در اینترنت مراقب جیب خود باشید استفاده از فضای کسب و کار در اینترنت وجوه مختلف را دارد که نیاز است با اطلاع از آن به سلامت از این فضا استفاده کنیم. خرید اینترنتی یکی از این فضا ها است در ادامه ابتدا به فرهنگ خرید اینترنتی پرداخته و بعد به بیان نکاتی خواهیم پرداخت که می تواند در اینگونه استفاده ها ما را از ضررهای مالی مصون دارد. فرآوری: محسن بابایی - بخش ارتباطات تبیان چقدر فرهنگ خرید اینترنتی داریم؟ خرید اینترنتی در ابتدا در آمریکا، چین و برخی از کشورهای اروپایی آغاز به کار کرد اما اکنون در بسیار از کشورها فروشگاه های اینترنتی مختلفی راه اندازی شده است که در این میان فروشگاه های اینترنتی همچون آمازون، ای بی و علی بابا و 6به شهرت جهانی دست یافته اند. با ظهور اینترنت و گسترش آن، پدیده های جدیدی به سبک زندگی ما وارد شده اند. به کمک اینترنت ارتباطات ساده تر شده و بدون رفت وآمد می توان بسیاری از امور را انجام داد. یکی از اموری که با فراگیری اینترنت سبک تازه ای به خود گرفته، خرید است. شاید در گذشته برای خرید وسایل مختلف مجبور بودیم فروشگاه های مختلف در سطح شهر را جست وجو کنیم و حتی به شهرهای دیگری برویم اما اکنون به کمک اینترنت و فروشگاه های اینترنتی به راحتی می توان تمام وسایل موردنیاز خود را حتی باقیمت مناسب تر تنها با یک کلیک و در خانه و یا محل کار خریداری کرد. خرید اینترنتی در ابتدا در آمریکا، چین و برخی از کشورهای اروپایی آغاز به کار کرد اما اکنون در بسیار از کشورها فروشگاه های اینترنتی مختلفی راه اندازی شده است که در این میان فروشگاه های اینترنتی همچون آمازون، ای بی و علی بابا و 6به شهرت جهانی دست یافته اند. در کشورمان نیز همانند سایر کشورها با گسترش اینترنت و افزایش سرعت و سهولت دست یابی به آن، وب سایت های اینترنتی بسیاری راه اندازی شده که در میان آن ها فروشگاه های اینترنتی فراوانی وجود دارند. فروشگاه اینترنتی دی جی کالا مشهورترین وب سایتی است که کاربران ایرانی از آن بیشتر از سایرین خرید می کنند و وب سایت های مشهور خارجی نیز در حال حاضر اجازه و امکان فعالیت در ایران را ندارند. خرید اینترنتی امروزه در کشورهای پیشرفته به بخشی از سبک زندگی و فرهنگ عمومی مردم تبدیل شده است؛ اما در کشورمان چطور؟! آمارها چه می گویند؟ آمارهای رسمی منتشرشده خبر از رشد 60 درصدی خرید اینترنتی در ایران طی چند سال گذشته دارد، اکثر خریداران فروشگاه های اینترنتی در ایران جوانان هستند و آمارهای غیررسمی نشان می دهد که مردان بیش از زنان از فروشگاه های اینترنتی خرید می کنند! آمارهای رسمی منتشرشده خبر از رشد 60 درصدی خرید اینترنتی در ایران طی چند سال گذشته دارد، اکثر خریداران فروشگاه های اینترنتی در ایران جوانان هستند و آمارهای غیررسمی نشان می دهد که مردان بیش از زنان از فروشگاه های اینترنتی خرید می کنند! نکته جالب توجه آن است که طبق آمار منتشرشده از جانب انجمن صنفی کسب وکار اینترنتی ایران، فروشگاه های اینترنتی دارای نماد اعتماد الکترونیک از مرز 9 هزار فروشگاه فراتر رفته است! هرچند گرایش کاربران ایرانی به خرید از فروشگاه های اینترنتی کم کم در حال افزایش است اما طبق آمارهای وزارت صنعت، معدن و تجارت، از هر 5 فروشگاه اینترنتی 3 مورد از آن ها شکست می خورد (!) که این مسئله نشان دهنده این موضوع است که عموم مردم به خرید اینترنتی گرایش نداشته و هم چنان خرید از فروشگاه های سطح شهر به صورت سنتی را به خرید از فروشگاه های اینترنتی ترجیح می دهند. چرا عموم مردم به خرید اینترنتی گرایش ندارند؟ نیازی به آمار و ارقام نیست، نگاهی به اطراف خود بیاندازید چند درصد از اطرافیان دور و نزدیک شما اکثر اقلام موردنیاز خود را به صورت اینترنتی خریداری می کنند؟ مسلما افراد کمی در ذهنتان هستند که آن ها نیز معدود خریدهایی از فروشگاه های اینترنتی دارند؛ اما چرا باوجود فروشگاه های پرقدرت ایرانی همچنان عموم افراد خرید سنتی را به خرید اینترنتی ترجیح می دهند؟ سیستم توزیع نامناسب هرچند برخی از فروشگاه های اینترنتی مشهور همچون دی جی کالا توانسته اند تا حدودی مشکلات مربوط به توزیع کالاها در سراسر ایران را حل کنند اما این حکایت برای اکثر فروشگاه های اینترنتی همچنان باقی است. بسیاری از فروشگاه های اینترنتی از پست یا موسسات خصوصی برای ارسال کالاهای خود بهره می برند، سیستم های توزیعی که به دلیل هزینه های گران خود، خرید به صرفه ای را به ارمغان نمی آورند. فرض کنید کالایی با تخفیف مناسب برای خرید انتخاب کرده اید، اما باید مبلغی بیشتر از تخفیف را صرف هزینه ارسال کنید که چندان خوشایند نیست. درحالی که در بسیاری از فروشگاه های مشهور اینترنتی در جهان هزینه ارسال رایگان بوده و خرید اینترنتی صرفه اقتصادی بالایی دارد. قیمت محصولات یکی از عوامل بسیار مهمی که می تواند کاربران را به خریدهای اینترنتی ترغیب کند قیمت کالاهاست. درحالی که فروشگاه های اینترنتی مشهور دنیا در زمینه قیمت و خدمات متنوع با یکدیگر به رقابت می پردازند، فروشگاه های اینترنتی ایرانی نتوانسته اند آن طور که بایدوشاید محصولات را با قیمت مناسب و به صرفه به مشتریان خود عرضه کنند و معدود فروشگاه های اینترنتی ایرانی وجود دارند که قیمت کالاهای موجود در آن ها نسبت به بازار و فروشگاه های سطح شهر مناسب تر است. خرید اینترنتی در ایران در حال آزمون وخطاست و تا تبدیل شدن به فرهنگ راه درازی را در پیش دارد. راهی که عموم مردم را به خرید از طریق فروشگاه های اینترنتی ترغیب کند. در دنیای "تجارت الکترونیک" مراقب جیب خود باشید همانطور که بیان شد یکی از کارکردهای مهم اینترنت رونق بازار کسب و کار در فضای مجازی است. بازارهای جدید ایجاد شده در فضای مجازی به شما کمک می کنند تا بتوانید در زمان کوتاه و بدون نیاز به مراجعه حضوری به مغازه ها، اجناس را ببینید، قیمت و کیفیت را بسنجید، چانه بزنید و سپس معامله کنید. اما مهم ترین مشکلی که در این حوزه بروز کرده است کلاهبرداری الکترونیک است که سالانه باعث متضرر شدن بسیاری از کاربران وب می شود. برای نیفتادن به دام شیادان اینترنتی لازم است به نکات زیر توجه کنید: هرگز به ایمیل هایی با عناوین شرکت در قرعه کشی، برنده شدن در مزایده یا مسابقه، خرید اقلام کمیاب، انواع کمک های مالی، مشارکت در سودهای معاملاتی مختلف و.... اطمینان نکرده و هیچ مبلغی را به حساب اشخاص خارج از کشور واریز نکنید - فریب های اینترنتی معمولا از یک الگوی مشابه پیروی می کنند که تماس اولیه از طریق ایمیل یا شبکه های اجتماعی انجام می شود و ابتدا از قربانیان خواسته می شود از طریق ایمیل، تلفن، فاکس و.... به این تماس پاسخ دهند و بعد از اینکه در اولین گام طعمه به دام شکارچیان افتاد، آنان سعی می کنند اعتماد قربانی را جلب کرده و در انتها به بهانه ای از او درخواست پول می کنند. پس همیشه هنگام روبه رو شدن با موضوعاتی از این قبیل شباهت الگوهای کلاهبرداری اینترنتی را مد نظر قرار داده تا به دام ترفندهای آنها نیفتید. - در صورتی که متوجه سوء استفاده از حساب اینترنتی خود شدید بعد از مراجعه به دادسرای محل سکونت خود و انجام روال اداری به پلیس فتای استان مراجعه کنید. - اطلاعات خود و اطرافیانتان را درباره بازاریابی زنجیره ای (یا همان network marketing) کامل کنید. بسیاری از این تجارت های زنجیره ای علاوه بر اینکه از لحاظ شرعی و قانونی مشکل دارند موجب کلاهبرداری های گسترده اینترنتی نیز می شوند. ظاهر بسیاری از این بازاریابی ها فریبنده است و با تبلیغات گسترده و سود اولیه مشتریان زیادی جلب می کنند. در صورت مشاهده مورد مشکوک ضمن تماس با پلیس 110 از راهنمایی پلیس فتا بهره مند شوید. - در صورتی که خودتان به هر دلیلی نتوانستید عملیات بانکی مورد نظرتان را انجام دهید و نیاز به کمک دیگران داشتید، کارت و رمز کارت خود را در اختیار افراد ذیصلاح و مطمئن قرار دهید و بعد از دریافت کارت خود سریعا حساب خود را چک کرده و اقدام به تعویض رمز خود کنید. - هرگز به ایمیل هایی با عناوین شرکت در قرعه کشی، برنده شدن در مزایده یا مسابقه، خرید اقلام کمیاب، انواع کمک های مالی، مشارکت در سودهای معاملاتی مختلف و.... اطمینان نکرده و هیچ مبلغی را به حساب اشخاص خارج از کشور واریز نکنید. - برای انجام انواع عملیات های بانکی اعم از پرداخت قبوض، پرداخت شهریه دانشگاه، انتقال وجه به حساب های دیگر، انواع خریدهای اینترنتی و.... حتی المقدور از کافی نت استفاده نکنید و در صورتی که به اجبار از کافی نت برای عملیات بانکی استفاده کردید بلافاصله بعد از انجام عملیات فوق با مراجعه به دستگاه های خودپرداز، در بانک خود اقدام به تعویض رمز دوم کارت کنید. - برای عملیات بانکداری الکترونیک تنها از طریق صفحات رسمی بانک ها و موسسات مالی اقدام کنید. مشخصات کامل این موسسات در سایت بانک مرکزی به آدرس http:www.cbi.ir/simplelist/1541.asp وجود دارد. در صورتی که می خواستید از سایتی خرید اینترنتی کنید حتما به وجود نماد اعتماد الکترونیک در آن سایت دقت کنید. برای اطمینان می توانید به سایت /http://www.enamad.ir مراجعه کنید. - برای پرداخت ها و خریدهای اینترنتی تنها شماره روی کارت، رمز دوم، تاریخ انقضای کارت و شماره 3 یا 4 رقمی پشت کارت(cvv2) کافی است، پس در صورت افشای رمز دوم کارت خود سریعا با مراجعه به نزدیک ترین عابر بانک مربوطه اقدام به تعویض رمز دوم خود کنید. - از ارائه اطلاعات کارت بانکی خود حتی به افراد نزدیک خودداری کنید و هرگز به هویت های مجازی اعتماد نکنید، زیرا این امکان وجود دارد که کاربران با هویت دروغین خود را به شما معرفی کرده باشند. منابع:گرداب، آی تی رسان