معرفی وبلاگ
امام علی (ع): هر چيز داراي سيماست ، سيمای دين شما نماز است.( بحار الانوار، ج ,82 ص 227 )
دسته
گنجینه ی دوستان
همسنگران
آمار وبلاگ
تعداد بازدید : 726161
تعداد نوشته ها : 1429
تعداد نظرات : 173
Rss
طراح قالب
موسسه تبیان

 

ارزش افزوده بخش کشاورزی

طی سال‌های قبل از انقلاب، کشاورزی ایران دست‌خوش تحول چندانی نگردید و در حالت نسبی بسر می‌برد. میزان تولیدات متناسب با افزایش تقاضا (ناشی از رشد جمعیت و ازدیاد در آمدها) رشد نکرد و افزایش بازده در هکتار محصولات کشاورزی نیز ناچیز بود.
از سوی دیگر مجموعه اقداماتی که در رژیم گذشته تحت عنوان اصلاحات ارضی انجام شد، به دلیل مشکلات و نقایض متعدد نتوانست تحولات اساسی مثبتی در بخش کشاورزی به وجود آورد. وضع بسیار نامطلوب اقتصاد روستایی از یک طرف و جاذبه‌های روزافزون شهرها به سبب رونق کاذب اقتصادی از طرف دیگر، موجب تسریع مهاجرت نیروی فعال روستاها به شهرها شد و نیروی مذکور جذب بخش‌های دیگر اقتصادی گردید. افزایش بسیار سریع دست‌مزد در این بخش‌ها در مقایسه با درآمد بسیار ناچیز کشاورزی، مهم‌ترین عامل در تشدید مهاجرت روستاییان بود.
درکنار مهاجرت کارگران کشاورزی به شهرها، ماشین آلات مکانیزه کشاورزی نیز نتوانست به نحوی مطلوب جایگزین نیروی کار شود، زیرا عدم مهارت و آشنایی به کار ماشین باعث پایین آمدن بازدهی ماشین آلات بود. با توجه به مشکلات ونارسایی‌های موجود در استفاده از اعتبارات بانکی، بالا بودن قیمت ماشین آلات نیز موجب شد که اکثر کشاورزان قدرت خرید آن‌ها را نداشته باشند. توزیع نامناسب بذر، کود شیمیایی و سموم در پایین آمدن کیفیت محصول نقش مؤثری داشته است. اعتبارات کشاورزی برای واحدهای کوچک محدود بود و تکافوی نیازهای کشاورزان را نمی کرد. از این رو بیشتر کشاورزان با پیش فروش کردن محصول خود به قیمت نازل به تأمین منابع مالی مورد نیاز خود می‌پرداختند.
به طور کلی، با توجه به مسائل فوق، در دوره قبل از انقلاب اسلامی، از امکانات بالقوه داخلی و منابع آب و خاک کشور در جهت رشد و شکوفایی بخش کشاورزی استفاده مؤثر به عمل نیامد. در نتیجه این بخش در مقایسه با سایر بخش‌های اقتصادی و به ویژه بخش‌های صنعت و خدمات از رشد بسیار کمتری برخوردارشد. بدین ترتیب، سهم بخش کشاورزی در تولید ناخالص داخلی طی دورة مذکور روندی نزولی داشت و به عنوان مثال از 8/9 درصد در سال 1354به 7/8 درصد در سال 1356محدود گردید. این روند به ترکیب ناموزون تولید ناخالص داخلی کشور منجر گردیده و موجب تشدید وابستگی به خارج در زمینه تأمین محصولات کشاورزی مورد نیاز کشور شد.
در آن سال‌ها، سطح زیر کشت محصولات عمده کشاورزی (به استثناء پنبه) به طور نسبی افزایش داشته است. رشد ارزش افزوده بخش کشاورزی با آن‌که بعد از انقلاب در اکثر سال‌ها چندان قابل توجه نبوده است، اما با قیمت های ثابت به جز سال‌های 1362 و 1367 منفی نگردید. با وجود این، به علت ادامه مشکلات بنیادین این بخش و بروز مسائل جدیدی نظیر جنگ تحمیلی، تولیدات کشاورزی در حد لزوم افزایش نداشت. البته در این دوره پرداخت‌های بانک کشاورزی افزایش قابل ملاحظه‌ای یافت و این بانک با اعطای وام جهت مصارف مورد نیاز کشاورزان کمک مؤثری نمود.
در بخش کشاورزی، یکی از متغیرهای بسیار مهم "رشد ارزش افزوده بخش کشاورزی" می باشد. روند تغییرات این متغییر، بسیار نوسانی بوده است. با عنایت به اینکه یکی از سیاست‌های محوری بعد از انقلاب اسلامی، اهمیت قائل شدن برای بخش کشاورزی بوده است، در تمام دوره بعد از انقلاب اسلامی تا سال 1367، کشاورزی تنها بخشی بوده که ارزش افزوده آن هر ساله رشدی مثبت داشته است(به جز سال‌های 62 و 67). مثلاً حتی در سال 1357 هم که ارزش افزوده همه بخش‌های اقتصادی، رشد منفی نشان داده‌اند، بخش کشاورزی رشدی معادل 3 درصد داشته است. در سال 1368، رشد منفی ارزش افزودة بخش کشاورزی به رشد مثبت 7/3 درصدی مبدل گردیده است. افزایش این روند در سال 1369، به حداکثر مقدار خود در طول سالهای مورد مطالعه (یعنی 1/8 درصد) می‌رسد. در سال 1370، این رشد نقصان می‌یابد وبه 1/5 درصد می رسد، اما در سال 1371 با افزایش آن (4/7درصد) روبرو می‌شویم. ظرف دو سال بعدی رشد ارزش افزوده کاهنده است و در سال 1357باز افزایش یافته است (5/3درصد).
یکی دیگر از شاخص‌های بسیار مهم بخش کشاورزی "سهم ارزش افزوده کشاورزی در کل تولید(ثابت61)" است. این شاخص در طول سال‌های دوره 1367 تا 1375 با افت و خیزهای بسیار محدودی روبرو بوده است. بالاترین مقدار این شاخص مربوط به سال 1367است که 4/25 درصد می‌باشد. این نسبت تا سال 1370 نزولی بوده و بعد از آن تا سال 1374 افزایش یافته است.
شایان ذکر است که ارزش افزوده بخش کشاورزی از 2746میلیارد ریال در سال 1368به 9/3822میلیارد ریال در سال 1375رسیده است.(1) که از متوسط رشد سالانه‌ای معادل 84/4 درصد برخورداربوده است. این بخش با برخورداری از حمایت‌هایی از قبیل تسهیلات بانکی، ارائه و ترویج آموزش‌ها و فن آوری و به ویژه تأمین نهادة مهم آب از بهبود نسبی برخوردار شد. ساخت شبکه‌های اصلی و فرعی آبیاری و سدهای مخزنی کوچک و بزرگ و همچنین توسعه و تقویت سیستمهای آبیاری تحت فشار در کنار تشکیل تعاونی‌های بزرگ تولیدات کشاورزی زمینه بسیار مناسبی برای شکوفایی بخش کشاورزی فراهم نمود.

پی نوشت:

1- گزارش اقتصادی سال 1376، جلد اول، سازمان برنامه و بودجه، ص 81.

نویسنده:مؤسسه ی فرهنگی قدر ولایت

منبع: سایت راسخون

 


X