طلبگي مادام العمر! هم اکنون در کلاسهاي درس خارج برخي افراد ميانسال يا مسن ديده ميشوند که به صورت منظم در دروس شرکت ميکنند. به صورت طبيعي اين سؤال پيش ميآيد که طلبه چند سال لازم است درس بخواند و از چه تاريخي تحصيل خود را خاتمه يافته تلقي کند؟ آيا اين سبک دانشآموزي تا پايان عمر ارزش به شمار ميرود؟ برخي ميگويند طلبه تا آخر عمر بايد درس بخواند و هرگز کار دانشآموزي و طلبگي را رها نکند. اين گروه به بيان شريف «اطلبوا العلم من المهد الي اللحد» و «طلب العلم فريضه علي کل مسلم و مسلمه» استناد ميکنند. اينجا اين پرسش پديد ميآيد که دوره دوم زندگي حوزوي از کي آغاز ميشود يعني هويت تحصيلي طلبه از چه زمان به هويت فرهنگي تغيير ميکند؟ و از چه تاريخي او بايد به تعهد اجتماعي خود مشغول گردد؟ آيا تحصيل علم تا پايان عمر بدين ترتيب مصداق علم لاينفع قرار نميگيرد؟ علمي که بايد از آن به خدا پناه برد؛اللّهُمّ انّي اَعوذُ بِکَ مِن عِلم لايَنفَع.طلبه ممکن است پس از اتمام سطح اول يعني يک دور آشنايي اجمالي با علوم اسلامي درس را رها کند و به خدمات اجتماعي بپردازد. برخي از طلاب نيز تا پايان سطح سه يعني ابتداي درس خارج به تحصيل خود ادامه ميدهند و پس از آن به ارائة خدمات اجتماعي ميپردازند. بيشک براي خدمت بيشتر بايد دانش و مهارت بيشتري در اختيار داشت. اما بايد بدانيم که اين دانش و مهارت الزاما در کلاسهاي دروس رسمي حوزه حاصل نميشود. چه بسا دورههاي آموزشي و کارگاههاي علمي متفرقه در حوزه يا خارج از آن در بهدست آوردن دانش لازم براي خدمت مفيدتر باشد. چه بسا دانش و مهارت انسان در ضمن کار و تجربه جدي اجتماعي افزايش يابد. به يقين طلب علم تا پايان عمر شامل همه اين مصاديق ميشود. آنچه مهم است تلاش جدي براي رشد علمي مستمر در طول دوره حيات است. اين رشد علمي ممکن است از مطالعة فراوان يا از ارتباط با فضاهاي علمي و پژوهشي يا از تعامل با صحنة عمل اجتماعي حاصل شود. انتقال طلبه از هويت تحصيلي به خدمات فرهنگي و اجتماعي در يک نقطه مشخص اتفاق نميافتد اين تحول تدريجي الحصول و نيازمند زمان قابل توجهي است.اينکه دقيقا از چه زماني طلبه فارغالتحصيل رسمي گردد و انجام رسالتهاي اجتماعي را در دستور کار جدي خود قرار دهد بسته به همت علمي و به مقتضاي شرايط فردي و خانوادگي و.. . او متغير است و نميتوان لحظة معيني را براي اين تحول در نظر گرفت.. از همه نميتوان انتظار داشت که تا مراحل بالاي دانش دين رشد کنند و نبايد الگويي در نظر گرفت که ميان همه و هيچ يا صفر و صد حالت واسطهاي نبيند. برخي گمان ميکنند که طلبه بايد مانند شهيد مطهري گردد و اگر به آن درجه از علم و فضل و تقوا نرسد حق اظهار نظر و ورود به عرصة اجتماع را ندارد. براي همين لازم است که برنامة تحصيلي خود را تا رسيدن به اجتهاد کامل در شاخههاي مختلف علوم اسلامي و کسب توانمندي عالي در معارف الهي ادامه دهد. غافل از اينکه اولا برخي از افراد زمينه و ظرفيت ذاتي چنين مرتبهاي را ندارند. برخي نيز زمينههاي خداداد فراواني براي ايفاي نقشهاي ديگر دارند گرچه ممکن است در تحقيقات اسلامي موفق نباشند. علاوه بر اين براي مطهري شدن نيز ارتباط اجتماعي فعال لازم است و با اکتفا به برنامة دروس رسمي حوزه نميتوان مطهري شد. منبع: کتاب راه و رسم طلبگي،تاليف محمد عالم زاده نوري تنظيم: سيدکريم قاسم زاده-حوزه علميه تبيان
