اکنون قصد داریم شما را با روند تاریخی شکل گیری ، تداوم و به ثمر نشستن نهضت شکوهمند مردم ایران آشنا کنیم .
جریانها و حوادث منجر به پیروزی انقلاب اسلامی ایران در فبروری سال 1979، حدود یک سال به طول انجامید ، اما ریشه ها و عوامل شکل گیری آن به دهها سال قبل از آن باز می گردد . مردم ایران از روحیه آزادیخواهی و استقلال طلبی برخوردارند و برمبنای اعتقاد عمیقشان به تعالیم متعالی اسلام که انسان را به ظلم ستیزی و عدالتخواهی فرا می خواند ، همواره مخالف حاکمان مستبد و قدرتهای استعمارگر بوده اند . به همین دلیل در قرن گذشته ، به دفعات شاهد قیامهای ایرانیان علیه ظلم و خفقان داخلی و سلطه جویی و منفعت طلبی بیگانگان بوده ایم . انقلاب اسلامی در واقع نقطه اوج و تکامل این قیامها بود که به دیکتاتوری داخلی و مداخله خارجی ‌در ایران ، برای همیشه پایان بخشید .

در قرن بیستم ، مهمترین نهضتی که قبل از انقلاب اسلامی در ایران رخ داد ، نهضت مشروطیت در سال 1905 بود . هدف از این قیام ، محدود کردن قدرت پادشاه ، دخالت دادن قدرت مردم در حکومت ، برقراری عدالت و قطع دست بیگانگان از ایران بود . اما نفوذ بیگانگان و عوامل آنها در نهضت مشروطیت ، بروز اختلاف میان برخی رهبران مشروطیت و نا آگاهی مردم از اهداف این قیام و نیز ترفندهای استعمار / نهضت مشروطیت را به بیراهه کشاند . با روی کار آمدن رضا خان دیکتاتور ، اولین حاکم سلسله پهلوی ، عملا" بار دیگر استبداد و خفقان بر ایران سایه افکند .

نهضت ملی کردن صنعت نفت ، ‌دومین حرکت مهم مردم ایران در قرن بیستم است که در جایگاه خود از اهمیت خاصی برخوردار است . این قیام که در سال 1950 به ثمر نشست ، بیشتر جنبه ضد استعماری داشت و هدف آن ، کوتاه کردن دست انگلیس از نفت ایران و عواید حاصل از آن بود . نهضت ملی شدن صنعت نفت ایران اگر چه ابتدا به بار نشست ، اما در اثر اختلاف رهبران آن به ضعف گرایید و سرانجام با کودتای مشترک آمریکا و انگلیس در سال 1953 سرکوب شد . به این ترتیب کنترل نفت ایران بار دیگر در اختیار بیگانگان به ویژه آمریکا قرار گرفت . با نگاهی به نهضتهای اخیر مردم ایران که پس از چندی به سستی و ناکامی انجامیده اند ، درمی یابیم که مشکل اصلی آنها ، کمبود نسبی آگاهی مردم و نیز ضعف و تشتت در رهبری نهضت بوده است . امام خمینی (ره) که از این نقاط ضعف ، آگاهی کامل داشت ، با تحلیل هوشمندانه از شرایط داخلی و بین المللی ، نهضت عظیم خود را از اوایل دهه 1960 آغاز کرد .

امام خمینی ( ره ) در سال 1902 در خانواده ای مذهبی در اطراف خمین - از شهرهای مرکزی ایران - متولد شد . او کودک بود که پدرش توسط زمینداران منطقه به شهادت رسید و به این ترتیب از همان زمان ، طعم تلخ ظلم و بی عدالتی را چشید . امام ، تحصیل دروس اسلامی را در کودکی آغاز کرد و با جدیت و پشتکار به این کار ادامه داد تا آن که در 34 سالگی به درجه عالی اجتهاد دست یافت . ایشان همواره با رژیم مستبد و وابسته پهلوی مخالف بود. اما هنگامی که زمینه را مساعد دید ، مبارزات علنی خود را از سال 1961 آغاز کرد . در این زمان ، شاه با سوء استفاده از قانون تاسیس انجمنهای ایالتی و ولایتی ، قصد داشت گام دیگری در جهت اسلام زدایی از کشور ، بردارد . اما امام خمینی با روشنگری در خصوص پیامدهای این مسئله و همفکری با دیگر علمای اسلامی ، برای جلوگیری از این توطئه اقدام کرد . در سال 1962 ، محمد رضا شاه ، به توصیه کندی ، رئیس جمهوری وقت آمریکا ، اصلاحاتی ظاهری را تحت عنوان انقلاب سفید مطرح کرد که زمینه ساز وابستگی بیشتر ایران به بیگانگان و تضعیف اقتصاد داخلی شد . امام خمینی با این حرکت عوام فریبانه رژیم شاه مخالفت کرد و از مردم خواست در همه پرسی ظاهری در مورد آن ، شرکت نکنند . تبعیت مردم از امام و حضور اندک آنها در همه پرسی ، خشم رژیم شاه را برانگیخت .

چندی بعد ، مأموران رژیم شاه به مدرسه فیضیه قم که پایگاه دینی نهضت مردم ایران محسوب می شد ، هجوم بردند و تعدادی از محصلین علوم دینی را به شهادت رساندند . امام خمینی در واکنش به این جنایت رژیم ، سخنرانی شدید اللحنی علیه شاه ایراد کرد و از علما خواست در زمینه روشن کردن افکار مردم تلاش وافر کنند . همین سخنرانی امام باعث شد تا ایشان را نیمه شب دستگیر و پس از مدتی زندان ، حدود 10 ماه ، تحت نظر نگه دارند . دستگیری امام ، موجب اعتراضات گسترده مردم و روحانیون شد که در جریان آنها ، ‌هزاران نفر در اوایل جون 1963 توسط نیروهای امنیتی و نظامی رژیم شاه به شهادت رسیدند . به این ترتیب ،‌ ملت ایران نشان داد که امام را به عنوان رهبر واقعی خود می شناسد و تا پای جان از وی حمایت می کند .

امام به عنوان رهبری نستوه و خستگی ناپذیر ، بلافاصله پس از آزادی و بازگشت به شهر مقدس قم ، افشاگری علیه رژیم شاه را ادامه داد . در این میان ، تصویب لایحه ننگین کاپیتولاسیون در مجلس شورای ملی که دست نشانده شاه بود ، موجب جریحه دار شدن احساسات مردم شد . براساس لایحه کاپیتولاسیون ، نظامیان آمریکایی در ایران از مصونیت قضایی برخوردار شدند . امام خمینی بار دیگر با شجاعت به افشاگری پرداخت و در یک سخنرانی اعتراض آمیز، شاه را از اینگونه اقدامات و نادیده گرفتن عزت و شرافت ملت ایران برحذر داشت . این بار نیز ، مأموران رژیم ، ‌امام را دستگیر و در چهارم نومبر 1964 به ترکیه و پس از یک سال به عراق ، تبعید کردند . هدف رژیم از این اقدام ، خاموش کردن شعله های نهضتی بود که امام آن را برافروخته بود . اما برخورد رژیم شاه با امام ، موجب شد که محبوبیت او نزد مردم ایران افزایش یابد و جایگاه او به عنوان رهبری شایسته و انقلابی تثبیت شود .

امام خمینی در طول سالهای تبعید ، به ویژه در شهر مقدس نجف - در عراق -‌ هرگز از اوضاع ایران غافل نبود و در مناسبتهای گوناگون به روشنگری مردم و افشاگری علیه رژیم شاه می پرداخت . در این حال ، مبارزه علیه رژیم شاه در داخل ایران ، به صورت مخفی و علنی نیز ادامه داشت . افرادی چون شهید آیت ا... مطهری ، آیت ا... طالقانی ، شهید آیت ا... بهشتی و برخی دیگر از علما و روشنفکران مسلمان کوشیدند از یک سو مردم را از جنایات رژیم شاه و از طرف دیگر با روح مقاومت و ایستادگی در اسلام آگاه کنند . این آگاهی بخشی برای رژیم شاه ، اقدامی خطرناک محسوب می شد و به همین دلیل روحانیون و بسیاری از مردم دستگیر ، زندانی و شکنجه شدند و تعداد زیادی از آنها در زیر شکنجه به شهادت رسیدند . آیت ا... سعیدی و آیت ا... غفاری از جمله روحانیون مبارزی بودند که در اثر شکنجه های وحشیانه ماموران رژیم شاه به شهادت رسیدند . البته در دوران تبعید امام ، گروه هایی نیز مبارزه مسلحانه علیه رژیم را در ایران آغاز کردند که سازمان اطلاعات و امنیت شاه معروف به ساواک ، این گروهها را به شدت سرکوب می کرد . امام در این دوران نیز برای استمرار مبارزه ، شیوه های خشونت آمیز را انتخاب نکرد و همچنان معتقد بود که باید بذر آگاهی را درمیان توده های مردم پاشید . زیرا بر این باور بود که آنچه می تواند پایه های رژیم شاه را به لرزه درآورد ، حرکت همگانی و توفنده مردم علیه آن است .

در دوران تبعید امام خمینی (ره ) ، ‌رژیم پهلوی با این تصور که مردم سرکوب شده و درمورد اعمال خیانت آمیز نظام سلطنتی بی تفاوت شده اند ،‌ جنایتهای بسیاری را مرتکب شد . در این دوران ، اختناق داخلی و وابستگی ایران به بیگانگان به شدت افزایش یافت و سیاستهای اسلام ستیزانه شاه نیز تشدید شد . درآمد هنگفت حاصل از فروش نفت عمدتا" برای خرید تسلیحات از آمریکا و تجهیز اردو و مخارج دربار و وابستگان به شاه ، هزینه می شد و وضعیت اقتصادی مردم هر روز وخیم تر می شد . این مسائل باعث شد تا ملت ایران بیش از گذشته به ماهیت ضد ملی و دینی و وابستگی رژیم شاه پی ببرد و منتظر لحظه موعود بماند تا خشم عمومی و یکپارچه خود را به نمایش بگذارد . این حادثه در سال 1978 با اهانت به امام خمینی در یکی از مطبوعات تهران ، شکل گرفت و در پی آن جرقه های اولیه انقلاب زده شد . در آن هنگام مردم احساس کردند که زمان برای اقدام ، فرا رسیده است . خروش ملت به پا خاسته ایران با رهبری هوشیارانه و مدبرانه امام خمینی (ره ) ، به طوفانی عظیم تبدیل شد که سرانجام رژیم فاسد شاه را از ریشه برکند .

منبع:http://dari.irib.ir


X