ما در روایتی از پیغمبر اکرم(صلّیاللهعلیهوآلهوسلّم) داریم که حضرت فرمود: «مَنْ قَالَ الحَمْدُ للهِ رَبِّ العَالَمينَ أرْبَعَ مَرَّاتٍ قَالَ اللهُ عَزَّ وَ جَلِّ سَلْ تُعْطَهُ»؛( الدعاء للطبراني ج 1،ص 491) یعنی هركه چهار مرتبه بگوید «الحمد لله رب العاالمین» خدا به او میگوید بخواه، تا به تو عطا شود! با اين روايت در باب آداب دعا يك دري باز میشود که ما بحثهاي مفصلي در اينجا داریم؛ یک بحث در باب اینکه در باب دعا، چه صفاتی از صفاتِ اللهتعالی را انسان مطرح کند.
تكرار مُعيّن اذكار و اوراد
یک بحث ديگر، بحث رقم و عدد اذكار است. در این روایت اینطور داشت که اگر «چهار بار» بگوید «الحمد لله» و بعد از خدا بخواهد، خدا به او میدهد. گاهی ما میبینیم در باب ادعیه وارد شده كه انسان، مثلاً اگر ده مرتبه «یا الله« بگوید، جواب مثبت خواهد داشت. یعنی رقم دَه (10) را ذكر میكنند. یا مثلاً گفته میشود هفت مرتبه بگويد «یا أرحم الراحمین». این چیزهایی که شنیدید را من مطرح میکنم که به ذهن شما نزدیک باشد. در اینجا مثلاً چهار مرتبه دارد، كه «الحمد لله رب العالمین» بگويد. این رقمها مطرح میشود.
تكرار نامُعيّن اذكار و اوراد
در بعضی ادعیه هست كه رقم ندارد. حتی در دعاهای مأثور هم این هست و آنهایی که اهل دعا هستند، برخورد کردهاند. هر دو مورد مطرح است. هم ذكر رقمی مطرح است و هم بیرقم. مثلاً در بعضي جاها میگوید: وقتی این دعا تمام شد، ده مرتبه بگو «یا الله»، يا هفت مرتبه بگو کذا. هر کدام از اینها رقمهای خاص خودش را مطرح میکند. در یک جاهایی هست که تکرار را میآورد، اما رقم نمیگذارد و سقف برايش تعيين نميكند. مثلاً میگوید تا نَفَس داری، بگو «یا رب! یا رب!...»
رابطه مستقيم «اعمال، اذكار، اوقات و اماكن» با «نتيجه دعا»
تمام اینها حسابشده است و رابطه مستقیم دارد با همین حرفهایی که من زدم. چه تأثیر در مقتضی دعا، چه در به فعلیت رساندنش، چه تسریع در اجابت، یعنی بروز و ظهور اثر دعا. اینها دقیقاً مؤثر است. بنابر این یک سنخ مسائل در باب دعا هست كه در روايات به آن اشاره شده است. شما اگر بحث دعا را بخواهید به طور کلی مطرح کنید، بايد بگوييد که در هر دعایی که معقول و مشروع است، مقتضی اجابت هست؛ حالا اگر این دعا در روابط گوناگون قرار بگیرد، چه از نظر عمل ـبه این معنا که ما پيش از دعا عملي را انجام دهيم يا ذکری بگوييمـ و چه از نظر زمان و مكان، اینها همه بر دعا اثر میگذارند. بنابر این دعا خودش کارآیی دارد، اما این امور كه از آن به «شرایط و آداب دعا» تعبير ميكنيم، كارآيي دعا را تقويت ميكند. در مورد دعاهاي غير مأثور و حتي دعاهایی که نسبت به زمانها، مکانها و موقعیتهای خاص مطرح میشود، همین مسائل مطرح است. چند جلسه قبل گفتم كه بحثم كلّي است و میخواهم كلّيِ بحث دعا را مطرح كنم. این مطالبي كه شما در معارفمان میبینید، بیحساب نیست؛ كاملاً حساب شده است. یعنی اينها بر دعا اثر میگذارند. در روابط گوناگون اینها اثر خودشان را دارند. منبع : درس اخلاق آیت الله مجتبی آقا تهرانی
