لباس زنان ترکمن «بخش سوم» زنان ترکمن، پوشاک زیبایی دارند که از لحاظ برش ساده؛ اما چشم گیر است. پوشاک زنان ترکمن، مملو از نماد و نشانه هایی است که به آن منطقه و ساکنان آن اختصاص دارد و با نشانه هایی که در ذهن بیننده می گذارند، تصویر روشنی از هویت خویش برمی ‎انگیزند. پوشاک هر گروه و منطقه ‎ای با زبان رمزآمیز خود با مردم سخن می ‎گوید و پیامی روشن، به ذهن تماشاگر متبادر می کند. پوشاک زنان ترکمن بسیار متنوع است و این تنوع، فلسفه ‎ی خاصی دارد که با دوره های سنی آنان مرتبط است. شلوار (بالاق) شلوار زنان ترکمن از بخش های زیر تشکیل می شود. قسمت بالای زانو، پارچه ای ساده و با دوختی گشاد است. پایین زانو به سمت مچ پا باریک می شود و بخش باریک آن – حداقل به طول ده سانتی متر- سوزن دوزی می شود. این بخش، به طور معمول مچ پا را می پوشاند. در لبه ‎ی شلوار که با مچ پا در تماس است، نوار سیاهی می دوزند به پهنای یک تا یک ونیم سانتی متر که «بالاق یوپ» نام دارد. قوشاق (کمربند) زنان ترکمن، کمربندی به نام قوشاق دور کمر می ‎بندند که از جنس ابریشم است. قوشاق، کمربندی از پارچه است که هنگام بارداری دور کمر می ‎بستند. از قوشاق، مردان نیز برای کار در مزارع یا در میدان های کُشتی، برای تمرکز نیرو در مقابل حریف استفاده می ‎کردند. این کمربند، کاربردهای فراوانی داشته، از جمله این ‎که باعث می ‎شد قد پیراهن کوتاه ‎ تر شود و در هنگام کار دست وپاگیر نباشد. هم چنین از نظر بهداشتی برای کمر و شکم مفید بود؛ طوری که در زمان آبستنی یا در سنین بالاتر، شال سیاه رنگی را که گاه بلندی آن تا سه متر می رسید دور کمر می بستند. نوع دیگری از کمربند که به کمر نوعروسان ترکمن می بستند، شال سبزرنگی است که برای حفظ عروس از چشم زخم، دور کمرش بسته می شده است. شاوِت (چاوِت) این بالاپوشِ زیبا «نوعی قبا و جلیقه ی بسیارتنگ، آستین کوتاه و جلوباز است که در میهمانی ها و جشن ها پوشیده می شود. در قسمت جلو، دور یقه، دور حلقه ی آستین و چاک طرفین آن، سوزن ‎دوزی، رودوزی و دست دوزی ‎هایی انجام می ‎شود. دختران ترکمن برای دوران عروس شدن شان به تناسب ذوق، موقعیت اجتماعی و وضع مالی خود، زیورآلات و آویزهایی از سکه و پولک های نقره ای را روی آن می دوزند و آن را مانند یک بالاپوش روی پیراهن خود به تن می کنند. در گذشته، جنس این زیورآلات بسته به سطح اقتصادی خانواده، از طلا یا نقره بود. در لباس ‎های ابریشمی، برای آن که تکه ی زیربغل در اثر عرق کردن ضایع نشود، مرغکی بین آستین و پیراهن می دوختند و گاهی آن را عوض می کردند و به همه ی لباس آسیبی نمی ‎رسید. کُرتِه «روپوش بلند زنان ترکمن و نوعی روسری و پوشش زمستانی به نسبت ضخیم با سوزن ‎دوزی های زیاد است که ظاهری شبیه کت دارد و زنان تیره های ترکمن، در جشن ها، اعیاد و مراسم تشریفاتی شان، آن را برای پوشش نهایی بر سر می اندازند.» کرته، کاربرد چادر را برای زنان ترکمن دارد؛ طوری که قسمت سرشانه ی این کت را روی سر خود می اندازند. این پوشش از پارچه ‎های کتان و گاهی از پارچه ‎های ابریشمی تیره یا سرخ رنگ تهیه می شود و در محل آستین ‎ها، دو دنباله ی بلند دارد که «ینگ» نامیده می ‎شود. چَرپی (سِرپی) روپوش کوتاه زنان ترکمن با آستین های بدون کاربرد است که سوزن ‎دوزی ‎های زیبا و ظریفی دارد و به طور معمول، در جشن ها، میهمانی ها و مراسم تشریفاتی و برای پوشاندن عروس به کار می رود. این پوشش بخشی از پوشش نهایی سرِ زنان ترکمن است و فرق آن با کرته، این است که تمام سطح آن سوزن دوزی می شود. این پوشش با توجه به سن و موقعیت زنان دارای رنگ و سوزن‎دوزی‎های مختلفی است. چارُود، جُبه نوعی پوشش و روپوش زمستانی زنانه است که هنگام رفتن به میهمانی، از آن استفاده می کنند. «این پوشش، شبیه پالتوی زنانه است که از پارچه ‎ی مخمل با رنگ های شاد و تند، مانند سبز، قرمز و آبی دوخته می شود و دور آستین ها، پایین دامن و گاه دور یقه و جلوی آن، سوزن دوزی های زیبایی دیده می شود. زنان منطقه ی گوکلان به این پوشش آستر گل داری اضافه می کردند و آستین های آن را نیز کوتاه گرفته و بر دامن و قسمت پایین آن نیز سکه می دوختند» جوراب، آیاق قاب در گذشته، زنان ترکمن در تابستان ها اغلب پابرهنه بودند و در زمستان ها نیز جوراب‎های پشمی و ابریشمی دست باف رنگارنگ و گران بهایی برای خود و مردان شان می بافتند. در حال حاضر، زنان ترکمن از جوراب های موجود در بازار استفاده می کنند. کفش، کش «با وجود این که در گذشته، پابرهنه راه رفتن در میان زنان ترکمن بسیار رایج بوده است، از چندین نوع پاپوش برای پوشش پاهای شان استفاده می کردند که یک نوع آن، کفش لاستیکیِ مشکی رنگی بود که از روسیه وارد می شد. نوع دیگر کفش‎های زنان ترکمن، «اوک جِلی کِش» نام داشت. این کفش، کفشی ساده و پاشنه دار بود. رویه ای بلند و پاشنه ای حدود سه سانتی‎متر داشت و در جشن ها و میهمانی‎ها پوشیده می ‎شد ». جنس آن نیز از چرم خام بود و تزئیناتی مختصر داشت. معمولاً پشت این کفش، زبانه ای دوخته می شود تا پوشیدن آن راحت باشد. نوع دیگر آن که از جاجرم می ‎آمد، جنسی چرمی ‎داشت و به کفش «گرمه ای» معروف بود. پاپوش دیگری که بین زنان ترکمن رایج بود، «اِدیک» نام داشت که چکمه ای با نوک برگشته و پاشنه ای بلند بود و در رنگ های قرمز و زرد ساخته می شد. این چکمه ‎هایِ ساق کوتاه را بیش تر زنان شوهردار می پوشیدند. نوع دیگر این کفش ‎ها، «گالش» نام داشت. کلام آخر آن چه در پوشاک زنان ترکمن دیده می شود، این است که زنان روستایی و ده ‎نشین، به ویژه زنان ایلات و عشایر ترکمن، بنا بر ذوق و روح زیباپسند خود و برای ایجاد تنوع و زیبایی در اقلیم ‎های خشک و یک نواخت دشت ‎ها و بیابان ها یا سرزمین ‎های سبز و خرم، برای تطابق خود با محیط در انتخاب شکل و رنگ پارچه، جامه ‎هایی به رنگ ‎های شاد و با ترکیب ‎های زیبا و دل نواز انتخاب می کنند. برای ابراز و نمایش شکوه و ثروت خود جامه های فراخ فراوان روی هم می پوشند و نوارهای زرین و سیمین و سکه های پول روی آن ها می دوزند. سوزن دوزی لباسِ این زنان، بازتابی از باورهای مذهبی، اندیشه های ملی و سنتی، شیوه های زندگی، آداب اجتماعی و توان اقتصادی و نشان دهنده ی فرهنگ و هنر آنان است؛ از این رو، تکیه بر غنای فرهنگی مردمان ترکمن، پاسداری از آن و شناخت ارزش های پوششی بانوان ترکمن که جزء سرمایه های فرهنگی کشور هستند، بسیار مهم و شایان توجه است.