نظریهای که برای این بیماری وجود دارد این است که وقتی فردی به بیماری آبلهمرغان مبتلا شد و بهبود یافت، ویروس بهصورت نهفته در سلولهای عصبی واقع در گانگليون خلفي نخاع باقی میماند. تا زمانی که به دلیل یک عامل تحریکی یا نقص سیستم ایمنی بدن، دوباره فعال میشود و بیماری زونا را به وجود میآورد.
بیماری آبلهمرغان و زونا دارای ویروس مشترکی هستند اما نباید آنها را باهم اشتباه گرفت، وقتی شخصی برای اولین بار با این ویروس روبرو میشود، مبتلا به آبلهمرغان شده است و بعدازاین که بهطور کامل از این بیماری خوب شد، ممکن است این ویروس بهصورت نهفته در بدنش باقیمانده باشد و بعد از چند سال دوباره فعال میشود و بهصورت بیماری زونا خود را نشان میدهد.
آبلهمرغان از طریق ترشحات تنفسی، عطسه و سرفه و از طریق تماس با فردبهفرد دیگر منتقل میشود ولی بیماری زونا از طریق راه تنفسی به فرد دیگر منتقل نمیشود و تنها راه انتقال این بیماری، تماس با مایعی است که از تاولها خارجشده است.
تفکر اشتباهی که مردمدارند این است که کسی که یکبار مبتلا به بیماری آبلهمرغان شده است دوباره آبلهمرغان نمیگیرد. و در مقابل این بیماری ایمن شده است و دیگر به آن مبتلا نخواهد شد.
بیماری آبلهمرغان بیشتر در کودکان اتفاق میافتد و بیماری زونا بیشتر در سنین 70 تا 80 سال ایجاد میشود ولی امکان دارد که در سنین پایین هم فرد، مبتلا به بیماری زونا شود.
زونا زمانی ایجاد میشود که عملکرد سیستم ایمنی بدن ضعیف شود و کاهش یابد. عواملی مانند بیماریهای سخت، استرس و عفونت تبدار باعث میشود سیستم ایمنی بدن ضعیف شود و ویروس نهفته آبلهمرغان دوباره فعال شود و فرد به بیماری زونا مبتلا شود.
علائم و نشانههای بیماری زونا و آبلهمرغان باهم فرق دارد. در بیماری آبلهمرغان جوشهای آبدار به وجود میآید که در سرتاسر بدن ایجاد میشود و در ابتدا روی تنه و گردن و صورت ظاهر میشود و بعد به دیگر قسمتهای بدن سرایت میکند. دوره این بیماری بین 7 تا 8 روز است. این بیماری همراه با تب و سرماخوردگی و آنفولانزا در بدن فرد به وجود میآید. بیماری زونا، بیماری کاملاً موضعی است و با تب و سرماخوردگی به وجود نمیآید. زمانی که فرد میخواهد به بیماری زونا مبتلا شود چند روز قبل از آنکه علائم آن دیده شود و ضایعات پوستی در بدن فرد به وجود آید، احساس درد و ناراحتی شدیدی در نواحی درگیر زونا خواهد داشت و به دلیل اینکه هنوز ضایعه پوستی در بدن او ایجاد نشده است، تشخیص آن سخت خواهد بود. گاهی ممکن است فرد احساس کند که دچار بیماریهای قلبی و ریوی شده است.
گاهی ممکن است بیماری زونا کم و محدود باشد و بهصورت پراکنده در بدن شخص دیده شود و در این زمان شاید با بیماری آبلهمرغان یا گزش حشرات اشتباه گرفته میشود و تشخیص آن مشکل میشود.
بیماری آبلهمرغان بیشتر در کودکان اتفاق میافتد و بیماری زونا بیشتر در سنین 70 تا 80 سال ایجاد میشود ولی امکان دارد که در سنین پایین هم فرد، مبتلا به بیماری زونا شود.
عوارض بیماری زونا
زونا یک بیماری کاملاً موضعی است و باعث خارش و سوزش و درد در بدن میشود و تب و بیحالی را به همراه ندارد. بیماری زونا در یک درماتوم محدود پوستی اتفاق میافتد. درماتوم یک واحد پوستی است که شاخههای عصبی به خصوصی در آن قرارگرفته است. این بیماری هم تنها در یک یا دو درماتوم ایجاد میشود و قسمتهایی از پوست را درگیر میكند كه عصبهای آنها مشتركاند. کسی که به بیماری زونا مبتلا شده است، اما بدن او درگیر بیماری نمیشود و تنها روی قسمتی از بدن او مانند قفسه سینه، گردن، پشت و صورت او ممکن است، ضایعات پوستی ایجاد شود. اگر زونا بر روی صورت ایجاد شود نسبت به قسمتهای دیگر بدن خطرناکتر است چون اعصاب مربوط به سروصورت حساستر هستند. اگر زونا در اطراف چشم ایجاد شود، ممکن است قرنیه چشم ملتهب شود و موجب کوری و آسیبهای چشم میشود. و اگر در نواحی مغز ایجاد شود، شریانهای مغز را درگیر میکند ولی اگر در قسمتهای دیگر بدن مانند دستوپا و قفسه سینه ایجاد شود مشکلات خاصی را برای فرد ایجاد نمیکند ولی بهر حال باید به بیماری رسیدگی کرد تا فرد بهبود یابد.
از عوارضی که ممکن است بیماری زونا برای فرد ایجاد کند این است که ممکن است بعدازاینکه فرد از این بیماری بهبود کامل یافت، دردهای عصبی بعد از زونا در او ایجاد میشود. این دردهای عصبی زمانی به وجودمی آید که ضایعات پوستی این بیماری کاملاً برطرف شده و دیگر اثری از این بیماری نیست دردهای آزاردهندهای فرد را بهخصوص در شب میگیرد که فرد را مجبور میکند از آرامبخش و مسکن استفاده کند. البته این مشکل برای همه افرادی که مبتلا به زونا شدهاند، اتفاق نمیافتد اما اگر کسی هم درگیر این درد شود ممکن است تا یک سال در او باقی بماند.
انتقال بیماری
آبلهمرغان از طریق ترشحات تنفسی، عطسه و سرفه و از طریق تماس با فردبهفرد دیگر منتقل میشود ولی بیماری زونا از طریق راه تنفسی به فرد دیگر منتقل نمیشود و تنها راه انتقال این بیماری، تماس با مایعی است که از تاولها خارجشده است. اگر شخصی تابهحال آبلهمرغان نگرفته باشد و با مایع تاولهای زونا تماس داشته باشد مبتلابه بیماری آبلهمرغان میشود نه زونا. ولی اگر درگذشته آبلهمرغان گرفته باشد اتفاقی برای او نخواهد افتاد. بنابراین برای جلوگیری از ابتلا دیگران به بیماری آبلهمرغان بهتر است شخصی که به بیماری زونا دچار شده است، زخمها و تاولهایش را بپوشاند و روزی دو یا سه بار آنها را ضدعفونی کند، همچنین دوش بگیرد تا عفونتهای جدیدی روی تاولها ایجاد نشود.
از دیگر نشانهها و علائم زونا این است که بیشتر، تنها یکطرف خط وسط بدن را درگیر میكند و تاولهای ایجادشده از خط وسط رد نمیشوند و همچنین مایع داخل تاولها شفاف است و این ضایعات ایجادشده در پوست، با چیز دیگری اشتباه گرفته نمیشوند.
شخصی که در کودکی بیماری آبلهمرغان نگرفته باشد در هر سنی که باشد اگر ضایعات پوستی در بدنش ایجاد شود مبتلا به آبلهمرغان شده است به بیماری زونا.
کسی که به بیماری زونا مبتلا شده است بهتر است بعدازاینکه اولین علائم این بیماری را در پوست خود دید به پزشک مراجعه کند تا با تشخیص پزشک دوره درمانش شروع شود.
درمان بیماری زونا با داروی ضدویروس هرپس زوستر انجام میگیرد. پزشک هم با توجه شدت بیماری شخص مبتلا تصمیم میگیرد که در او را بهصورت تزریقی در بیمارستان به بیمار تجویز کند یا بهصورت خوراکی در منزل. اگر سیستم ایمنی بدن بیمار بهشدت ضعیف شده باشد بهتر است که بیمار در بیمارستان بستری شود. ولی اگر ازلحاظ ایمنی بدن، مشکلی نداشته باشند میتوانند در منزل هم از داروها استفاده کنند و بیماری خود را درمان کنند. بهتر است بیمار در دوران بیماری خود از محلولهای ضدعفونیکننده مانند بتادین استفاده کند تا تاولهای ایجادشده زودتر خشک شوند.
