آیا از نحوه تهیه جهیزیه در ایل قشقایی اطلاع دارید؟
توسط : regnant2020

یکی از مسایل دشواری که در تشکیل خانواده جوانان وجود دارد، موضوع تهیه جهیزیه برای دختران می باشد. در جامعه عشایر قشقایی تهیه لوازم زندگی برای شروع زندگی مشترک (جهیزیه) بیشتر به عهده داماد است. در گذشته، خانواده عروس مبلغ وجه نقدی را به عنوان باشلق از خانواده داماد برای خرید لوازم زندگی دریافت می کردند. گرچه امروزه به علت شبهه ای که در مصرف این وجه وجود دارد، در اکثر طوایف و تیره ها، این رسم تا حدودی منسوخ شده، اما در مواردی ممکن است زمینه آن همچنان وجود داشته باشد.

در زیر دو نمونه از صورت جهیزیه ای که با وجه باشلق تهیه شده و وسایلی که از طرف خانواده داماد به عنوان جهیزیه فراهم شده را می آوریم. ضمن اینکه در اینجا توجه به مردمی بوده است که زندگی متوسطی داشته و به اصالت و ارزشهای فرهنگی خود پایبند بوده اند و در حفظ آن نیز کوشیده اند.


اسباب و اثاثیه تدارک دیده شده

برای نوعروس در سال 1338

مبلغ باشلق

12 رأس گوسفند+1500 تومان پول نقد


اسباب و اثاثیه ای که خانواده عروس از

پول باشلق تهیه کردند

2 تخته پتو ـ 3 عدد اشرفی ـ گردنبند از ملهو و میخک ـ گردنبند از منجوق عقیق و مرجان


ظروف:

یک عدد کاسه زردرنگ


لباس:

چارقد و دستمال از هر کدام یک عدد ـ شلیته اعلا یک عدد ـ پیراهن یک عدد ـ اَرخالق (کُلجَه) یک عدد

گلیم یک تخته ـ جاجیم یک تخته ـ آبکش یک عدد ـ بند چاتما (سه پایه چوبی) 6 عدد ـ دم افسار اسب 7 عدد ـ خورجین یک عدد ـ طناب 8 لایه یک عدد ـ نمکدان و قنددان بافته شده از هر کدام یک عدد ـ نان دان و سفره بافته شده از هر کدام یک عدد ـ پلاس یک تخته


لو. که خانواده داماد به غیر از پول

باشلق تهیه کرده اند

ارخالق (کلجه) یک عدد ـ پیراهن یک عدد ـ شلیته اعلا و متوسط از هر کدام یک عدد ـ دویاغ یک عدد ـ چارقد و دستمال از هر کدام یک عدد ـ کفش یک جفت ـ نمد یک تخته


اسباب و اثاثیه تدارک دیده شده

برای نوعروس در سال 1359

مبلغ باشلق

15 هزار تومان وجه نقد

اسباب و اثاثیه ای که خانواده عروس از پول باشلق تهیه کرده اند


طلا:

سنجاق چارقد یک عدد ـ انگشتر یک عدد ـ گردنبند یک عدد ـ گوشواره یک جفت

اسباب و اثاثیه ای که خانواده عروس از پول باشلق تهیه کرده اند


ظروفات:

سرویس غذاپزی (روی) ـ سرویس غذاخوری و پذیرایی (ملامین)


لوازم خانگی:

چرخ خیاطی ـ اجاق گاز با کپسول ـ چمدان 2 عدد ـ قالی دستباف 6 متری یک تخته ـ رختخواب 2 دست ـ متکا 5 عدد


لباس:

پیراهن 3 عدد ـ شلیته 5 عدد ـ ارخالق (کلجه) 2 عدد ـ چارقد و دستمال از هر کدام 2 عدد ـ روسری 2 عدد ـ دویاغ یک عدد ـ کفش 2 جفت


لوازمی که خانواده داماد به غیر از پول

باشلق تهیه کرده اند:

یک تخته گلیم ـ یک تخته قالی 4 متری ـ 2 تخته جاجیم

امروزه تهیه لوازم زندگی مشترک یا جهیزیه به این صورت است که خانواده عروس و داماد قبل از مراسم عروسی، توافق می کنند که در یک روز معین که معمولاً روز شیرینی خوران است با حضور چند تن از بزرگان فامیل، صورت لوازم مورد نیاز را به خانواده داماد تحویل دهند. آنگاه طرفین با سلیقه یکدیگر در یک روز آنها را تهیه می کنند.

خانواده های اصلی قشقایی بر این باورند که می توان ساده زندگی کرد. می توان با نبود فریزر و یخچال و تلویزیون رنگی زندگی کرد و حتی با یک رادیو به سر برد. می توان به جای جاروبرقی از جاروی دستی استفاده کرد. می توان به جای ماشین، لباسها را با دست شست. آنها معتقدند که زینت آلات و طلا و جواهرات ارزش نیست و می توان به مقدار کم آنها اکتفا نمود. به طور کلی می دانند که می توان تجمل گرا نبود و ساده زندگی کرد.

از طرف دیگر بر این عقیده اند که با تهیه لوازم ابتدایی و بسیار ضروری قبل از ازدواج و واگذاری تهیه لوازم مورد نیاز زندگی بر عهده زوج جوان بعد از تشکیل زندگی مشترک، زندگی را پرشورتر و با معنویت

بیشتر می سازند و یک همکاری، هماهنگی، یکرنگی، یکدلی، تفاهم و صمیمیت خاصی بر زندگی زوجهای جوان سایه می افکند.

تنها چیزی که عروس از خانواده پدرش به عنوان جهیزیه می برد چند تخته صنایع دستی مثل گلیم و جاجیم و در صورت امکان قالی و غیره می باشد که خود با همکاری خانواده اش آن را تدارک دیده است که مقدار آن نیز بسته به وضعیت اقتصادی خانواده شان متفاوت است. ناگفته نماند که خانواده داماد هم از این گونه صنایع دستی به پسرشان می دهند.

مرد خانواده از آغاز تشکیل زندگی مشترک نقش مدیریتی خود را مخصوصا در یک جامعه مردسالار به خوبی ایفا می کند. اگر این نقش بر عهده زن بود هر آن ممکن بود لوازم تهیه شده از طرف عروس، مانند پتکی بر سر مرد فرود آید و زن، مرد را زیر منّت و دین خود قرار دهد و این خود یکی از عواملی می باشد که پایه های زندگی مشترک را سست می گرداند. شاید این یکی از عواملی است که طلاق را در جامعه قشقایی به صفر یا به درصد بسیار ناچیزی می رساند.


اسباب و اثاثیه تدارک دیده شده

برای نوعروس در سال 1377

لوازم صورت داده شده از طرف خانواده

عروس و خریداری شده توسط خانواده داماد:

آینه شمعدان ـ شاخه نبات و کلام اللّه مجید


طلا:

یک جفت النگو ـ 4 عدد انگشتر ـ یک عدد گردنبند


لباس:

3 دست لباس ترکی و 2 دست لباس شهری ـ چادر سفید و مشکی از هر کدام یک عدد ـ روسری 2 عدد ـ چارقد یک عدد ـ دستمال یک عدد ـ دویاغ 1 عدد ـ لوازم آرایشی به مقدار کم ـ کفش و دمپایی از هر کدام یک جفت


لوازم خانگی:

کمد زیرخانه ـ چوب لباسی ـ یک تخته فرش ماشینی 12 متری ـ موکت 12 متری یک تخته ـ رختخواب 4 دست ـ پشتی 2 جفت ـ چمدان 2 عدد ـ سرویس کامل غذاپزی (نسوز) ـ سرویس غذاخوری و پذیرایی (ملامین و بلوری) ـ گاز غذاپزی و گاز نان پزی با کپسول (سیلندر) ـ تلویزیون رنگی 14 اینچ پارس با زیرتلویزیونی ـ یخچال مولد ـ اتوبخاری ناسیونال ـ چرخ خیاطی مارشال ـ سماور برقی ـ چراغ علاءالدین


لوازمی که خانواده عروس به عنوان

جهیزیه تهیه کرده اند:

گلیم 2 تخته ـ جاجیم یک تخته ـ پلاس یک تخته ـ بالش 4 عدد (پشتی 2 جفت ـ موکت 6 متری یک تخته ـ چمدان یک عدد ـ گوشواره یک جفت ـ طناب 8 لایه یک عدد

لوازمی که خانواده داماد به عنوان هدیه تهیه کرده اند:

قالی دستباف 6 متری یک تخته ـ جاجیم یک تخته ـ بالش 8 عدد ـ طناب 8 لایه 2 عدد


*چارقد:

روسری نازک و توری که به صورت سه گوش بوده و با سنجاقی به زیر گلو می بندند. اندازه آن بلند است و تا قوس کمر را فرا می گیرد.


* دستمال:

معمولاً در تبریز تهیه می شود و آن را با شکل خاصی بر روی چارقد می بندند.


* آرخالق (کلجه):

نوعی کت زنانه کوتاه با آستینهای بلند که با زایده ای که جلو آستین وجود دارد روی دست را تا نوک انگشتان می پوشاند


* شلیته:

لباس مخصوص زنان قشقایی می باشد که از کمر تا برآمدگی کنار پا را فرا می گیرد و اندازه آن از 6 متر تا 12 متر بسته به جنس پارچه متفاوت است.


* دویاغ:

نوعی دستمال هفت رنگ می باشد که هنگام خارج کردن عروس از خانواده پدرش به طرف خانه داماد بر روی سر و صورتش می اندازند تا کاملاً پوشیده باشد.


* پایه بند:

طناب رنگی بلند با آویزهایی به نام گمپل با رنگهای متنوع و زیبا که چادر یا اتاق عروس را با آن مزین می کنند.


* پلاس:

بافته ساده ای است که زیر سفره نان پزی می اندازند.


منبع: ــــــــــــــــــــــــــ

فصلنامه عشایری ذخایر انقلاب ـ دوره جدید ـ سال دوم ـ شماره 4 ـ شماره پیاپی 24

تهیه جهیزیه و تحول آن در ایل قشقایی ـ زیور رحمانی نژاد

شنبه 19/10/1388 - 14:16
پسندیدم 0
UserName