دسته
میانبر
...باهم باشیم
آرشیو
آمار وبلاگ
تعداد بازدید : 143814
تعداد نوشته ها : 358
تعداد نظرات : 94
PageRank
Rss
طراح قالب
محمدرضا عابدي

مهاجرت به حبشه

زمانى که پیامبر(ص) شدت آزار و شکنجه یاران خود را ملاحظه کرد بدانان فرمود: اگر به سرزمین حبشه بروید در آنجا پادشاهى است که به کسى ستم روا نمى‏دارد و آنجا سرزمین راستى و صداقت است تا این‏که خداوند گشایشى فرموده و شما را از این دشوارى‏ها برهاند.

اینجا بود که تعداد بسیارى از مسلمانان براى حفظ دین خدا به سرزمین حبشه مهاجرت نمودند. یازده تن مرد و چهار زن با اجاره کردن یک کشتى هجرت کرده و به آن دیار رسیدند و بعد از آن مسلمانان پى‏درپى به حبشه مهاجرت کردند تا تعداد مهاجران نزدیک به هشتاد و سه تن مرد و هیجده زن رسید.

وقتى خبر مهاجرت این افراد به قریش رسید. فرستادگانى را نزد نجاشى اعزام کردند که مهاجران را به مکه باز گرداند تا مجدداً به آزار و شکنجه آنها بپردازند. این فرستادگان عبارت بودند از: عبدالله بن ابى ربیعه و عمروعاص. هنگامى که فرستاده‏هاى قریش با نجاشى دیدار کردند، عمروعاص بدو گفت: برخى از جوانان نادان ما به شما پناه آورده‏اند، آنها دست از دین و آیین قوم خود برداشته و به دین شما نیز نگرویده‏اند و خود دینى را اختراع کرده‏اند که نه ما و نه تو به آن آشنایى نداریم، اینک اشراف قوم آنان و پدران و عموها و قبیله‏هاى آنها ما را نزد شما فرستاده‏اند تا آنها را به سوى آنان باز گردانى؛ زیرا آنها از وضع این افراد آگاهى بیشتر داشته و به عیب‏هاى آنان واقف‏ترند.

نجاشى که سخنان آنها را شنید، تسلیم نمودن مهاجران را به آنان، آن هم بى‏آن‏که سخن و دلیل و برهان طرف مقابل را نشنود منطقى ندانست، لذا در پى یاران رسول‏خدا(ص) فرستاد و آنها را فرا خواند، هنگامى که نزد وى حضور یافتند بدان‏ها گفت: این دین و آیینى که به واسطه آن از قوم خود جدا شده‏اید چیست؟ و چرا به دین و آیین من و یا کیش سایر مردم نگرویده‏اید؟

جعفر بن ابى طالب لب به سخن گشود و بدو پاسخ داد: «پادشاها، ما مردمى بودیم که در دوران جاهلیت به سر مى‏بردیم، بت مى‏پرستیدیم و گوشت مردار مى‏خوردیم، به فحشا و اعمال ناروا آلوده مى‏شدیم و ارتباط خویشاوندى را قطع و صله رحم انجام نمى‏دادیم و به همسایگان بى‏اعتنا بودیم. افراد زورمند ما، افراد ضعیف و ناتوان ما را قتل عام مى‏کردند. به همین وضع و منوال بودیم تا این‏که خداوند پیامبرى را از خودمان براى ما فرستاد، که نَسَبِ او را مى‏شناسیم و به راستگویى و امانت‏دارى و عفت و پاکدامنى او اعتقاد داریم. وى ما را به پرستش خدا دعوت کرد، تا خدا را یکتا دانسته و تنها او را پرستش کنیم و سنگ‏ها و بت‏هایى را که پیشینیان ما به جاى خدا مى‏پرستیده‏اند، به دور افکنیم و به ما دستور داده که به راستى سخن گوییم و امانت را به صاحبش برگردانیم و صله رحم انجام دهیم و با همسایگان خوش برخورد باشیم و از محارم الهى و خونریزى چشم پوشى کنیم. او ما را از اعمال منافى عفت و زشت و دروغ و خوردنِ مال یتیم و نسبت ناروا به زنان پاکدامن برحذر داشته است و به ما دستور داده تا خدا را بپرستیم و ذرّه‏اى به اوشرک نورزیم و به ما فرمان داده

نماز و زکات و روزه به جا آوریم و [تمام دستورات اسلام را برایش برشمرد] به این دلیل ما او را تصدیق‏کرده و به وى ایمان آورده‏ایم و در دستوراتى که از ناحیه خداوند آورده بود، پیروى او نمودیم. خداى یگانه را پرستش کردیم و ذرّه‏اى به اوشرک نورزیدیم، هر چه را بر ما حرام‏کرد، حرام دانستیم و آنچه را برایمان حلال نمود، حلال تلقى کردیم. قوم ما به دشمنى با ما برخاستند و ما را آزار و شکنجه نموده و وادار کردند از دین و آیین خود دست برداریم، تاما را از پرستش خدا به پرستش بت‏ها برگردانند و چیزهاى پلیدى را که حلال نمى‏دانستیم، حلال بشمریم. لذا آن‏گاه که بر ما غلبه یافته و به ما ظلم و ستم روا داشتند و عرصه را بر ما تنگ کردند و از روآوردن به دین و آیین ما جلوگیرى کردند، ما به سرزمین شما روآوردیم».

آن‏گاه که جعفربن ابى طالب آیاتى از ابتداى سوره مریم را براى وى تلاوت کرد. نجاشى گریست و سپس گفت: این سخنان و آنچه را عیسى(ع) آورده از یک سرچشمه نورند و سپس رو به عبدالله بن ابى ربیعه و عمروعاص کرد و بدان‏ها گفت: از پیش من بروید، به خدا سوگند هرگز این افراد را به شما تسلیم نخواهم کرد.

نجاشى به مجرّد شنیدن اصول و دستورات اسلام پى برد که دستوراتى واقعى و حقند و صدق و حقیقت آنها بر اهل خرد پوشیده نیست و دانست دستوراتى را که محمد(ص) آورده از همان منبعى صادر شده است که رسالت حضرت عیسى صادر گردیده است.

محاصره پیامبر و یاران

زمانى که نقشه‏هاى کفار قریش بى نتیجه ماند و مطئمن شدند که هرچه پیامبر و پیروانش را مورد آزار و اذیت و ستم قرار دهند، مانع رو آوردنِ مردم به دین خدا نیست، لذا تصمیم گرفتند پیامبر را آشکارا به قتل برسانند، وقتى عمویش ابوطالب(ع) بر تصمیم قریش آگاه شد، قبیله خود بنى عبدالمطلب را گرد آورد و به آنها فرمان داد تا پیامبر را وارد یکى از شِعْب‏هاى اطراف شهر مکه نمایند و بدانان امر کرد از کسانى که قصد کشتن او را دارند به شدت جلوگیرى کنند و قریش که اطلاع حاصل کرد بستگان پیامبر حفاظت او را بر عهده گرفته‏اند، تصمیم گرفتند پیمان نامه‏اى بنویسند و در آن متعهد شوند که با قبیله پیامبر، یعنى بنى هاشم و بنى‏عبدالمطلب به طور کامل قطع رابطه کنند، از آنها زن نگیرند و به آنها زن نداده و با آنان داد و ستد انجام ندهند و بدین سان پیمانى با این مفاد نوشته و آن را داخل کعبه قرار دادند. این پیمان نامه مدت سه سال اجرا شد و پیامبر و پیروانش از انواع سختى‏ها و محرومیت‏ها رنج مى‏بردند تا آنجا که از گرسنگى برگ درختان را مى‏خوردند و فریاد و ناله کودکان آنها از شدت گرسنگى از دور شنیده مى‏شد.

زمان محاصره به طول انجامید و محاصره شوندگان با گرفتارى‏ها و مشکلات بسیارى دست به گریبان شدند که برخى از اشرافِ قریش دلشان به حال آنها سوخت و پنج تن از بزرگان آنها، خواستار نقض عهدنامه شدند و پس از آن‏که با مخالفت شدیدى از ناحیه قریش روبه‏رو شدند، سرانجام موفق شدند و پیامبر و یاران او پس از رنج و گرفتارى‏هاى فراوانى که متحمل شدند به خانه‏هاى خود بازگشتند.

رنج‏هاى پیامبر در طائف

رسول اکرم(ص) وقتى دید قریش به رسالت او اهمیتى قائل نیستند، تصمیم گرفت نزد قبیله ثقیف به طائف برود، شاید آنها بدو ایمان آورند و دست یارى به او داده و با وى همکارى نمایند تا مأموریت الهى را به پایان برساند. ثقیف نزدیک‏ترین قبیله به مکه بود. پیامبر اسلام(ص) که زید بن حارثه، خادم او نیز وى را همراهى مى‏کرد، با سران قبیله آنها دیدار کرد و آنان را به ایمان به خدا دعوت نمود و براى انجام رسالت خویش از آنان یارى خواست، ولى آنها با رفتارى ناپسند، دستِ ردّ بر سینه او نهادند و از آنها خیرى به دست نیاورد. در این جا رسول گرامى اسلام(ص) از آنان درخواست کرد که قضیه را فاش نسازند که قریش از ماجرا اطلاع حاصل کنند؛ زیرا آنها در این صورت بر آزار و اذیت خود مى‏افزودند و از سویى رسول خدا(ص) براى مبارزه با قریش در حقیقت از دشمنان آنها کمک خواسته بود، اما ثقیف، آن گونه که پیامبر از آنها تقاضا کرده بود عمل نکرده، بلکه افراد جاهل و نادان و کودکان خویش را فرستادند تا در مسیر راه، در برابر پیامبر ایستاده و به آن حضرت سنگ پرتاب کنند و آنها حضرت را آماج سنگ‏هاى خود ساختند، به گونه‏اى که پاهاى مبارک وى مجروح شد و ز

ید بن حارثه، سنگ‏ها را از وجود مقدس او دفع مى‏کرد تا این‏که به درخت انگورى رسیده و در سایه آن بیاساییدند.

حضرت در این مصایب و گرفتارى‏ها اشکش جارى نگشت و از غم و اندوه خود، جز به پیشگاه حق، شکوه نکرد. چقدر براى او شیرین بود که با دعایى حاکى از توبه و انابه، اثر درد و رنجى را که با آن دست به گریبان بود کاهش دهد، لذا با این دعا نزد خداى خویش راز و نیاز کرد که این خود نشان درجات اخلاص آن حضرت است:

اللهم إلیک أشکو ضعف قوّتی و قِلّه حیلتی و هَوَانی على الناس یا ارحم الراحمین أنت رب المستضعفین و أنت ربی. إلى من تَکِلُنی؟ إلى بعید یتجهّمنى أم إلى عدوّ مَلّکته أمری؟ إن لم یکن بک علیَّ غضب فلا أُبالی و لکن عافیتک هی أوسع لی، أعوذ بنور وجهکَ الذی أشرقت له الظلمات و صَلُحَ علیه أمرُ الدنیا و الآخرة من أن تُنزل بی غصبک او یحل علىَّ سخطک لک العُتبى‏ حتى تَرضى‏ لاحول و لاقوّة إلّا بک؛

بار خدایا، از عجز و ناتوانى و درماندگى خویش و نگرانى‏ام بر مردم، به پیشگاه تو شکوه مى‏کنم، اى مهربان‏ترین مهربانان. تو پروردگار من و پروردگار محرومانى، مرا به که وامى‏گذارى؟ به کسى که از تو دور است و یا به دشمنى واگذارم مى‏کنى که بر من روى درهم کشد؟ اگر تو بر من خشمگین نباشى، از هیچ کس پروایى ندارم، ولى گستره عافیت تو مرا فراگرفته است، به نور توجّه تو که تاریکى‏ها بدان نورافشان مى‏گردد و امر دنیا و آخرت بدان سامان مى‏یابد پناه مى‏برم، که خشم و غضبت بر من فرود نیاید و از من راضى و خشنود گردى، هیچ قدرت و نیرویى جز به یارى خداوند ممکن نیست.

مکانى که رسول(ص) براى استراحت نشسته بود، کنار باغ عُتْبه و شَیْبه فرزندان ربیعه قرار داشت، وقتى چشم آن دو تن به پیامبر افتاد، دلشان براى او سوخت و غلام نصرانى خود را که «عداس» نام داشت صدا زده و بدو گفتند: خوشه‏اى از این انگور برگیر و نزد آن مرد ببر. هنگامى که پیامبر براى تناولِ انگور دست به میوه بُرد، فرمود: بسم الله. عداس گفت: مردم این منطقه این گونه سخن نمى‏گویند! پیامبر اکرم(ص) از او پرسید: اهل کجایى؟ و آیینت چیست؟ عرض کرد: من فردى نصرانى و از اهالى نینوا هستم. پیامبر(ص) فرمود: از دیار یونس بن متّى آن مرد صالح و شایسته؟ عداس پرسید: از کجا نام یونس را مى‏دانى؟ حضرت آیات مربوط به داستان یونس را برایش تلاوت فرمود. وقتى عداس این آیات را شنید اسلام آورد و آن‏گاه که نزد پسران ربیعه آمد بدان‏ها گفت: بهتر از این شخص در زمین فردى وجود ندارد و مطلبى را که به من خبر داد جز پیامبر نمى‏تواند از آن آگاهى داشته باشد.

1- واحدى، به اِسناد متصل مرفوعاً از عکرمه، از ابن عباس نقل کرده که شأن نزول این سوره مبارکه درباره مردى بوده که شاخه درخت خرماى او در منزل شخصى فقیر به نام ابودحداح قرار داشت. هرگاه صاحب درخت براى چیدن خرما بالا مى‏رفت و دانه‏اى از خرما به زمین مى‏افتاد، اگر بچه‏هاى آن مرد فقیر خرما را برمى‏داشتند، صاحب درخت خرما پایین مى آمد و دانه خرما را هر چند در دهان بچه‏ها بود با انگشت بیرون مى‏آورد. مرد فقیر نزد رسول خدا(ص) شکوه کرد. حضرت براى خرید درخت خرماى آن شخص به او درختى در بهشت وعده داد، ولى نپذیرفت... تا این‏که یکى از یاران رسول خدا(ص) با وساطت و پافشارى توانست آن درخت خرما را با چهل درخت خرما معاوضه کند. و سپس آن را در اختیار پیامبر گذاشت و رسول خدا(ص) نیز آن درخت را به مرد فقیر بخشید.


دسته ها : مذهبی
جمعه 4 11 1387
X