نقش ها و شخصیت ها در انقلاب(3) چاپ ایمیل
Wednesday, 24 December 2008-11:26
انسان ها پیرو هر مکتب و نظریه ای که باشند، نمی توانند نقش بی بدیل شخصیت هایی را نادیده بگیرند که اندیشه و رفتار آنها در دگرگونی بنیادین بینشها و روشها، اثر گذار بوده است. لذا می توان گفت مهمترین فصل در بررسی انقلاب های مهم، فصل شناخت معماران و بنیانگذاران این خیزشهای اجتماعی است . ارزیابی و تحلیل واقع بینانه پدیده انقلاب اسلامی نشان می دهد که اندیشه ورانی صادق و زمان شناس ، این جریان را از نقطه آغاز تا پیروزی هدایت کردند و پس از پیروزی نیز در روند تکاملی آن ، نقش سازنده ای ایفا نمودند .

امام خمینی (ره) معمار اصلی ، بنیانگذار انقلاب اسلامی و پیشگام این نهضت است . در طول سال هایی که امام سکان کشتی انقلاب اسلامی را در دست داشت ، توطئه های داخلی و خارجی دشمنان برای نابودی انقلاب یا خارج کردن آن از مسیر اصلی قوت گرفت. اما امام خمینی که از سالها قبل ، نهال انقلاب را آبیاری کرده بود ، با سیاستها و استراتژی های هوشمندانه خود ، توطئه ها را خنثی ساخت تا جایی که تحلیل گران و جامعه شناسان از امام به عنوان روح و جان انقلاب اسلامی یاد کردند . از آنجا که درباره نقش امام خمینی (ره) در برنامه های قبل به تفصیل سخن گفته ایم ، در اینجا به این سخن آیت الله خامنه ای ، رهبر انقلاب اسلامی ، اکتفا می کنیم که می فرماید : « نام آور بزرگ دوران معاصر یعنی روح الله خمینی دانشمندی پارسا ، خردمندی پرهیزکار ، حکیمی سیاستمدار ، مؤمنی نواندیش ، عارفی شجاع و هوشمند، فرمانروایی عادل و مجاهدی فداکار بود . احساس وظیفه دینی ، او را وارد میدان مبارزه ای بزرگ و تاریخی کرد که هرگز به جز مردان استثنایی تاریخ در آن قدم ننهاده و به جز معدودی از آن پیروز بیرون نیامده اند.»

در نهضت روحانیت ایران، همواره منبر و خطابه یکی از مهمترین ابزارهای پیام رسانی بوده است . در حد فاصل سال 1342 ( 1963 م ) تا پیروزی انقلاب اسلامی در سال 1357 ( 1979 م ) ، گروهی از روحانیون مبارز با استفاده از وعظ و خطابه ، همگام با امام خمینی نقش مهمی را در آگاهی بخشیدن به مردم و تبیین دلایل مشروعیت نداشتن رژیم سلطنتی شاه ایفا کردند . آنان در مساجد ، سخنرانی و مسائل روز جامعه و نیز بی عدالتی و عمق فساد حکومت پهلوی را بیان می کردند . امروزه بعضی از این مساجد ، نام همان روحانیون را در اذهان تداعی می کند . مثل مسجد " هدایت " که با نام " آیت الله طالقانی " گره خورده است . مرحوم آیت ا... طالقانی از یاران صدیق امام خمینی و شخصیتی استوار در نهضت اسلامی بود .
بررسی سوابق سیاسی آیت ا... طالقانی نشان می دهد که مبارزات وی از اواخر دوره سلطنت پهلوی اول - رضا خان - آغاز شد و در جریان حوادث سیاسی دهه 1320 هجری شمسی ( 1941 م ) تا کودتای 28 اسد 1332 ه . ش ( 1953 ) تداوم یافت . طالقانی در جریان ملی شدن صنعت نفت به عنوان یکی از روحانیون روشنگر و مبارز ، از این نهضت حمایت کرد . وی از همین مقطع ، کلاسهای تفسیر قرآن را در مسجد هدایت آغاز کرد و در این جلسات ، از رژیم شاه انتقاد می کرد . آیت ا... طالقانی از جنبشی که به رهبری مرجعیت دینی بود و در رأس آن امام خمینی قرار داشت ، پشتیبانی قاطع می کرد . آیت ا... طالقانی با الهام از امام ، عزم خود را برای حمایت از نهضت مردم ایران جزم کرد و مسجد هدایت را کانون تعامل روشنفکران دینی قرار داد .

مبارزات روشنگرانه آیت الله طالقانی باعث شد که او به همراه جمعی دیگر از همفکرانش بارها دستگیر و زندانی و تبعید شوند . آیت ا... طالقانی سالهای زیادی را در زندانهای رژیم شاه گذراند . وی در زندان ، تحت شکنجه های شدید عوامل رژیم قرار گرفت ، ولی نستوه و پابرجا ماند و هرگز تسلیم نشد . او زندان را به کانون فعالیتهای فکری و مطالعاتی تبدیل کرد و با برگزاری کلاسهای علمی ، از فرصت بدست آمده ، برای افزایش آگاهی های سیاسی و اجتماعی زندانیان بهره برداری مطلوب کرد . تفسیر سوره هایی از قرآن به نام " پرتوی از قرآن " در همین ایام به نگارش درآمد . یک گزارش ساواک بیانگر نقش مهم آیت ا... طالقانی در نهضت اسلامی است . در این گزارش آمده است:
« در منزل آیت الله طالقانی فعالیت بسیار شدیدی وجود دارد . همه شب افرادی به آنجا رفت و آمد می کنند که عده ای هم با آنها تماس دارند . رابطهای بسیاری هم از طرف آقای خمینی به منزل آقای طالقانی رفت و آمد دارند و ستاد عملیات مخالفین رژیم ، منزل آقای طالقانی است.»

آیت ا... شهید دکتر بهشتی را می توان یکی دیگر از معماران بنای تفکر اسلامی انقلابی و از سازمان دهندگان تشکیلات انقلاب اسلامی ایران به شمار آورد . شهید بهشتی هماهنگ با مسیری که امام خمینی برای مبارزه ترسیم کرده بود، به فعالیتهای فکری و فرهنگی پرداخت . او از استراتژیست های انقلاب و فردی خوش فکر ، دور اندیش و تیزبین بود . مشی و بینش سیاسی و اجتماعی شهید بهشتی ، از برداشت روشن او از تعالیم اسلام ریشه می گرفت . دکتر بهشتی را می توان یک عالم اسلام شناس و یک مصلح روحانی دانست که در چارچوب آئین اسلام ، اصلاح جامعه را جستجو می کرد . در نگاه او ، اسلام هم دین و ایدئولوژی است و هم دولت و نظام حکومتی.

دکتر بهشتی با حضور مؤثر در مجامع علمی و دانشگاهی ، آراء و دیدگاههای جامع خود را درباره مسائل اسلامی مطرح می کرد . در این مسیر ، از راه بیان و قلم و سازماندهی نیروهای مبارز و متهعد ، برای حفظ هویت اسلامی انقلاب می کوشید . دکتر بهشتی را
می توان از شخصیتهای مؤثر در سازماندهی روحانیت مبارز دانست . رابطه او با امام و اعتماد کامل امام به او در سالهای سخت مبارزه ، بهشتی را به صورت یکی از شخصیتهای امین انقلاب درآورده بود . با توجه به آگاهی و تسلط بهشتی به مسائل روز جهان ، وی رابطی مطمئن برای عرضه افکار و اندیشه های امام خمینی و ارائه اسلام به عنوان دینی کارآمد به اقشار دانشگاهی و روشنفکر به شمار می رفت .

شهید آیت الله " دکتر مفتح " از دیگر شخصیتهای فرهنگی و متفکر در انقلاب اسلامی است . وی همراه با مبارزات سیاسی امام خمینی ، به بستر سازی فکری و فرهنگی توجه خاص ورزید . آیت ا... مفتح علاوه بر حضور فعال در صحنه مبارزه علیه رژیم پهلوی ، دارای سوابق درخشان فرهنگی بود . دکتر مفتح به همراه شخصیتهایی چون دکتر بهشتی ، محمد جواد باهنر و استاد مطهری ازجمله اندیشمندان تربیت شده مکتب امام خمینی ( ره) بودند که برای زدودن خرافات و پیرایه ها از دین و شناساندن اسلام راستین ، قدم در دانشگاه گذاردند . آنها با تدریس و تألیفات خود ، مروّج جنبه های پویا و زنده اسلام ، در مراکز دانشگاهی شدند. این اندیشمندان به دانشگاه ها راه یافتند تا ضمن انجام مسئولیتهای اجتماعی بتوانند در تعلیم و تربیت اسلامی جوانان نقش داشته باشند .

روحیه جوان گرایی دکتر مفتح موجب شد که در سالهای نزدیک به پیروزی انقلاب ، وی مسجد قبا - در تهران - را به کانون گردهمایی نیروهای جوان و انقلابی تبدیل کند . ازجمله اقدامات مهم این روحانی انقلابی ، برگزاری باشکوه نماز عید فطر و راهپیمایی پس از آن در سال 1357 در تهران بود . این تجربه موفق ، زمینه ساز راهپیمایی های بزرگ بعدی در شهرهای مختلف ایران شد . راهپیمایی 16 سنبله 57 نیز در ادامه تظاهرات روز عید فطرو دومین حرکت گسترده مردم تهران بود . تظاهرات 17 سنبله در تهران و سرکوب و کشتار مردم توسط عوامل رژیم شاه ، به حرکت انقلاب برای سرنگونی رژیم شتاب بیشتری بخشید . در این سال ، آیت الله مفتح در کنار همرزمان خود ، آیت الله بهشتی و استاد مطهری " جامعه روحانیت مبارز " را تشکیل دادند تا زمینه را برای هدایت و ساماندهی نیروهای انقلاب فراهم کنند . دکتر مفتح از فعالان کمیته استقبال از امام خمینی در جریان پیروزی انقلاب اسلامی بود.

  منبع:http://dari.irib.ir
دسته ها :
X