور جمهوری اسلامی ایران در جوار مرزهای آن کشور ، تلاش های شوروی سابق را به منظور زدودن اسلام از متن زندگی و جامعه مردم افغانستان بی ثمر گذاشت . مجاهدان بزرگی نظیر شادروان احمد شاه مسعود ، که نقش غیرقابل انکاری در شکست ارتش سرخ و خروج نیروهای شوروی از افغانستان داشتند ، از مبارزات مردم ایران و پیروزی انقلاب اسلامی تاثیر گرفتند . حضرت آیت ا... خامنه ای ، در دهه بزرگداشت پیروزی انقلاب در فبروری سال 1993 در دیدار مهمانان خارجی در تهران ، یاد آور شدند که پیروزی انقلاب اسلامی در ایران ، امیدی در دل ملتها و مبارزان مسلمان در سراسر جهان پدید آورد . انقلاب اسلامی ، هرچه علیه اسلام و بلکه در ستیز با مطلق دین ، تبلیغ شده بود از ذهن ملتهای مبارز زدود و از بین برد.

برای پاسخگویی به این پرسش که انقلاب اسلامی ، چه میزان بر کشورها و جنبش های اسلامی هم عصر خود تاثیر گذاشته است ، باید مصادیق آن را بررسی کرد . مصداق های کشورها و نهضتهای اسلامی که از انقلاب مردم ایران تاثیر گرفته اند ، متنوع و متعدد است . اما برخی ازآنها دارای ویژگی های برجسته تری هستند . لبنان و جنبش حزب ا... این کشور ، در این میان ، برجسته ترین مصداق محسوب می شود . میان ایران و لبنان از دیرباز ،
علاقه و پیوندهای عمیقی وجود داشته است . پیوندهای تاریخی علما و مردم جبل عامل لبنان با ایران در دوران حکومت سلسله صفویه و فعالیتهای سیاسی ، فرهنگی و اقتصادی روحانی بلند آوازه ی ایرانی ، امام موسی صدر ، به عنوان رهبر شیعیان لبنان ، از جمله دلایل همدلی و نزدیکی دو ملت ایران و لبنان است . وجود دشمن مشترکی به نام رژیم صهیونیستی ، حمله اردوی این رژیم به لبنان در دهه 1980 و کمکهای بشر دوستانه جمهوری اسلامی ایران به مردم لبنان ، از دیگر عواملی است که بر میزان تاثیر گذاری انقلاب اسلامی درلبنان افزوده است . جنبش حزب ا... لبنان ، بیش از هر گروه اسلامی دیگر از پیام انقلاب اسلامی و مبارزات ضد استبدادی مردم مسلمان ایران تاثیر گرفته است . پیش از پیروزی انقلاب اسلامی در ایران ، اغلب گروههای لبنانی و همچنین گروههای فلسطینی مستقر در لبنان ، دارای گرایش های چپی بودند و شعارها و تبلیغات سیاسی و فرهنگی گروههای مذکور نیز ، بر گرفته از مکتب مارکسیزم بود .
ولی پیروزی انقلاب اسلامی و فراگیر شدن پیام و شعارهای انقلاب ، این معادله را دگرگون ساخت و بینش اسلامی را جایگزین گرایشهای چپی کرد . حضرت آیت ا.. خامنه ای ، رهبر معظم انقلاب اسلامی ، در یکی از سخنرانی های عمومی خود درباره غلبه ی فرهنگ و بینش اسلامی براندیشه های ملهم از مارکسیزم ، این گونه سخن گفته اند : " قبل از پیروزی انقلاب اسلامی ، وقتی جوانان و غیرتمندان یک ملت می خواستند مبارزه ای را علیه ظلم و ستمی که بر آن ملت و در منطقه ی خودشان حاکم بود آغاز کنند ، به سوی تفکرات چپگرایانه می رفتند . انقلابیون از چیگرایان الهام می گرفتند و از آنها جزوه ، نوشته و دستورالعمل دریافت می کردند . در آن دوران هر جای جهان که نهضت یا مبارزه ای علیه ظلم وجود داشت ، یک پیشینه یا رگه ی چپگرایی در آن مشاهده می شد . تصور غالب این بود که بدون ارتباط با مثلا" مکتب مارکسیزم ، نمی شود مبارزه ای را سازماندهی کرد و به پیروزی هم دست یافت . اما پس از پیروزی انقلاب اسلامی ، در هر نقطه جهان اسلام که یک حرکت انقلابی در ستیز با ظلم و ستم آغاز شد ، ماهیت مذهبی یافت . "

پیروزی انقلاب اسلامی در ایران ، در عراق نیز بازتابهای گسترده و تاثیرات عمیقی داشت . یکی از دلایل تهاجم نظامی رژیم صدام به ایران اسلامی ، هراس وی و حامیانش از فراگیر شدن پیام و ایده های ظلم ستیزانه انقلاب اسلامی بود . رژیم صدام باهدف سرنگونی یا تضعیف نظام جمهوری اسلامی به ایران حمله کرد و ازحمایت نظامی - مالی و سیاسی دو ابرقدرت وقت ، یعنی امریکا و شوروی ، برخوردار بود . دیکتاتور سابق عراق در داخل این کشور نیز هرگونه گرایش به اسلام را سرکوب می کرد ، اما در نهایت ، هم در جنگ علیه جمهوری اسلامی ایران شکست خورد و هم در نابودی هویت اسلامی مردم عراق ناکام ماند .
به عنوان مثال ، حتی در سالهای سلطه ی دیکتاتوری جابرانه ی صدام بر عراق ، یکی از مفاد بیانیه شش ماده ای مجلس اعلای انقلاب اسلامی عراق ، بر وحدت اسلامی تاکید کرده بود . بعد از سرنگونی رژیم پیشین عراق نیز جهانیان مشاهده کردند که تفکر غالب در جامعه عراق ، تفکر و گرایش های اسلامی است . اکثریت مردم عراق پس ازسرنگونی دیکتاتور ، شعارهای قوم گرایی و الحادی را کنار زدند و شعارهای اسلامی راعنوان کردند . گرایش به اسلام پس از پیروزی انقلاب اسلامی در ایران ، منحصر به کشورهای منطقه خاورمیانه و خلیج فارس نبود . در سالهای واپسین حکومت آپارتاید در افریقای جنوبی ، در کیپ تاون نیز شعار" الله اکبر" در تظاهرات مردم ستمدیده افریقای جنوبی ، بسیار شنیده شد . انقلاب اسلامی ، درواقع ، راه رستگاری و نجات از سلطه ی خارجی و استبداد داخلی و دستیابی به استقلال و آزادی حقیقی را ، ارائه کرده است . البته اینکه مسلمانان به ویژه جنبش های اسلامی بتوانند از رهگذر الگو و پیام انقلاب اسلامی ، به آزادی و استقلال کشورشان دست یابند ، به عوامل متعددی بستگی دارد که مهم ترین آن ، برخورداری از اراده و ایمان برای مبارزه در چارچوب آیین اسلام است

دسته ها :
جمعه بیست و هفتم 10 1387
X