بانو امین و تفسیر مخزنالعرفان
چاپ نخست کتاب «بانو امین و تفسیر مخزنالعرفان» تالیف مرضیه اسلامیت از سوی خانه کتاب منتشر و روانه بازار نشر شد.
به گزارش ایبنا، این اثر، دفتر سی و سوم از مجموعه «ایرانیان و قرآن» است که در آن، بانو امین اصفهانی و تفسیر گرانسنگ وی موسوم به «مخزن العرفان» را به نسل جوان قرآنپژوه معرفی میكند.
به گواهی منابع تاریخی، ایرانیان تنها ملت فرهیختهای بودند که آیین حنیف اسلام را با آغوش باز پذیرفتند. ایرانیان در برابر بزرگترین لشکرکشیها، همچون هجوم دو لشکر شکست ناپذیر روم و مغول که قدرتهای نامور دوران خود بودند، ایستادگی کردند، اما با سپاهیان اعراب به گونهای دیگر رفتار کردند. زیرا آنها حامل آیینی الهی بودند که پیش از آن پیامبر رحمت در نامه خویش پادشاه ایران را بدان خوانده بود.
ایرانیان که از پشتوانه فرهنگی و تمدنی غنی برخوردار بودند، با هوش و درایت ذاتی خویش دریافتند که اسلام گمشدهای است که آنها را به نیکبختی میرساند. از اینروی، با جان و دل به استقبالش رفتند و در راه رشد و گسترش آن در سراسر گیتی از اعراب پیشی گرفتند و از هیچ تلاشی فروگذار نشدند.
صفای باطنی و هوش سرشار ایرانیان باعث شد تا از همان آغاز از برترین دین باوران، مبلغان و قاریان، حافظان، مترجمان و مفسران آخرین وحینامه الهی باشند. در عصر کنونی شاید بسیاری ندانند که پارسی گویان نه تنها در عرصه فقه، حدیث، حکمت و ... بلکه در ساحت حفظ، قرائت، ترجمه و تفسیر قرآن کریم نیز پیشتاز بودهاند.
ایرانیان در برابر بزرگترین لشکرکشیها، همچون هجوم دو لشکر شکست ناپذیر روم و مغول که قدرتهای نامور دوران خود بودند، ایستادگی کردند، اما با سپاهیان اعراب به گونهای دیگر رفتار کردند. زیرا آنها حامل آیینی الهی بودند که پیش از آن پیامبر رحمت در نامه خویش پادشاه ایران را بدان خوانده بود
مجموعه چهل جلدی ایرانیان و قرآن، نیمنگاهی است به بیش از پانزده قرن تلاش قرآنپژوهان ایرانی در معرفی و بزرگداشت آخرین وحینامه الهی. از آنجا که مخاطبان این مجموعه گرانسنگ جوانان پژوهشگر هستند، سعی شده است از زبانی ساده و روان در نگارش آثار استفاده شود و در پایان مجموعه منابعی برای مطالعه بیشتر معرفی شود.
نام و نسب بانو امین
نام مؤلف تفسیر «مخزنالعرفان»، نصرت امین، معروف به «بانوی ایرانی، اصفهانی» است. پدرش، سید محمدعلی حسینی اصفهانی، ملقب به امینالتجار، فرزند سید محمدحسین و نوه علامه سیدمعصوم حسینی خاتونآبادی است. وی در خرداد 1274شمسی و در اصفهان متولد شد. روزگار تولد وی در اواخر سلطنت ناصرالدین شاه بوده است. چنان که نقل شده، نسبتش با 30 واسطه به حضرت علی علیه السلام میرسد.بانو امین در بیست سالگی، تحصیل علوم دینی و صرف و نحو را به طور جدی آغاز کرد. وی نگران زنان عصر خویش بود که استعداد خود را در زیر آواری از خرافه و تجدد مدفون كرده بودند. از اینرو، با شتاب به سوی دانش و کسب علم حرکت میکرد، به این امید که فردا نجاتبخش جامعه خود باشد.
بانو امین در بیست سالگی، تحصیل علوم دینی و صرف و نحو را به طور جدی آغاز کرد. وی نگران زنان عصر خویش بود که استعداد خود را در زیر آواری از خرافه و تجدد مدفون كرده بودند
وی در سی و دو سالگی به فراگیری فقه، اصول و حکمت نزد آیتالله آقا سیدعلی نجفآبادی ـ از مفاخر و علمای نجف آباد و مدرسان و مجتهدان طراز اول اصفهان که تحصیل علم و معرفت را بر هرچیز حتی عبادت ترجیح میداد ـ پرداخت. بیشتر تحصیلات بانو، در محضر این فقیه بزرگوار انجام گرفت. نام اساتید دیگر وی در بعضی از کتابها ذکر شده است.
بانو امین در ضمن تحصیل، بارها به مصیبت جانگداز مرگ فرزندان امتحان شد و از هفت فرزندی که در دامن او پرورش یافتند، تنها یک پسر باقی ماند و بقیه به علت بیماریهای ناشناخته آن زمان، شیوع بیماریهای واگیردار، قحطی معروف سال 1296 شمسی؛ و وضعیت نابسامان بهداشت و کمبودهای دارویی، از دنیا رفتند. مرگ فرزندان گرچه برای او سخت مینمود، اما آن را امتحان الهی میدانست و همچنان به تحصیل علم همت میگماشت.
در این زمینه استادش، آیتالله میر سیدعلی نجفآبادی چنین میگوید: «همیشه فکر میکردم حاجیه خانم، بعد از مرگ فرزندانشان دیگر کسی را دنبال من نمیفرستند و دست از تحصیل میکشند، اما دو روز بعد میدیدم که کسی را برای تحصیل پی من فرستادهاند».
مبارزه با قانون منع حجاب و هجرت به قم
در این مرحله که بانو امین قریب سی سال از عمرش میگذشت و در حرارت علم و عرفان و حکمت، هر روز بالندهتر میشد، در شرایط نابسامان آغاز حکومت رضا خان، احساس تکلیف کرده و تمامی همت خویش را بر آموختن میگذارد تا در آیندهای نزدیک با اندیشه و قلم خویش در مقابل آنان بایستد.مبارزه خانم امین با قانون منع حجاب، به چند طریق صورت گرفت؛ ابتدا با حاضر نشدن در مجالس مورد نظر دولت، پایبند بودن به حجاب و هجرت به قم؛ و سپس با تبیین مساله حجاب و ارتقای سطح معرفت مردم و تبلیغ زبانی، سعی در حفظ این حکم الهی كرد
سرانجام در روز هفدهم دی ماه، با برگزاری جشنی در دانشسرای عالی و شرکت رضا شاه، همسر و دختران وی، موضوع کشف حجاب در ایران اعلام شد. پس از آن مجالس متعددی با حضور دولت برای اقشار و اصناف ترتیب داده شد که حضور دعوت شدگان با همسرانشان بدون حجاب ضروری بود. از جمله اقشار دعوت شده، تاجران سرشناس شهرها بودند که مرحوم معینالتجار، همسر خانم امین، یکی از آنها بهشمار میرفت.
در مقابل چنین دعوتی، بانو امین با خروج از اصفهان و اقامت چهار ماهه در قم، مخالفت خود را با این دعوت و نیز نسبت به اصل قضیه اعلام کرد. وی چندی بعد در کتاب «روش خوشبختی» به تحلیل سیاستهای غلط سیاستمداران آن زمان پرداخته، دلایل وجوب حجاب را با بیانی ساده ذکر میکند.
تبیین مساله حجاب و بالا بردن سطح آگاهی مردم
مبارزه خانم امین با قانون منع حجاب، به چند طریق صورت گرفت؛ ابتدا با حاضر نشدن در مجالس مورد نظر دولت، پایبند بودن به حجاب و هجرت به قم؛ و سپس با تبیین مساله حجاب و ارتقای سطح معرفت مردم و تبلیغ زبانی، سعی در حفظ این حکم الهی كرد.بانو امین در سال 1330 شمسی و در سن 56 سالگی با نوشتن مقالهای در پاسخ به شبهات حجاب و ارسال آن به یکی از مجلات، حضور فعال خود را در مسائل اجتماعی نشان داد. برگزاری جلسات متعدد هفتگی نیز از دیگر فعالیتها و برنامههای بنیادین بانو امین بود.
مقام والای علمی
هفتم صفر سال 1354 قمری، بانو امین در چهل و دو سالگی و پس از بیست و سه سال تلاش مداوم و پیگیر جهت آموختن علوم عقلی و نقلی، اولین اجازه اجتهاد و روایت را از آیتالله محمدکاظم شیرازی و آیتالله عبدالکریم حائری یزدی دریافت کرد. این اولین اجازه اجتهاد و روایت است که به یک زن داده میشد.در همان ماه، اجازه اجتهاد و روایت دیگری از سوی آیتالله ابراهیم حسینی شیرازی اصطهباناتی به دست ایشان رسید. این اجازهنامه پس از امتحان و پرسشهای متعدد و دریافت جوابهای مکفی از مسائل اصول و فروع به ایشان اعطا شد.
موفقیتهای بانو امین در علوم دینی به ویژه فقه، حکمت و تفسیر در مراکز علمی انتشار یافت تا آن جا که فقیه و رجالی بزرگ آیتالله مرعشی نجفی در سال 1358 قمری از وی درخواست اجازه روایت کرد
در ربیع الاول 1357 قمری، دو سال پس از اجازههای اولیه، از سوی آیتالله محمدرضا نجفی اصفهانی اجازه روایی دریافت كرد. موفقیتهای بانو امین در علوم دینی به ویژه فقه، حکمت و تفسیر در مراکز علمی انتشار یافت تا آن جا که فقیه و رجالی بزرگ آیتالله مرعشی نجفی در سال 1358 قمری از وی درخواست اجازه روایت کرد.
در این زمان افراد دیگری همچون حجةالاسلام شیخ زهیرالحسون و خانم همایونی از ایشان درخواست اجازه روایت دریافت کردند. همچنین بزرگان دیگری چون صاحب معجم اعلام الشیعه، سید محمدعلی قاضی طباطبایی، علامه امینی صاحب الغدیر و ... از ایشان اجازه روایت گرفتند.
چنان که اشاره شد، بانو امین نسبت به اوضاع نابسامان فرهنگی آن زمان، احساس وظیفه میکرد و علاوه بر برگزاری جلسات هفتگی تفسیر و ... به تالیف کتاب نیز میپرداخت. عناوین کتابهای آن مرحومه به شرح ذیل است
«الاربعین الهاشمیة»، «مخزن اللئالی فی مناقب مولی الموالی»، «سیر و سلوک»، «معاد یا آخرین سیر بشر»، «روش خوشبختی»، «اخلاق و راه سعادت»، «النفخات الرحمانیة فی الواردات القلبیة»، «جامعالشتات» و «مخزنالعرفان در تفسیر قرآن».
سرانجام این عالمه فاضله، غروب روز دوشنبه 23 خرداد 1362 شمسی، برابر با شب اول ماه رمضان 1403 قمری، پس از حدود 90 سال عمر با برکت، دار فانی را وداع گفت.
زندگینامه و حیات علمی، ساختار کلی تفسیر مخزنالعرفان، ساختار تفسیری مخزنالعرفان، منبعشناسی تفسیرمخزنالعرفان و روششناسی تفسیر مخزنالعرفان، عناوین فصول پنجگانه این اثرند.
چاپ نخست کتاب «بانو امین و تفسیر مخزنالعرفان» در شمارگان 5000 نسخه، 233 صفحه و بهای 36000 ریال راهی بازار نشر شد.گروه کتاب تبیان - محمد بیگدلی
