یکی از مباحث مطرح در حوزه روزنامه نگاری چگونگی رابطه بین روزنامه‌نگار و منبع خبر است. نخستین نظریات و مدل‌های ارتباطی در خصوص رابطه بین روزنامه‌نگار و منبع خبر حکایت از آن داشتند که روزنامه‌نگار نقش دروازه بان را بین منبع و گیرنده خبر ایفا می‌کند و او هست که تعیین می‌کند چه خبری انتخاب یا رد شود.

چهارشنبه ۱۴ شهریور ۱۳۹۷ - ۰۰:۰۰
 آشنایی با دروازه‌بانی خبر
مدل وایت یک مدل خطی از رابطه بین روزنامه‌نگار و منبع خبر است، به این معنا که تنها روزنامه‌نگار حق انتخاب منبع خبر و انعکاس اخبار آن را دارد. اما آیا در دنیای واقعی روزنامه نگاری نیز چنین رابطه خطی بین روزنامه نگار و منبع وجود دارد؟ یعنی روزنامه نگار همواره خبر را از منبع دریافت و به مخاطب منتقل می کند. آیا این منبع نیست که رسانه مورد نظر خود را برای انتقال پیام خود انتخاب می کند؟ پاسخ این سوالات را می توان در نظریات محققانی همچون هربرت گانز (1979) یافت. هربرت گانز رابطه بین روزنامه نگار و منبع خبر را به رقص تانگو تشبیه می کند که یا منبع خبر این رابطه را هدایت می کند و یا روزنامه نگار؛ گانز معتقد است در اکثر مواقع هدایت‌گر این رابطه منبع خبر است. روزنامه نگار معمولا تنها به سراغ تعداد محدودی از منابع خبری که در گذشته نیز در دسترس او بوده و آن‌ها را مناسب تشخیص می داده است، می رود و نسبت به سایر منابع خبری به شکلی منفعلانه عمل می کند. قابلیت دسترسی منابعی که از طبقه متوسط رو به بالا هستند به احتمال زیاد مشکلی برای دسترسی به روزنامه نگاران نخواهند داشت، حتی ممکن است رابطه دوستی با آنها برقرار کنند؛ در حالی که افرادی که از طبقه پایین اجتماع هستند نمی‌دانند چگونه می توانند با روزنامه نگاران ارتباط برقرار کنند. یکی از عوامل موثر در رابطه بین روزنامه نگار و منبع پیام قابلیت دسترسی روزنامه نگار به منبع و بالعکس، منبع به روزنامه نگار است. روزنامه نگار عمدتا افراد را به عنوان منبع خبری بالقوه می بیند در حالی‌که منابع خود را همان افرادی می بینند که شانس فراهم آوردن اطلاعاتی را دارند که منافع شان را تامین و افزایش دهد، ایده هایشان را عمومیت بخشد یا در برخی موارد نام و اعتبارشان را به درون اخبار بکشاند. در هر رویدادی منابع می توانند تنها خود را در دسترس روزنامه نگار قرار دهند. این روزنامه نگار است که تصمیم خواهد گرفت آیا اخبار آنها مناسب است یا خیر. در صورت مناسب بودن، اطلاعاتی که منبع پیشنهاد می دهد با مشاهدات و ملاحظات روزنامه نگار غربالگری می شود. اگر به این رابطه از دیدگاه منبع پیام نگریسته شود، دسترسی موفقیت آمیز منبع پیام به روزنامه نگار به چهار عامل بستگی خواهد داشت: انگیزه قدرت توانایی تهیه اطلاعات مناسب نزدیکی اجتماعی و جغرافیایی به روزنامه نگار انگیزه از آنجایی‌که اغلب روزنامه نگاران اجازه می دهند تا منابع به آنها مراجعه کنند، خبر به نفع منابعی خواهد بود که برای فراهم آوردن اطلاعات مشتاق تر باشند. برخی منابع تمایل بیشتری دارند، به این دلیل که از محبوبیت گسترده و مشروعی که رسانه های خبری برای آنها به ارمغان می آورند، سود می برند. در نهایت منابع مشتاق تبدیل به منابع همیشگی و عادی می شوند که هر روز در خبرها دیده می شوند. اکثر منابعی که به شکل متناوب و ادواری ظاهر می شوند در زمره منابع موافق به شمار می آیند. چنین منابعی برای بقا نیاز به اخبار ندارند اما تمایل دارند سودی نصیب آنها شود مثلا افزایش اعتبار که می تواند حاصل حضور در رسانه های داخلی باشد . قدرت منابع دسترسی منابع به روزنامه نگار متاثر از جایگاه آن ها در نظام سلسله مراتب اجتماعی و ملی است. رئیس جمهور هر وقت که اراده کند می تواند به همه رسانه های خبری دسترسی آنی و فوری داشته باشد و از آنها بخواهد که اخبار او را منتشر کنند در حالی که گروهی که از قدرت لازم برخوردار نیست، ممکن است برای دسترسی به رسانه های خبری متوسل به آشوب های مدنی شود. البته منابع قدرتمند به ندرت از قدرت خود به عنوان ابزار تهدید برای قرار گرفتن در فهرست گزارش های رسانه ای استفاده می کنند، در حقیقت سعی می کنند از قدرت خود برای ایجاد اخبار مناسب بهره مند شوند. به طور کلی، هر چه قدرت منبع کمتر باشد، دسترسی به روزنامه نگار یا گزارشگر هم کمتر می شود. توانایی تدارک اطلاعات مناسب با فراهم آوردن و ارائه اطلاعات به روزنامه نگارانی که اشتهای سیری ناپذیری نسبت به ایده ها و گزارش های خبری دارند می توان بر کمبود قدرت منبع غلبه کرد. توانایی در جلب توجه روزنامه نگاران جهت انتشار اطلاعات و اخبار در رسانه‌ها نیازمند وسایل و مهارت هایی است که بسیاری از آن‌ها از قدرت اقتصادی نیز متاثر هستند. نزدیکی اجتماعی و جغرافیایی منابع ممکن است مشتاق، قدرتمند و آماده فراهم آوردن اطلاعات مناسب باشند اما برای این که مورد انتخاب روزنامه نگاران و گزارشگران قرار گیرند، باید از نزدیکی اجتماعی و جغرافیایی به روزنامه نگار نیز بهره مند باشند. منابع قدرتمند و ماهر می دانند که چگونه با گزارشگران در تماس باشند اما بسیاری از آن ها و حتی شاید اکثریت از این توانایی برخوردار نباشند. برخی از منابع حتی نمی دانند چگونه با روزنامه نگارانی که وابسته به رسانه های خبری محلی هستند ارتباط برقرار کنند. نزدیکی اجتماعی تحت تاثیر عوامل ساختاری و جمعیت شناختی شکل دهنده سایر روابط اجتماعی است. در حقیقت، افرادی که نزدیکی اجتماعی بیشتری با یکدیگر داشته باشند، راحت تر با هم ارتباط برقرار می کنند. روزنامه نگاران هم بخشی از اعضای جامعه را تشکیل می دهند. منابعی که از طبقه متوسط رو به بالا هستند به احتمال زیاد مشکلی برای دسترسی به روزنامه نگاران نخواهند داشت، حتی ممکن است رابطه دوستی با آنها برقرار کنند؛ در حالی که افرادی که از طبقه پایین اجتماع هستند نمی‌دانند چگونه می توانند با روزنامه نگاران ارتباط برقرار کنند. منبع: همشهری آنلاین

برچسب‌ها

پربازدیدها

پربحث‌ها