معرفی وبلاگ
دسته
لینکدونی
آرشیو
آمار وبلاگ
تعداد بازدید : 2159719
تعداد نوشته ها : 11235
تعداد نظرات : 345
Rss
طراح قالب
مهدي يوسفي

تأثیرات و خصوصیات و قوانین

سپتامبر 1921، انفجار بمبی حاوی فسفر سفید بر فراز کشتی "یو اس اس آلاباما"(USS Alabama)، طی یک آزمایش نظامی که توسط ژنرال "بیلی میچل"(Billy Mitchell) هدایت می شد.
هم اکنون فسفر به عنوان مؤثرترین ماده جهت ایجاد پوشش دود استتار شناخته می شود، به دو دلیل: اول اینکه فسفر حجم بسیاری از محیط اطراف هدف مورد نظر (یا احیانا یکانهای خودی) را پوشش می دهد. دوم این که ذرات این دود به صورت اورسل (گاز پخش شونده در هوا) هستند. غباری از قطرات مایع که به سایز ایده آل پدیده مای اسکرتینگ(Mie scattering)( اثری که به وسیله آن ذرات کروی شکل، تشعشات الکترو مغناطیس را پخش می کنند) برای نور مرئی نزدیک است. این اثر شبیه سازی شده است و نتیجه آن بوده که فسفر به طور کامل یک میدان دید را مسدود نمی کند، اما به طور کامل تشعشعات مرئی و مادون قرمز را ترکیب می کند.
وقتی فسفر در هوا می سوزد ابتدا فسفر پنتواکساید تولید می کند.(که به استثنای دماهای بالا به صورت تترا فسفر دکوکساید(P4O10) در هوا موجود است.)
P4 + 5 O2 → P4O10
در هر صورت فسفر پنتواکساید به شدت یک ماده نمگیر است و به سرعت ذرات ریز رطوبت در هوا را جذب می کند و قطرات فسفریک اسید مایع را تشکیل می دهد
P4O10 + 6 H2O → 4 H3PO4
( همچنین پلی فسفریک اسیدهایی مثل پیروفسفریک اسید تشکیل میدهد.)
پیرو فسفریک اسید= H4P2O7
اگر چه جرم اتمی فسفر 31 است، و جرم مولکولی یک مولکول فسفریک اسید 98 است اما ابر آن در هوا 68 درصد افزایش جرم خواهد داشت.( مثلا 2/3 کیلو گرم برای هر یک کیلو فسفر سفید.) اما جرم آم بیش از اینها افزایش می یابد چرا که فسفریک اسید و مشتقات آن موادی نمگیر هستند. در زمان معین، قطرات به جذب آب بیشتر ادامه می دهند تا بزرگتر و رقیق تر شوند تا وقتی که به تعادل فشار بخار آب با آب موجود در محل برسند. عملا قطرات سریعا به یک سایز مناسب برای پخش کردن و متفرق کردن نور مرئی می رسند و پس از آن به وسیله باد یا انتقال گرما به محیط اطراف از بین می روند.
به خاطر وزن فوق العاده مناسب دود فسفر سفید، ماده بسیار مناسبی برا مواردی است که از نطظر وزن محدودیت وجود دارد مثل نارنجک ها یا خمپاره ها. یکی از دیگر مزایای نارنجک های فسفر سفید که معمولا در مواقع اضطراری استفاده می شود این است که دود فسفر سفید در کسری از ثانیه تشکیل می شود. از آنجائیکه فسفر سفید ماده ای آتش زا هم هست، بیشتر مهمات آتش زا یک چاشنی منفجر کننده ساده دارند تا قطعات فسفر سفید را در هوا پس از انفجار به اطراف پرتاب کند که پس از آن این قطعات به طور خود به خود شروع آتش می گیرند وشروع به حرکت می کنند و دود غلیظی از عقب آنها شروع به انتشار می کند. این دود به سادگی از ظاهر آن قابل تشکیل است. همانند دوشی است که قطعات آتشین را پخش می کند و دود سفیدی از عقب آنها دیده می شود که سریعا به صورت یک ابر سفید خالص و پف کرده در می آیند( مگر این که منبع نور رنگی باشد)
اشکالات مختلف فسفر سفید در زیر آمده است اما یکی از آنها خیلی مهم است و آن هم "تنوره کشیدن ستون دود" است. از آنجائیکه دود فسفر سفید از شعله های نسبتا داغی تشکیل شده است، گاز های متصاعد شده هم داغ هستند و متمایل هستند که بالا روند. در نتیجه دود به نسبت سریعا بالا می رود و از سطح زمین دور می شود و ستونی از دود تشکیل می شود که برای علامت گذاری منطقه عملیاتی مناسب است. از نظر تاکتیکی شاید برای علامت گذاری سریع منطقه فسفر سفید چندان کارا نباشد، از طرفی دیگر ماده ای است که می تواند به صورت پایدار دود تولیدکند. برخی کشور ها شروع به استفاده از فسفر قرمز به جای فسفر سفید کرده اند. فسفر قرمز در دمای پایین تری نسبت به فسفر سفید می سوزد و برخی معایب آن را ندارد ولی همان وزن مناسب فسفر سفید را دارد. نوع دیگری از فسفر سفید فسفر سفید پلاستیکی است که آرامتر از فسفر سفید معمولی می سوزد و خطر ایجاد حریق کمتری دارد.

اثرات فسفر سفید بر انسان

فسفر سفید به سه طریق موجب آسیب به بدن و مرگ می شود:
1- ایجاد سوختگی عمیق در بافت ها
2- استنشاق دود
3- بلعیدن
که بلعیدن آن و سوازنندگی آن مهلک تر است.
در زیر به بررسی این اثرات می پردازیم:

ایجاد سوختگی عمیق در بافت ها

تکه های سوزان فسفر سفید که در اثر انفجار اولیه تولید می شوند می توانند باعث سوختگی های وسیع و عمیق(درجه 2 و 3) شوند. فسفر سفید نسبت به دیگر مواد سوزاننده خطر کشندگی بیشتری دارد، چرا که جذب بدن می شود و به قلب، کلیه، و کبد آسیب می رساند و در بعضی مواقع موجب آسیب همزمان چند عضو بدن می شود. فسفر سفید برای افرادی که در محیط هستند بسیار خطرناک است، چون فسفر سفید تا وقتی که اکسیژن محیط تمام شود یا خودش به طور کامل بسوزد، به سوختن ادامه می دهد. در برخی مواقع سوختگی ها به قسمت هایی از پوست که فاقد پوشش لباسی هستند، محدود می شود. چون تکه های کوچکتر فسفر سفید نمی توانند قبل از این که به صورت کامل بسوزند، لباس را به طور کامل بسوزانند. با توجه به بیانیه سازمان امنیت جهانی به نقل از روزنامه " گاردین"(The Guardian)
فسفر سفید موجب سوختگی های شیمیایی دردناک می شود.

استنشاق دود

فسفر سفید مشتعل، دود غلیظ و بسیار داغی تولید می کند. بیشتر دود هایی که به وسیله گلوله های شلیک شده در میدان جنگ تولید می شود، حتی به صورت غلیظ هم مضر نیستند. به طور آشکار استنشاق دود های غلیظ به طور مداوم از هر نوع که باشند، می توانند موجب بیماری و حتی مرگ می شود(به ویژه اگر نزدیک منبع دود باشیم).
دود فسفر سفید در غلظت های ملایم بینی و چشم ها را تحریک می کند. مقدار زیاد آن موجب سرفه های فوق العاده شدید می شود. هر چند تا کنون هیچ سابقه ثبت شده ای برای صدمات ناشی از استنشاق دود فسفر سفید در عملیات های نظامی که تاکنون صورت گرفته وجود ندارد و تا کنون هیچ مورد تأیید شده ای برای مرگ ناشی از استنشاق دود فسفر سفید دیده نشده است. اما استفاده اسرائیل از فسفر سفید در حمله به غیر نظامیان در غزه، نشان داد که استنشاق دود فسفر سفید می تواند موجب آسیب و مرگ به صورت خفگی در انسان شود.
آژانس مواد سمی و ثبت بیماری ها حداکثر میزان دود فسفر سفید در هوا را برای داشتن کمترین خطر از لحاظ استنشاقی 02/0 میلی گرم بر متر مکعب تعیین کرده است همانند دود سوخت های فسیلی. برای مقایسه گاز خردل 30 برابر خطرناک تر است(0007/0 میلی گرم بر متر مکعب).

بلعیدن

دوز کشنده ای که برای بلعیدن فسفر سفید ثبت شده است، 1 میلی گرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن می باشد، اگر چه میزان خیلی کمی از آن مثلا 15 میلی گرم از آن هم موجب مرگ می شود. همچنین موجب آسیب به کلیه ها و قلب و کبد می شود. البته ادعاهایی شخصی وجود دارد که افرادی آن را خورده اند وبدن آنها بدون هیچ گونه آسیبی آن را دفع کرده است.

قوانین نظامی

طبق سلسله همایش های جنوا(Geneva Conventions) که مرجعی قانونی و رسمی برای تنظیم قوانین متعارف جنگ محسوب می شود، حمله عمدی به غیر نظامیان و حمله شدید به تأسیسات غیر نظامی، مناطق مسکونی، مکانهایی که مورد استفاده غیر نظامیان است، مثل بیمارستانها، ساختمانهای مذهبی و مدارس ممنوع است. در ادامه بیان می شود که استفاده از هر نوع سلاح برای حمله غیر عمدی به غیر نظامیان و و یا حمله عمدی به مناطق غیر نظامی خالی از سکنه، توسط نیروهای نظامی جنایت جنگی محسوب می شود مغایر قوانین جنگی است.
متاسفانه نیروهای نظامی معمولا وارد مناطق غیر نظامی می شوند، یا تحرکات نظامیان در این گونه مناطق صورت می گیرد. بنابراین درگیری های نظامی در مناطق غیرنظامیان روی می دهد. وقتی چنین چیزی اتفاق بیفتد، همه نیروهای نظامی که از قوانین جنگ پیروی می کنند، باید مواظب باشند که خرابی های غیر لازم به مناطق غیر نظامیان وارد شوند، اما غیر نظامیان ندانسته در وسط میدان جنگ، به وسیله تمام سلاح هایی که توسط دو طرف استفاده می شود،زخمی یا کشته می شوند. قوانین جنگ این گونه موارد غیر عمد را تشخیص می دهد و تنها به جنایاتی اهمیت می دهد که به طور عمد توسط نیروهای نظامی رخ داده باشد، یا به خاطر استفاده بیش از حد از جنگ افزار ها بر علیه اهداف نظامی صورت گرفته باشد که این استفاده بیش از حد موجب آسیب به غیر نظامیان و یا ساختمانهای آنها در اطراف این هدف شده باشد( مثلا نابودی یک ساختمان 2 طیقه با استفاده از یک بمب 10تنی که به تنهایی قادر به نابودی یک محله است).
ماده اول از پروتکل سوم معاهده جنگ افزارهای متعارف در مورد جنگ افزارهای آتش زا می گوید:" سلاح های آتش زا هر نوع سلاح یا مهماتی هستند که اصولا به منظور به آتش کشیدن چیزی یا ایجاد جراحات سوختگی بر افراد در هنگام ایجاد شعله یا گرما یا ترکیبی از آنها طراحی شده است که به وسیله واکنش شیمیایی یک ماده که به منطقه هدف فرستاده شده است، صورت می گیرد." همان پروتکل استفاده از این نوع سلاح ها را بر علیه غیر نظامیان یا در مناطق آنها ممنوع کرده است. (کنفرانس جنوا هم آن را ممنوع کرده بود.).این پروتکل فقط برای کشورهایی که آن زا امضا کرده اند، لازم الاجرا است. آمریکا و دیگر قدرت های نظامی جهان آن را امضا نکرده اند و از نظر حقوقی ملزم به اجرای آن نیستند.( مانند این است که شما قوانین قضایی کشورتان را قبول نداشته باشید و هر کس را خواستید بکشید و از نظر حقوقی هم محکوم نشوید.)
اما استفاده از این گونه سلاحها بر علیه نظامیان در خارج از مناطق غیر نظامی صریحا ممنوع نشده است. مناقشه ای بر سر این که آیا فسفر سفید به عنوان یک سلاح شیمیایی توسط معاهده بین المللی سلاح های شیمیایی شناخته شود و غیر قانونی اعلام شود یا نه وجود داشت که در آوریل سال 1997 به آن رسیدگی شد. این معاهده سلاح هایی را ممنوع می کند که به" استفاده از خصوصیات مسموم کنندگی مواد شیمیایی در میدان جنگ" مربوط می شود.(ماده دوم، تعریف نهم:"مواردی که ممنوع نیستند" قسمت C)
این معاهده "مواد شیمیایی سمی" را این گونه تعریف می کند :" مواد شیمیایی هستند که در طی کنش های شیمیایی آنها بر فرآیندهای زیستی موجب مرگ، ناتوانی موقت یا آسیب دائم به انسان یا حیوان می شوند." ضمیمه ای وجود دارد که لیست مواد شیمیایی که در حیطه این تعریف قرار دارند، وجود دارد که فسفر سفید در این لیست به عنوان یک ماده شیمیایی یا یک ماده اولیه بدین منظور وجود ندارد.
در مصاحبه ای در سال 2005 که توسط رادیو تلویزین ایتالیا(Rai - Radiotelevisione Italiana) انجام شد، "پیتر کیسر"( Peter Kaiser)ازسخنگوی سازمان سلاح های شیمیایی ممنوعه( سازمانی که معاهده بین المللی سلاح های شیمیایی را سرپرستی می کند و مستقیما به مجمع عمومی سازمان ملل گزارش می دهد) سوال شد که آیا فسفر سفید باید در محدوده سلاح های شیمیایی قرار گیرد یا نه که این گونه پاسخ داد:
" نه، این ماده سلاحی شیمیایی به شمار نمی رود مادامی که در عملیات نظامی برای استفاده از جنبه های سمی آن قصدی وجود نداشته یا نیازی نباشد. فسفر سفید در حالت معمولی به عنوان تولید دود جهت استتار کردن تحرکات استفاده می شود. اگر از فسفر سفید چنین استفاده ای بشود، از لحاظ قانونی مشکلی وجد ندارد.
از طرفی دیگر اگر از خصوصیات سمی فسفر فسید به عنوان یک جنگ افزار استفاده شود، خوب البته این کار غیر قانونی است. چرا که چیزی که بر اساس آن عهد نامه بین المللی سلاح های شیمیایی شکل گرفته یا در واقع از طرف کشور ها پذیرفته شده، این است که هر گونه مواد شیمیایی که موجب مرگ یا آسیب به انسان یا حیوان شود، آن هم بر اساس خصوصیات سمی آن ماده، یک سلاح شیمیایی محسوب می شود."
کیسر یکی از کارکنان سازمان سلاح های شیمیایی ممنوع(Organisation for the Prohibition of Chemical Weapons) است. این سازمان ( با نام اختصاری OPCW) بر اساس رأی اعضا تصمیم می گیرد. این سازمان لیست سلاح های شیمیایی و مواد شیمیایی با استفاده دو گانه را تهیه می کند. در این لیست نامی از فسفر سفید برده نشده است.
معاهده سلاح های متعارف(نه معادله سلاح های شیمیایی) در پروتکل سوم خود استفاده از سلاح های آتش زایی که از طریق هوا به اهداف خود می رسند، برعلیه جمعیتهای غیر نظامی یا مکانهایی که غیر نظامیان و نظامیان باهم تجمع کرده اند، ممنوع کرده است. اما این پروتکل سلاح هایی که خاصیت آتش زایی آنها، خصوصیت ثانوی آنها محسوب می شود، مستثنی کرده است مانند نارنجک های دود زا. بیشتر مواقع از این پروتکل برداشتی می شود که فسفر سفید از این ماده مستثنی است. در هر صورت چندین کشور از جمله آمریکا و اسرائیل پروتکل سوم را امضا نکرده اند.
در هر صورت حالت قانونی این معاهدات در جنگ ها رعایت نمی شوند. برای مثال در مورد استفاده آمریکا از فسفر سفید در عراق، "سیر منزیس کمبل"( Sir Menzies Campbell) سخنگوی یکی از احزاب انگلیس می گوید:
" استفاده از این سلاح ممکن است قانونی باشد، اما اثرات آن به پیروزی بر شورشیان کمک می کند. انکار استفاده از این سلاح و در نهایت پذیرش استفاده از آن، شکاکان را قانع می کند که حتما چیزی مخفی وجود دارد که قرار نیست همگان بفهمند."
با توجه به آئین نامه رزمی در مورد قوانین جنگ زمینی ارتش آمریکا می خوانیم که:" استفاده از سلاح هایی که آتش تولید می کنند، مانند مهمات رسام، شعله افکن ها، بمب ناپالم و دیگر عوامل آتش زا بر علیه اهدافی که نیاز هست، خلاف قوانین بین المللی نیست."
ظاهرا در ارتش آمریکا مخالف نصیحت های بشر دوستانه در مورد استفاده از فسفر سفید بر علیه انسان هستند.

دسته ها : علمی
سه شنبه 1387/11/8 21:20
X