معرفی شهرستان علی آباد کتول؛ گلستان
شهرستان علیآباد کتول یکی از شهرستانهای ایران در استان گلستان است. شهر علی آباد مرکز این شهرستان است.
شهرستان علی آباد كتول با مساحت 1160 كیلومتر مربع از شهرستان های مركزی استان گلستان است كه از شمال به شهرستانهای گنبد كاووس و آق قلا، از غرب به شهرستان گرگان، از شرق به شهرستان رامیان و گنبد كاووس و از جنوب هم به ارتفاعات البرز و استان سمنان شهرستان شاهرود محدود است.
این شهرستان پذیرای بسیاری از مهاجران نیز میباشد از قبیل سیستانیها و کاشمریها شاهرودیها و کردها، بلوچها، سبزواریها و ... . زبان ارتباطی در این منطقه زبان فارسی است. از مناطق دیدنی آن جنگل کبود وال و آبشار کبود وال که در جنوب این شهرستان است و پیاده هم میتوان به آن رسید جنگل زرین گل و روستاهای آن حوالی، دهنه محمد آباد و روستاهای بالا دست و ... .
از روستاهای بزرگ آن مزرعه کتول میباشد که دارای خانوادههای کردکتولی، مهاجر، مزرعه و ... میباشد. موسیقی محلی کتولی در این شهرستان از جایگاه ویژه ای برخوردار است به طوری که هر ساله جشنواره موسیقی کتولی در این شهرستان برگزار میشود و از جایگاه ویژه ای نزد علاقهمندان و مردم این منطقه برخوردار است.
علیآباد کَتول، شهری است در استان گلستان ایران. این شهر مرکز شهرستان علیآباد این استان است. علیآباد به طور میانگین معتدلترین شهر دراستان و یکی از معتدلترین شهرهای ایران می باشد. به دلیل قرار گرفتن این شهر منطقه پست و کم ارتفاع و قرار گرفتن در کنار چند تپه، جنگل و دو دهنه کوهستانی، آب و هوای این شهر منحصربهفرد شده است. آبشارکبودوال بلندترین آبشار تمام خزه جهان و تنها آبشار خزهای ایران نیز در این شهر قرار دارد. این شهر یکی از بزرگترین ذخیره گاههای چوب سرخدار در جهان است. هرچند قطع بیرویه این درخت کم یاب و منحصربهفرد آن را به کمترین میزان در سالهای اخیر رسانده است.
آب و هوای شهرستان علی آباد كتول معتدل، معتدل و مرطوب بوده و میزان بارندگی سالانه بین 500 تا 600 میلی متر است. شهرستان علی آباد كتول از سال 1357 از شهرستان گرگان مستقل گردید و هم اكنون از دو دهستان كتول و مركزی تشكیل شده است.
این شهر براساس سرشماری سال ۱۳۹۰ با ۷۷ هزار نفر جمعیت به عنوان سومین شهر استان از نظر جمعیت میباشد. مساحت شهرستان علیآباد ۱۱۶۳ کیلومتر مربع است که محدوده شهری علیآباد حدود ۲۰ کیلومتر مربع را شامل میشود؛ که پس از گرگان با ۵۵ کیلومتر مربع و گنبدکاووس با ۲۵ کیلومتری مربع سومین ناحیه شهری استان و دهمین ناحیه شهری بزرگ در شمال ایران است. تنها نیروگاه استان درعلیآباد قرار دارد. بولوار دانشگاه و خیابان امام رضا از خیابانهای مهم علیآباد کتول هستند. میدان اصلی این شهر، میدان ولایت است.
هنر
فعالیتهای هنری از جمله چادر شب بافی، صنایع دستی و موسیقی محلی را میتوان نام برد.
مردم علی آباد کتول
مردم کتول ازبومیان استان و فارس زبان هستند. کتولی گویشی از فارسی با ویژگیهای تبری مازندرانی است.
عمده جمعیت شهر را به ترتیب کتولیها و سیستانی ها و خراسانی ها و شاهرودی ها و ترکمنها نیز در این شهر ساکن هستند.
مذهب مردم شهر شیعه اثنی عشری است. علت این نام: کتول در اوایل دوره قاجاریه کتول به ۱۸ تیره اصلی تقسیم میگردید.
گویش علی آباد کتول
زبان و گویش کتولی شاخه از زبان تبری مازندزانی بوده اکثر بومیان منطقه و حتی مهاجران به این شهر آمدهاند به راحتی این زبان صحبت میکنند البته ریشه این زبان فارسی بوده و شاید کسانی که با این زبان آشنا نباشند در هنگام صحبت چیزهایی از آن را متوجه شوند. با توجه به اینکه شهر در کنار منطقه فندرسک قرار گرفته شاید کلماتی از زبان فندرسکی وارد این زبان شده باشد.
ورزش
عمده ورزش این شهر ورزشهای رزمی بخصوص کاراته و تکواندو بوده است که در گذشته تیم کاراته دانشگاه آزاد علیآباد کتول در لیگ برتر شرکت داشته است. از مربیان به نام و مطرح این شهرستان می بتوان به اسماعیل حاجی آبادی و موسی الرضا علینژاد (مربیان تیم ملی کاراته) و سید احمد حسینی (مربی خوش نام تکواندو شهرستان) نام برد، همچنین از قهرمانان رشته ورزشی کاراته می توان به محسن اشرفی کاتا روی اسبق تیم ملی و حمید حسینپور قهرمان چندین دوره مسابقات کشوری و مسابقات آزاد جهانی نام برد. همچنین این شهر دارای استعدادهایی در رشتههای کشتی فوتبال والیبال وزنه برداری (حسین حوری قهرمانان آسیا) و شطرنج میباشد که به علت نبود اسپانسر و حمایت کننده مالی ورزش قهرمانی در این شهر راکد مانده است.
صنایع دستی
از صنایع دستی رایج این شهرستان هم می توان از قالی بافی، نمد بافی پارچه های ابریشمی موسوم به « چوخا » نامبرد.
روستاها و ییلاقات
روستاهای امیرآبادفندرسک، چینو، خولیندره، مایان، نرسو، ریگ چشمه، چلی، بالا چلی، گنو، غریب آباد، چه جا، لنگو، سیاه مرز کوه، نرسو، افرا تخته، الستان، وسیع سرو، زرین گل، کرد آباد، حسینآباد و اسلامآباد، زیر مجموعه علیآباد کتول قرار دارند.
موسیقی علی آباد کتول
علی آباد کتول از نظر جغرافیایی شرقی ترین مناطق تبری زبان و از اصلی ترین بلوک استرآباد قدیم محسوب میشود.
نزدیکی این منطقه با بسیاری از نواحی ترکمن نشین و از سوی دیگر همسایگی با خراسان پیچیدگی شگفتی را در مجموعه فرهنگ شفاهی علی آباد موجب شدهاست.
میتوان دو جریان بزرگ موسیقیایی یعنی خراسانی و ترکمنی را در بعضی از مقامات موسیقی کتول شاهد باشیم که شاخه تنومند موسیقی کتولی ریشههای خود را از سمت شرق به خاکهای خراسان و مناطق ترکمن نشین و کرد نشین آن و از سوی شمال به دشتهای ترکمن نشین دوانده است.
اساس ساختار موسیقی کتول متکی بر سه مقام آوازی به عنوان هرایی ؛راسته مقام و کله کش است .هر چند این سه مقام خود دارای انواع دیگری نیز هستند که به حس مجریان و چگونگی بلندی یا کوتاهی جملات ان به هنگام اجرا بستگی دارد .
از قدیم الایام خنیاگران کتول این سه مقام را بر اساس سلیقه وذوق فردی واتکا به سنت بداهه خوانی و بداهه نوازی به اشکال مختلفی اجرا نمودهاند که پس از شکل گیری و تثبیت به نام آنها نامدار شد.
بر همین مبنا پس از سالیان دراز دهه مقام به مجموعه مقامات موسیقی کتول افزوده شد که هر یک از آنها به نام خنیاگران پدید آورنده خوانده میشود. از نمونه اینکه مقامات میتوان از مقام علی محمد صنم مقام یحیی گالش و مقام حسنخانی یاد کرد و و جه تمایز بین این مقامها در اجرای پرشتابتر و سریعتر آن است.
بدین معنی که راسته مقامها پر شتابتر سریعتر کوتاهتر و هراییها وکله کشها کشیده تر و سنگینتر و طول جملات آن از راسته مقامهای بلندتر می باشد.
مناطق دیدنی و گردشگری
آبشار تمام خزهای کبودوال، سد علیآباد کتول - دو دهنه زیبا و بکر محمد آبادکتول و زرین گل با ییلاقات زیبای آن: روستاهای افرا تخته، چینو، خولیندره، مایان، نرسو، ریگ چشمه، چلی، بالا چلی، گنو، غریب آباد، چه جا، لنگو، سیاه مرز کوه، نرسو، الستان، وسیع سرو و منطقه کوهستانی چلی، بالاچلی، شاه وار، از مهمترین مناطق گردشگری این شهرستان میباشد.
اماکن مذهبی
در این شهر ۸ امامزاده، بیش از ۴۰ مسجد، زینبیه، بیت الزهرا، حسینیه و تکیه وجود دارد.
• امامزاده آخران
• امامزاده جعفر (امامزاده گنو)
• امامزاده زیلان
• امامزاده هارون بن موسی بن جعفر الازمن برادر امام رضا
• امامزاده ساورکلاته
• امامزاده عبداله بن موسی بن جعفر روستای معصومآباد فندرسک
• امامزاده زیرکلا
• امامزاده شیخان