جنگل ها و مراتع استان کهگیلویه و بویراحمد
استان کهگیلویه و بویراحمد به سبب داشتن ارتفاعات زیاد، بارندگی فراوان و دمای مناسب از پوشش گیاهی متنوعی برخورداراست. به نحوی که استان را می توان باغ گیاه شناسی ایران دانست.
این استان 8 درصد از جنگل های کشور را به خود اختصاص داده است. 56 درصد سطح استان پوشیده از جنگل است که از این لحاظ در ایران مقام اول را دارد.
استان از نظر پوشش گیاهی به 3 منطقه جغرافیایی تقسیم می شود:
1 منطقۀ نیمه استپی: شامل نوار باریکی از غرب و جنوب استان در منطقه بهمئی، دهدشت، امام زاده جعفر، باشت به طرف فارس.
2 منطقۀ جنگل های خشک: شامل یاسوج، سی سخت، مناطق مرکزی و شمال استان.
3 منطقۀ کوه های مرتفع: دوره یخبندان آن طولانی و مراتع طبیعی آن بیشتر شامل جاشیر، چویل و گراس است.
اهمیت پوشش گیاهی
پوشش گیاهی به علت نقشی که در حفاظت از آب و خاک، تعدیل آب و هوا، حفظ حیاط وحش و حفظ محیط زیست و فعالیت های انسانی دارد حائز اهمیت فراوان است.
جنگل: استان کهگیلویه و بویراحمد دارای بیش از 874000 هکتار جنگل و بیش هزار است؛ و همچنین بیش از 2000 هکتار جنگل دست کاشت در استان وجود دارد. گسترده ترین جامعه جنگلی که بخش عمده ای از سطح استان را در بر می گیرد، درختان بلوط است (حدود 80درصد) که در مناطق سردسیر و معتدل استان قرار دارد. در استان گونه هایی از پوشش گیاهی زاگرس، خلیج عمانی کاسا دیده می شود. که شامل درختان بلوط ایرانی بنه (پسته وحشی)، افرا یا کیکم، زبان گنجشک(ون)، داغان (تاگ)، کلخونگ (کله خونگ)، مهلب (زیتون) با درختان سوزنی برگ مانند اُرس- زَربین، مورد، کنار، رملک، کهور، انار شیطان، بادام و بادامک، انجیر وحشی و بید دنایی و زالزالک و صنوبر می باشد که از ارتفاعات 2700 متری از سطح دریا تا پست ترین نقاط استان (18 متر در گچساران) دیده می شود.
بارندگی نقش مهمی در تشکیل جنگل دارد. در سالهای اخیر با کاهش بارندگی افزایش مخاطرات اقلیمی مانند خشک سالی و پدیده های نوظهور مانند گرد و غبار، جنگل های استان به لحاظ کمی و کیفی، تخریب شده اند و مناطق وسیعی از این پدیده متأثر شده اند؛ مانند کوه خائیز کهگیلویه، دشتک سی سخت، میمند دنا، لوداب و مناطق گرمسیری، به دلیل تخریب شدید گیاهان به علت چرای بی رویه دام، کوبیدگی خاک و عدم نفوذ آب در خاک، کشاورزی در اراضی زیر پوشش جنگل، این پدیده ها (به ویژه خشکیدگی بلوط) بروز بیشتری دارد.
مراتع: آن بخش از یک زیست محیط بوم که قابل استفاده برای چرای دام است، مرتع (چراگاه) نامیده می شود.
مراتع استان کهگیلویه و بویراحمد علاوه بر اینکه یکی از مهم ترین منابع تأمین علوفه روستانشینان و عشایرند، در تأمین فرآورده های دارویی، صنعتی و خوراکی نیز نقش مهمی دارند. مساحت مراتع این استان 487000 هکتار است که حدود سی درصد از سطح مراتع دارای وضعیت خوب با پوشش متراکم، سی درصد دارای وضعیت متوسط با پوشش نیمه متراکم و چهل درصد دارای وضعیت ضعیف یا کم تراکم است. گونه های مهم مرتعی شامل جاشیر خوراکی و دامی، بیلهر، آنغوزه، کنگر، گل نرگس، تره وحشی، گَوَن های مختلف، ماش گل خوشه (کالو)، موسیر، گل ختمی، لال ه واژگون، آویشن، شیرین بیان (بَله)، چویل، خاری، بومادران (برنجاس)، گل پر، بابا آدم، پونه وحشی، استبرق، شقایق و پنیرک (توله) می باشد که نقش مهمی در جذب گردشگر و تولید علوفه مورد نیاز دام های استان و تولید مواد دارویی دارد.
مراتع استان در مناطق مرتفع و بالاتر از 2700 متر در سردسیر و مناطق پست و کم ارتفاع و تپه ماهوری در گرمسیر مشاهده می شود. علوفه قابل بهرهبرداری از سطح مراتع استان و زیر پوشش جنگلی سالیانه جواب گوی نیاز علوفه ای تعداد ده هزار واحد دامی است، ولی در حال حاضر تعداد دو میلیون و هفتصد هزار واحد دامی به صورت مستقیم از علوفه مراتع استفاده می کنندکه 60000 رأس دام مازاد بر ظرفیت تولیدی مراتع است و این امر باعث تخریب مراتع، تضعیف پوشش گیاهی، و فرسایش خاک می گردد.
مراتع استان به سه نوع تقسیم می شوند که عبارت اند از:
1 مراتع خوب (درجه 2): با برداشت 550 کیلوگرم در هر هکتار
2 مراتع متوسط (درجه 3): با برداشت 300 کیلوگرم در هر هکتار
3 مراتع ضعیف (درجه 4): با برداشت 150 کیلوگرم در هر هکتار
مهم ترین بهره برداری ها از مراتع استان عبارت است از:
مصارف دارویی، صنعتی، خوراکی، تهیه انواع عطرها و تأمین علوفه برای دام ها.
عوامل مهم تخریب و انهدام مراتع و جنگل های استان
رشد سریع جمعیت، جنگل نشینی، فقر عمومی و وضعیت اقتصادی نامطلوب، دامپروری کنترل نشده، وجود روستاهای پراکنده و کم جمعیت در عمق جنگل ها و مراتع، کمبود اراضی زراعی به علت کوهستانی بودن مناطق، کمبود اشتغال، بوته کنی جهت سوخت و بی کاری پنهان، برداشت بی رویه و آتش سوزی از مهمترین عوامل تخریب و انهدام مراتع و جنگل ها است.
زیست بوم های حفاظت شدۀ استان
محیط زیست به معنای تمامی محیطی است که حیات و تعالی ما به طور مستقیم و غیرمستقیم به آن وابسته است و حفاظت از آن وظیفه ملی و عمومی است.
مناطق حفاظت شده استان کهگیلویه و بویراحمد
منطقه حفاظت شده به محدوده ای از منابع طبیعی کشور اعم از جنگل، مرتع، دشت، آب و کوهستان اطلاق می شود که از لحاظ ضرورت حفظ و تکثیر نسل جانوران وحشی یا احیای رستنی ها و وضع طبیعی آن دارای اهمیت خاص بوده و تحت حفاظت قرار می گیرد.
1 منطقه حفاظت شدۀ دنا : این منطقه در شمال استان، در شهرستان دنا با وسعت حدود یکصد هزار هکتار 70 درصد این استان و حدود 30 درصد آن در جنوب استان اصفهان، سمیرم قرار گرفته است.
اوج چین خوردگی زاگرس با ارتفاع 4425 متر در منطقه حفاظت شده دنا قرار دارد. دنا دارای چهل قله بالاتر از 4000 متر است که بلندترین آنها قاش مستان نام دارد، که مورد توجه و علاقه وافر هر بیننده به ویژه کوهنوردان می باشد.
2 منطقۀ حفاظت شده خائیز و سرخ: این منطقه واقع در شهرستان گچساران، کهگیلویه و بهبهان در استان خوزستان با مساحت 33385 هکتار از تپه ماهورها، نواحی کوهستانی، صخره ای با بارندگی سالانه حداقل 250 میلی متر و حداکثر 760 میلی متردر محدوده گرمسیر استان واقع شده است.
از دیگر مناطق حفاظت شده استان جنگل های خامین، منطقه حفاظت شده جنگلی دیل، تنگ سولک سیوک و مزماب را می توان نام برد.
