فضل الله زاهدی کیست ؟ روز 12 شهریور 1342 سپهبد بازنشسته فضل الله زاهدی عامل كودتای 28 مرداد در ویلای خود در ژنو درگذشت. بخش تاریخ ایران و جهان تبیان نام زاهدی با کودتای انگلیسی ٢٨ مرداد گره خورده است نام فضل الله زاهدی كودتای انگلیسی امریكایی 28 مرداد 1332 در تاریخ سیاسی معاصر ایران عجین شده است. او، 1271 ش. در همدان متولد شد. پس از تحصیلات متوسطه و در آستانه جنگ اول جهانی به نیروهای قزاق پیوست و فنون نظامی را زیر نظر افسران روسی فراگرفت . وی در زمره افسران تیپ همدان بود كه برای سركوب نهضت جنگل عازم شمال كشور شد و در كودتای 1299 رضاخان، به وی پیوست . زاهدی در دوره رضاخان صاحب مشاغل مهمی شده و مأموریتهای بسیاری انجام داد. زاهدی در 1300ش. فرماندهی محاكم نظامی را برعهده داشت ، در 1301ش. نیز در پی شكست اسماعیل سمیتقو، از رضاخان مدال گرفت. در 1302 ش. فرماندهی قشون فارس را برعهده گرفت و مأمور حل غایله شیخ خزعل شد. او پس از حل این غائله و باحكم رضاخان فرماندار خوزستان شد. در سال های 1305 و 1306 فرماندهی لشكر شمال را برعهده گرفت و در اردیبهشت 1308 به فرماندهی ژاندارمری (امنیه ) رسید. او برای سركوب عشایر فارس به شیراز رفت، ولی مدتی بعد، پس از فرار یك زندانی سرشناس، مورد سوءظن رضاخان قرار گرفت و در خرداد 1308 به تهران فراخوانده شد. پس از مدتی به همراه صمصام الدوله والی فارس و نصرت الدوله فیروز بازداشت وتنزل درجه یافت، امّا كمی بعد بخشوده و آزاد شد. سرتیپ زاهدی مدتی طرفدار هیتلر بود پس از اشغال ایران توسط متفقین ، زاهدی به فرماندهی لشكر اصفهان منصوب شد. در این سمت شهریور 1322 و متعاقب افشأ ارتباطهای پنهان وی با آلمانی ها، توسط انگلیسی ها دستگیر و به بازداشتگاه های انگلیسی ها در فلسطین انتقال داده شد، اما در 1324 ش. به تهران بازگردانده شد. با آن كه پیشینه زاهدی وابستگی او را به انگلیس نشان می دهد امّا در سالهای جنگ دوم جهانی در بازیهای سیاسی روز مدتی در زمره هواداران هیتلر بود. ارتشبد حسین فردوست می گوید كه این چهره جدید از زاهدی، ترفند انگلیسی ها بود تا وی را عنصر ضدانگلیسی معرفی كنند. به همین دلیل او بازداشت شد و در فاصله سالهای 1320 تا 1332 تلاش كرد از خود یك چهره ملی نشان دهد. زاهدی در 1325ش. و دراوج اقدامات عشایر فارس، به ویژه قشقایی ها علیه دولت قوام السلطنه، به فرماندهی قوای جنوب وسرپرستی استانداری فارس منصوب شد. او موفق به فرونشاندن اقدامات عشایر شد. زاهدی در 1328 ش. ریاست شهربانی و در 1330 ش. در كابینه حسین علاء به وزارت كشور منصوب شد. و این سمت رادر كابینه محمد مصدق نیز حفظ كرد. در این دوره علاوه بر سمت وزارت كشور، سرپرستی شهربانی را نیز عهده دار شد. در اسفند 1331 به اتهام توطیه علیه مصدق بازداشت شد، ولی در اواخر همان ماه آزاد گردید. در 22مرداد 1332 به هنگامی كه شاه آماده خروج از ایران بود، محرمانه حكم عزل مصدق و نخست وزیری زاهدی كرد. زاهدی در 28 مرداد، با كودتایی كه از حمایت امریكا وانگلیس برخوردار بود، مصدق را بركنار و زمینه بازگشت شاه را از رم فراهم ساخت. و نخست وزیر كودتا شد. زاهدی در این دوره روزنامه های مخالف را توقیف كرد، موجی از بازداشت و سركوب به راه انداخت ، نظامیان مغضوب مصدق را آزاد كرد و طرفداران وی را بازداشت نمود. سرلشكر باتمانقلیچ از زندان خارج شد و رییس ستاد ارتش را عهده دار شد و سرتیپ نعمت الله نصیری نیز پس از آزادی از زندان، به ریاست گارد شاهنشاهی منصوب شد. در سه روز اول كودتا، 500نفر از شخصیتهای سیاسی ونظامی وفادار به دولت مصدق بازداشت و تبعید شدند. حزب توده كه در دوره مصدق، در بسیاری از اركان حاكمیت از جمله درارتش نفوذ كرده بود، سركوب شد و 14 نفر از افسران این حزب تیرباران شدند. محاكمه مصدق ، اعدام فاطمی ، برقراری مجدد رابطه با انگلیس و سركوب اعتراضات دانشجویان دانشگاه تهران ، ازجمله رویدادهای مهم دوران كوتاه نخست وزیری زاهدی است. افزایش اقتدار زاهدی كه از حمایت امریكا نیز برخوردار بود، شاه را نگران كرد. در نتیجه، شاه پس از سفری به امریكا اسفند 1333 توانست موافقت آیزنهاور رییس جمهور امریكا را برای تغییر دولت در ایران جلب كند. از این رو در فروردین 1334 با اشاره شاه، امیر اسدالله علم زاهدی را برای استعفا تحت فشار گذاشت. زاهدی ابتدا اصرار علم را جدی نگرفت، اما هنگامی كه اردشیر زاهدی پسرش پیغام سفیر امریكا در تهران را مبنی بر ضرورت كناره گیری از نخست وزیری را نزد او آورد، تسلیم شد وپس از 20 ماه، در 16 فروردین 1334 از كار كناره گرفت. زاهدی سپس رهسپار ژنو شد و ریاست دفتر نمایندگی دایمی ایران در مقر اروپایی سازمان ملل را برعهده گرفت . زاهدی تاپایان عمر خود، به جز یك هفته كه آن هم برای شركت در مراسم ازدواج پسرش با شهناز پهلوی 1336 ش. به تهران آمد، اجازه ورود به كشور راه نداشت. فضل الله زاهدی سرانجام در شهریور 1342 درگذشت . منبع: موسسه مطالعات و پژوهش های سیاسی